Thông tin ebook

Truyện ngắn đặc sắc 2010

Nhiều tác giả

Thể loại: Shortstory

NXB: Thời Đại - 2011

Thực hiện ebook: Hoàng Nghĩa Hạnh

Ngày hoàn thành: 10 - 05 - 2012

Thư viện Tinh Tế

Tinhtebook.wordpress.com

Con dâu tôi

Truyện ngắn của Ma Văn Kháng

"Con biếu mẹ chiếc khăn len để mẹ quàng, năm nay nghe nói rét hơn mọi năm, mẹ ạ" - Nâng trên hai tay chiếc khăn len xanh màu lá mạ, con dâu tôi nhỏ nhẻ. Tôi ngỡ ngàng vì chiếc khăn thì ít mà ngạc nhiên vì gương mặt, vóc dáng của nó thì nhiều. "Khương!" - Bất giác tôi bật tiếng kêu. Cứ tưởng đó là một phụ nữ khác, chứ không phải nó, một đứa con gái từ nông thôn mới lên thành phố làm việc...

Người nó đẫy ra, vừa nở nang vừa chắc lẳn. Hai gò má nó nhô cao, đỏ rạn. Một vòm ngực bung nở, căng nức cả mỗi lỗ khuyết khuy áo. Một gương mặt tròn đầy, xa lạ vì hai con mắt được tô rộng ra và đôi môi vừa đỏ màu hoa dâm bụt, vừa được đắp nặn, dầy lên và loe loe như hai cánh hoa hé. Một tác động từ bên ngoài đã tạo nên những biến đổi khác thường, giờ đây khuôn mặt nó không còn cái thanh thản, dung dị quê kiểng mà rộn rực, bồn chồn như lúc nào cũng chịu sự kích thúc từ bên trong.

Sự việc khiến tôi phải chú ý tới nó đầu tiên khi nó nhập khẩu vào thành phố này theo chồng là mỗi sáng trước khi đi làm, nó đứng quá lâu trước tấm gương soi. Nó tô son, trát phấn, sửa lông mày, chỉnh trang lại váy áo. Cứ như là làm thân con gái đàn bà chỉ có mỗi một việc là trang điểm để quyến rũ đàn ông vậy. Tất nhiên, tôi cũng không phải là kẻ quê mùa, cổ hủ, tôi vẫn biết rằng, thời buổi nào thì cũng vậy, đàn ông nào thì cũng thích đàn bà đẹp, và ở nơi giao tiếp thì phải lịch sự, sang trọng. Nhưng, có điều là phải hợp cảnh, hợp người.

Nơi nó đến để làm việc, để đóng vai giao tiếp, vốn chỉ là một cơ sở tư nhân, có cái tên to đùng là Trung tâm Giao dịch nhà đất mà thực tế chỉ là một căn buồng toen hoẻn sáu mét vuông, với hai, ba nhân viên hợp đồng, đứng đầu là một gã đàn ông tuổi đã tứ tuần, mắt sâu mày rậm, có tật nói lắp và ngọng elờ thành enờ. Gã nguyên là thợ chụp ảnh ở phố huyện, cùng quê với con dâu tôi. Sau sáu tháng bị tù vì tội chụp ảnh khỏa thân đàn bà, và định lợi dụng họ để giở trò dê chó, gã dông lên đây, đứng tên lập Trung tâm này.

Công việc của Trung tâm chỉ là mách mối nhà đất, đứng giữa chủ và khách, làm giấy tờ, hoàn thiện thủ tục rồi ăn hoa hồng. Kiếm ăn cò con, khách đến lèo tèo, lắm khi ngồi chơi xơi nước cả tuần. Thì dù có mánh lới khôn ngoan cũng không thể có thu nhập dư dật được.

Tất nhiên mỗi tháng dẫu ít, so với thằng chồng nó hết hạn nghĩa vụ quân sự về, may mắn được nhận vào làm thợ ở đội sửa đường tàu, lương hợp đồng tập sự, thì cũng gấp vài ba lần thật. Nhưng dù có thế thì cũng chỉ là tạm đủ ăn đủ tiêu chứ không thể sắm xanh tiêu pha hoang tàng được. Làm thế nào mà những sáu, bảy đôi giày cao gót. Váy dài xẻ cạnh rồi lại váy cộc. Chê hàng thùng, điệu đàng quá, tiền bạc không hiểu có bao lăm mà dám vào siêu thị rước một cái áo tắm vài triệu bạc về!

Tiền ở đâu mà sắm sửa thế? Tiền ở đâu mà ăn mặc như bà hoàng, lại liên tục bỏ bữa. Hỏi thì nói đi ăn hiệu với người nọ người kia, hết tiệc tùng mừng sinh nhật, lại cỗ cưới chỗ này chỗ khác.

Cầm chiếc khăn quàng con dâu biếu trên tay, rưng rưng vì tấm lòng thơm thảo của nó, tôi bảo nó ngồi xuống để mẹ có ý kiến rồi nhỏ to thong thả:

- Khương con ạ, chồng con nó vất vả sớm hôm, bố nó mất sớm, chẳng để lại của nả gì cho nó ngoài cái đức ăn ở trước sau như một với mọi người và chăm chỉ lam làm. Mẹ thì già yếu rồi, vốn liếng một đời thợ nuôi được thân và chồng con là may rồi. Gia cảnh nhà mình thế nào con biết cả rồi đấy. Nên kiếm được đồng nào thì con nên bỏ ống dành dụm, đừng bóc ngắn cắn dài, phòng lúc cơ nhỡ còn có cái mà tiêu, con ạ.

Nghe tôi nói, Khương ngồi im. Tưởng nó tiếp nhận, nào ngờ tôi vừa dứt lời, nó đã quay đi, bĩu mỏ buông một lời bình thật tức tối và chán nản:

- Chung quy anh nào ngu lâu là anh ấy khổ!

Biết là nó không chịu, tôi đành phải chép miệng, dàn hòa:

- Nó cũng còn là cái số. Số giàu trồng lau thành mía. Số nghèo trồng mía thành lau, con ạ…

Nhưng có lẽ đã quá chán tai vì kiểu nói ấy rồi, nên tôi chưa dứt nó đã cướp lời:

- Số gì! Con không chịu được khi thấy người ta giàu có, sung sướng như tiên, còn mình thì suốt đời nghèo khổ, túng thiếu. Thử nhìn, cái nhà cửa của mình xem có bằng cái bếp, cái toalét của người ta không? Ăn với chả ở!

Găng lại với nó thì sinh to tiếng mà im thì hóa ra chịu thừa nhận nó. Tôi đành chèm chẹp miệng, lái câu chuyện sang hướng bình phẩm, lý sự quen thuộc xưa nay. Rằng đã biết thế nào mà so với bì. Sông có khúc, người có lúc. May đấy mà rủi liền kề đấy.

Đấy, thì nhỡn tiền là nhà ông phó Cúc buôn bất động sản ở làng, ai khôn ai khéo ai giàu bằng bố con nhà ông ấy. Có bạc tỉ trong tay chứ ít à. Đùng cái ngã ngửa ra thằng lớn nghiện ma túy, thằng bé theo người ta đi đào mả lấy hài cốt người bị sét đánh đem sang Lào bán, làm việc vô phúc bị giời phạt, nay mắc bệnh hủi cùn hủi cụt. Rồi bố phát điên. Mẹ phát rồ. Hàng xóm bỉ bai, xa lánh. Hỏi giàu có mà làm gì!

Con người ta ai chả muốn an nhàn, sung sướng. Có điều là các con còn đang đầu xanh tuổi trẻ, lại mới lập thân lập nghiệp, chưa thể một lúc mà nên cơ đồ, nhưng cứ chịu thương chịu khó, rồi khi nên trời cũng giúp rập cho.

Bài giáo huấn của mấy anh nghèo hèn tự an ủi mình! Chắc hẳn nó nghĩ vậy, nên tiếp nhận bằng cái nhếch mép cười khẩy và chống tay đứng dậy. Cái chống tay đứng dậy của nó mách bảo tôi một điều gì hệ trọng khiến tôi tự dưng giật mình, bồi hồi rất lạ. Nhìn cái dáng đi đã không còn mềm mại của nó, tôi bỗng thấy mừng mừng lo lo. Con dâu tôi đã có mang?

Người đàn bà có mang là người đàn bà đã bắt đầu nặng lòng lo toan. Trước mắt họ là một quãng đường dài với biết bao vất vả, cơ cực mà họ phải gánh vác. Vậy thì họ có sởn sơ một tí, tiêu pha rộng rãi, tận hưởng nhiều hơn một tí ở thời kỳ còn son rỗi thì cũng thể tất được. Cũng như lúc này nếu tính khí họ có thất thường, hay bực bõ gắt gỏng trước cái gia cảnh không được như người ta, thì cũng là dễ hiểu, có thể cảm thông được. Sống chung là cuộc sống phải biết nhịn nhường nhau mà.

Quàng cái khăn vào cổ, đi vào bếp, thấy con dâu tôi mặt xụng xịu đang cầm con dao dựa chẻ củi, tự dưng bao nhiêu là buồn bực về nó lập tức tiêu tan hết, tự dưng tôi thấy thương nó quá.

Nó, xưa rày vẫn là đứa con gái chăm chỉ nết na chứ đâu phải kẻ đua đòi, lười nhác. Bố nó là liệt sĩ thời chống Mỹ. Mẹ nó là cán bộ phụ nữ xã. Học hết lớp 7, nó ở nhà với mẹ, gặp nó dường như lúc nào cũng thấy nó quần xắn tới đầu gối, hết lội ao vớt bèo, lại thái chuối, băm rau nuôi lợn, chịu thương chịu khó mà tươi tắn nhẹ nhàng, gương mặt có đôi gò má cao lúc nào cũng sáng trưng như gương soi. Thằng Long con tôi cùng học với nó một lớp từ tiểu học, quen hơi bén tiếng nhau từ thời thiếu niên, nên đến rằm thì trăng tròn, thành vợ nên chồng, chứ nào có ai phải xa lạ gì!

Tuy vậy cảm giác thương mến dịu dàng tự nhiên cũng chẳng kéo dài được bao lâu. Tiếp xúc hàng ngày, dẫu đã dằn lòng, lấy tình cha mẹ với con cái làm phép tắc khu xử, thì vẫn cứ thấy cô con dâu mình càng lúc càng như được thể, vừa đài các rởm vừa oẻ họe đành hanh, vừa học đòi ra vành ra vẻ.

- Ăn thế này thì chết chứ sống làm sao được!

Đi làm về, việc đầu tiên là nó cằn nhằn và quăng quật cái lồng bàn. Rồi đá thúng đụng nia. Rồi vật mình vật mẩy than van. Việc nhà đã hoàn toàn không mó tay vào, đã õng xương nó lại còn lên mặt xưng xỉa, động nói là gắt gỏng, cáu kỉnh.

Câu chuyện đã trở nên phức tạp hơn, khi bên cạnh con vợ ngày một mơn mởn, nõn nường, là anh chồng cứ mỗi ngày một quắt queo, đen xạm, mặt chỉ còn hai lỗ đáo và hàm răng trắng ởn. Con trai tôi, tôi biết, nó là đứa hiền lành, ít nói, thậm chí hơi cục mịch, nhưng rất chịu thương chịu khó và chiều vợ.

Suốt một ngày chài chãi giữa trời với công việc nặng nhọc, là đánh cái cuốc chim bẩy cân đóng đinh tà vẹt đường tàu, về đến nhà là như đã hết hơi hết sức, lầm lì chẳng nói một câu, và lăn ra ngủ. Nhưng ai dám chắc khi nó nằm im, mắt nhắm nghiền mà nó không nghĩ ngợi về con vợ nó và làm sao mà biết nó nghĩ những gì? Nó đâu có phải đứa không biết gì. Mà đàn ông đã lành thì thường cục!

Một tối, khoảng hơn mười giờ đêm, con dâu tôi mới đi làm về tới nhà. Thấy chồng, chẳng nói chẳng rằng, nó đi thẳng vào buồng, ôm chăn gối ra đi văng. Hỏi vì sao thì đáp rằng: Hôm nay họp hành khuya quá, người rất mệt, phải đi ngủ sớm vì mai còn đi công tác xa.

Cũng nghĩ đó là chuyện bình thường, nào ngờ gần sáng tôi bỗng nghe thấy tiếng vợ chồng nó đôi co. Thằng chồng ôm cái chăn của con vợ đi vào buồng. Con vợ giật lại. Giằng co, quát tháo nhau om xòm. Thằng chồng giơ tay định tát con vợ. Con vợ lập tức rút giày cao gót.

Rồi tự dưng buông kịch chiếc giày xuống đất, xoay người lại, đưa tay thoăn thoắt mở khuy, cởi tuột áo ngoài áo trong và tụt hẳn quần ra, lõa lồ đứng trước thằng chồng, choảnh hoảnh: "Đây, làm gì thì làm đi! Nhanh lên, cho tôi còn ngủ.".

Cứ tưởng đó là chuyện vợ chồng trẻ lúc đêm hôm sinh hoạt có chuyện không êm thuận. Nào ngờ, thằng chồng cười gằn rồi lên tiếng quát, rằng đừng giở trò đánh bùn sang ao, dùng vải thưa che mắt thánh ra đây. Và chỉ tay xuống chiếc đôn sứ, dằn:

- Mặc quần áo vào, ngồi xuống đây, tôi hỏi.

- Hỏi gì? Lấy quyền gì mà hỏi?

- Bấy lâu nay thấy tôi không nói, cô tưởng tôi đui điếc, ngô ngọng, hở?

Ôi, thì ra thằng chồng nó cũng là đứa chẳng vừa. Từ lâu rồi, thấy vợ khác ý, nó đã để tâm theo dõi. Rồi nó rình rập. Nó đã nhiều lần nhìn thấy vợ nó đi cùng một gã đàn ông rậm râu sâu mắt vào cửa hàng quần áo, giày dép may đo, sắm sửa. Lại mấy lần dõi theo, thấy cô nàng đi ăn trưa, đi chơi tối ở khách sạn này, nhà hàng kia với gã nọ.

- Hôm chủ nhật vừa rồi, cô đến nhà ai ở Xuân Đỉnh suốt một buổi chiều?

- Tôi đi liên hệ với khách hàng! Tôi đi làm việc!

- Đừng có vờ vĩnh. Váy áo, giày dép, son phấn, mua sắm tùm lum thế, tiền ở đâu?

- Tiền tao làm ra! Mày có quyền gì mà tra hỏi tao?

- A! Gái đĩ già mồm, hả?

- Này, nói cho mày biết nhé! Tao làm ra tiền, tao mua sắm, đó là quyền của tao.

- Mày làm cái gì ra tiền? Hả! Mày không thú nhận tao đánh tuốt xác ra.

- Bà thách mày đấy! Nói cho mày biết, cái gì bà có trên người bà là của bà. Bà có quyền cho đứa nào thì bà cho!

Con vợ càng lúc càng lồng hổng, càng hùng hổ. Nghe nó nói năng càng lúc càng thô bỉ, trơ tráo, mới nhận ra, đã quá mù ra mưa rồi, nó đã không còn là người đàn bà biết điều hay lẽ phải nữa rồi. Nó đã dám ngang nhiên dày xéo lên luân thường đạo lý. Nó không còn là con bé Khương hiền lành, chăm chỉ ngày xưa nữa rồi, buồn đau quá mất thôi!

Không thể chịu được nữa, thằng chồng nó hai mắt đỏ sặc, rút ngay cây cọc màn lăm lăm trong tay. Cơ sự đã đến lúc nguy cấp quá rồi! Tôi nhảy vào can. Nhưng tưởng là chở che cứu giúp con dâu, thì chính nó lại ẩy tôi sang một bên, cúi xuống rút tờ giấy đặt dưới đi văng, rồi sấn lên vênh mặt:

- Đánh đi rồi ký vào đơn này!

Đó là tờ đơn ly hôn đã viết sẵn. Trời! Tôi run hết cả người. Chả nhẽ chớp nhoáng đổ đánh nhoàng, bỗng chốc tất cả những gì đã dày công vun đắp, đã cố sức nhịn nhường để có được, đều đổ sụp tan tành. Tôi càng kinh hãi hơn khi thằng chồng nó đưa tay giật tờ đơn nọ, đưa mắt đọc từng dòng chậm rãi, rồi bình tĩnh ngồi xuống, cầm cái bút, ký đánh xoẹt.

- Con ơi! Các con ơi! Bằng chúng mày giết mẹ rồi!

Tôi gào lên nức nở. Nhưng, nhìn con vợ nó xách chiếc vali đi ra cửa, thằng chồng nó lặng lẽ cắn môi, gõ ngón tay khe khẽ trên mặt bàn nước, rồi quay sang tôi đang gục mặt vào lưng ghế đi văng, lạnh lùng:

- Mẹ yên tâm đi. Ngoài cửa có thằng giám đốc Trung tâm của nó đem xe đến đón nó rồi. Chúng nó đã quan hệ với nhau từ lâu rồi, đã bàn bạc chán chê rồi. Nó cũng có mang được ba tháng với thằng kia rồi, mẹ ạ.

Cuộc sống chẳng hề ổn định chút nào, kể từ ngày ấy, đặc biệt là từ ngày hai vợ chồng con trai tôi ra tòa, được tòa chấp nhận xóa bỏ quan hệ hôn nhân. Vì dẫu có biện giải thế nào, thì chúng tôi cũng vẫn đang sống trong trạng thái tinh thần của kẻ gặp hoạn nạn. Tôi nhận ra con trai tôi cũng chẳng thanh thản gì. Thi thoảng nó lại giật thột mình.

Đầu óc vơ vưởng hay sao mà lắm lúc nó bần thần, ngẩn ngơ như kẻ không định trí. Nhiều đêm nó trằn trọc không ngủ. Sáng dậy nhìn vành mắt nó thấy ướt nhoèn. Con trai tôi, dẫu nó im lặng, nhưng tôi nghĩ là nó cũng có phần đồng tình với tôi, khi một tối nọ, như lên cơn tâm thần, tôi bỗng trở thành kẻ độc miệng lắm lời, tôi chửi bới kẻ gây ra tai họa cho gia đình tôi và tôi bày tỏ lòng xót thương con dâu tôi.

Con dâu tôi không có tội. Tội là thằng đàn ông. Thằng đàn ông đểu giả, khốn nạn, Nó dụ dỗ gái vị thành niên, nó quyến rũ phụ nữ có chồng, nó kích động bản năng đàn bà. Trời ơi là trời! Tên đàn ông, liệu nó còn gây ra những tai họa gì nữa cho người đàn bà đang bụng mang dạ chửa đã có hồi là con dâu của tôi?

Phấp phỏng về số phận người đàn bà trẻ trước đây là con dâu của tôi đã là sự thật. Bốn tháng sau đó, một hôm vừa đi chợ về, tôi bỗng giật thót mình vì hai cánh cửa mở. Con trai tôi từ ngày ly dị vợ đã đến tá túc ở công trường làm đường. Nhà này còn ai có chìa khóa cửa?

Trời, tôi đã run hết cả chân tay, rồi quỵ ngay xuống đất. Trên chiếc đi văng, một người đàn bà nằm nghiêng, cái nón lá già che khoang bụng lớn sắp đến tháng đẻ. Ôi, Khương, con dâu ngày trước của tôi!

Nghe tiếng tôi gọi, nó chống tay ngồi dậy, ì ạch xoay người và khi nhìn thấy tôi thì cái mặt vêu vao, có cặp má gồ, vầng trán nổi gân xanh của nó úp sập ngay vào lưng đi văng và nức lên một hồi. Thảm thương quá là kiếp đàn bà, thói nhẹ dạ cả tin giữa thời buổi đầy rẫy cạm bẫy và lừa lọc! Tôi bật lên nức nở.

Một tháng sau tôi đưa cái Khương đến nhà hộ sinh. Nó đẻ con gái, trông giống mẹ như tạc. Tôi ẵm bế con bé, nhiều lúc ru nó mà không cầm được nước mắt. Và từ đó sống trong sợ hãi đợi chờ.

Tôi đợi chờ con trai tôi trở về.

Đàn bà không thương đàn bà thì thương ai? Tôi để cho mẹ con nó ở cùng tôi. Tôi sẽ giúp cái Khương nuôi nấng đứa trẻ. Tôi sẽ bảo ban, khuyên giải nó, dạy nó buôn bán kiếm ăn lần hồi. Nhưng tôi cũng chẳng dám hứa hẹn gì với nó và nghĩ bụng sẽ chẳng dám khuyên bảo con trai tôi điều gì đâu. Con trai tôi, nó chính là nạn nhân của sự việc bi đát này, đòi hỏi ở nó điều gì bây giờ cũng là bất nhẫn.

Cuối cùng thì cái gì phải đến đã đến. Một chiều con trai tôi từ công trường làm đường trở về. Vẫn là cái dáng lểu đểu, gầy gùa, cái vẻ lầm lụi thường ngày, mùi mồ hôi khen khét tỏa ra từ cái mũ lưỡi trai, bộ quần áo bảo hộ lao động xanh bạc lam lũ. Nó đi qua trước mặt tôi chợt sững lại mấy giây, mắt nhìn xuống đứa bé con đang ngủ trong tay tôi, trút cái mũ trạt mồ hôi trên mặt, vò vò trong lòng bàn tay, rồi đi thẳng ra sân sau.

- Long ơi, vào ăn cơm con!

Tối sẫm. Tôi cầm cái đèn lò dò đi ra sân. Không có tiếng đáp. Muỗi từ cống rãnh, từ bụi cỏ bay ra từng đám, vo ve phát tiếng. Dò dẫm vài bước nữa, tôi đứng lại. Tôi đã nhận ra con trai tôi một bóng trông dáng ngồi mệt mỏi, xây lưng lại căn nhà, nhìn ra mảnh vườn nhỏ và mùi khói thuốc lá phảng phất quẩn quanh.

- Long ơi, vào ăn cơm đi, con.

- Con ơi, ngồi ngoài trời sương xuống độc lắm, nhỡ bị cảm thì khổ đấy.

- Sao dạo này con lại hút thuốc lá rồi à? Đừng hút nữa. Hại phổi lắm đấy, con à.

Không một lời đáp. Con trai tôi một mình một bóng lặng câm. Chỉ có đầu điếu thuốc đỏ lòe trong bóng tối và mùi khói thuốc càng lúc càng quẩn đặc. Tôi từ sau nhà nhìn ra mảnh sân sau, tìm bóng hình con, lòng dạ xót xa như đang bị trà sát. Con trai tôi nó làm gì nên tội mà giờ đây đang bị đọa đày!

Đứa bé khóc, tôi vào nhà giật mình vì thấy Khương ngồi dậy, khăn áo chặt chịa, tay bế đứa nhỏ, tay xách cái làn đầy tã áo. "Khương! Con định đi đâu!". Chỉ chờ có thế là Khương qụy xuống, nước mắt chan chan: "Mẹ ơi! Mẹ để con đi. Con không còn mặt mũi nào mà nhìn thấy anh ấy được nữa".

Tôi giằng lấy đứa nhỏ, và kéo Khương vào buồng. Con ơi, bát nước đã đổ xuống đất rồi, mẹ hiểu lắm, nhưng cái gì không phải do trời gây ra thì cắn răng mà chịu, thì cố mà đứng dậy con à, mày đừng làm tan nát lòng mẹ nữa. Giằng giật một lúc, con bé khóc toáng lên, Khương vội ẵm lại nó, ấp vú vào miệng nó, rồi ngồi im, sụt sịt khóc.

Đã quá nửa đêm rồi. Sương sa trắng mờ. Tôi cầm đèn đi ra sân. Con ơi! Tôi thốt lên rụng rời. Chiếc đèn buột khỏi tay tôi rơi xuống đất vỡ tan. Nhưng điếu thuốc lá chợt lóe lên đỏ rực, soi rõ gương mặt hốc hác của con trai tôi, trên gương mặt ấy có đôi mắt trừng trừng nhìn vào trời đêm thăm thẳm, như muốn hỏi: Cuộc sống sao lại có những cảnh huống éo le, đau khổ như thế này?

Suốt đêm đó, con trai tôi ngồi như hóa đá ngoài sân. Suốt đêm đó chấm thuốc lá đỏ nhập nhòa bóng hình con trai tôi đang âm thầm vật lộn với nỗi đau của mình.

Gần sáng, mệt quá, tôi thiếp đi được một lát thì choàng tỉnh vì nghe thấy bước chân người.

"Con!" - Tôi ôm chầm lấy con trai tôi và run rẩy lạnh toát cả người. Con trai tôi, người đàn ông trong đau khổ cùng cực, éo le này sẽ xử sự thế nào đây? Nó có quyền của một nạn nhân.

- Mẹ chú ý, trẻ sơ sinh phải tiêm đủ liều vắcxin…

Tôi đã gần như đổ sụp xuống dưới chân nó, đứa con trai khốn khổ của tôi.

Con trai tôi mũ sùm sụp, mặt âm u, tiếng nói ngắt quãng, khê đặc, tay mở cửa, quay lại nhìn tôi, rồi lặng lẽ lọt ra cửa, đi đến công trường.

Ngoài sân, chỗ con trai tôi ngồi, đầu mẩu thuốc lá tung tóe, dễ có đến vài chục điếu đã cháy trong đêm...

Thiếu phụ ngủ trưa

Vũ Đãm

Chiếc xe hơi dừng bánh. Anh lái xe vội mở cửa bước xuống, vòng ra phía sau, tay mở cửa xe, miệng lễ phép: "Dạ đã về đến nhà, kính mời anh xuống ạ!".

Người đàn ông béo lùn, da ngăm đen, mở mắt, ngoác miệng ngáp mấy cái liền, xách cặp da bước xuống xe, đi về phía cổng ngôi biệt thự của mình. Ông ngạc nhiên khi nhìn thấy người thiếu phụ đang tựa người vào gốc cây cổ thụ trước cổng ngôi biệt thự, gà gật ngủ trưa nhưng tay không quên nắm lấy khung chiếc xe đạp cũ kỹ có chằng một bao tải rách.

Chiếc khăn che mặt tuột xuống bờ vai để lộ khuôn mặt đẹp chân chất kiểu thôn quê, mái tóc dài đổ xoã, đen kín cả gốc cây. Hai ống quần nâu gụ bị kéo lên cao, thấy rõ đôi chân với nước da trắng muốt. Và trời ơi, chiếc cúc áo ngực bật ra để lộ một phần của đôi gò bồng đảo phập phồng theo nhịp thở. Đôi mắt người đàn ông như bị hút hồn vào cái khoảng ngực ấy.

Là một người giàu có, quyền lực, ông đã từng ăn nằm với hàng chục người đẹp, người mẫu, diễn viên, hoa khôi, có cô còn trẻ hơn cả tuổi con gái ông nhưng không hiểu sao đứng trước người thiếu phụ đang ngủ, ông thèm muốn, một sự thèm muốn không giống như tất cả những cuộc tình trước đây. Ông đã nhàm với vẻ đẹp son phấn; thèm một vẻ đẹp thuần khiết, má đỏ môi hồng. Ông đã nhàm với những cặp chân dài cứng đơ vì ít vận động; thèm những đôi chân đôi tay rắn chắc của người lao động. Ông chép miệng thở dài, bước lại chiếc cổng sắt.

Người đàn ông mở cổng ngôi biệt thự. Ông chần chừ nửa muốn bước vào nửa muốn quay ra, cuối cùng ông bước lại phía người thiếu phụ đang ngủ. Hẳn là một người phụ nữ nghèo ở quê lên Hà Nội đi đồng nát? Người đàn ông suy đoán. Quả là vậy, chị đồng nát sinh ra ở một làng quê ven sông Hồng, đất chật người đông, cấy ruộng không đủ ăn nên chị phải theo người làng lên Hà Nội kiếm sống bằng nghề đồng nát.

- E, hèm!

Tiếng hắng giọng của người đàn ông làm chị đồng nát giật mình. Chị luống cuống đứng lên, búi lại mái tóc, thấy cúc áo ngực bật ra, chị xấu hổ quay mặt, cài lại cúc áo rồi dắt chiếc xe đạp đi. Người đàn ông cuống quýt nói với theo, trong nhà ông có ít vỏ chai, chị có lấy vào ông cho không. Chị đồng nát vốn quen nghe những hách dịch: "Sao trả rẻ thế? ", nay nghe thấy tiếng "cho không" thì bụng mừng lắm, nhưng chân thì e ngại. Người đàn ông danh giá thế, ngôi biệt thự của ông sang trọng thế mà mình thì dân quê, làm cái nghề nhếch nhác này đi vào, liệu có sao không? Thấy chị đồng nát cứ đứng thần mặt ra, người đàn ông lại giục. Bấy giờ chị mới lấy hết can đảm để dắt chiếc xe đạp cà tàng đi vào ngôi biệt thự.

Ôi đẹp quá! Chị đồng nát thầm thốt lên khi thấy hiện lên trước mắt mình là con đường trải đầy sỏi trắng, hai bên là hai vườn hoa, những con bươm bướm đang chập chờn nhảy nhót từ bông hoa này sang bông hoa kia. Gió thoảng đưa cành trúc ở bên trái vườn lung lay, vài chiếc lá vàng nhè nhẹ đáp xuống mặt đất.

Lạo xạo, lạo xạo, tiếng sỏi lạo xạo dưới chân làm chị đồng nát rời mắt khỏi vườn hoa. Chị cúi xuống, bước đi chầm chậm, khe khẽ để tránh gây khó chịu cho người đàn ông. Chị không biết dựng chiếc xe đạp ở chỗ nào, nó tàn tạ quá mà ở đây ngay cả đến cây cỏ, hòn sỏi cũng toát lên vẻ quí phái. Người đàn ông bảo chị cứ dựng xe ở cạnh cái hồ có mấy cái vòi đang thi nhau phun nước, chị làm theo như một cái máy.

Vợ người đàn ông đi du lịch châu Âu cùng với hai con. Chị giúp việc đi theo để phục dịch thành ra ông hoàn toàn được tự do. Người đàn ông mời chị đồng nát vào phòng khách. Chị liếc nhìn, một căn phòng trang hoàng lộng lẫy làm chị choáng ngợp. Chị ái ngại từ chối: "Thôi, cháu đứng ở đây cũng được". Chị xưng cháu với người đàn ông, ông bảo gọi bằng anh cũng được nhưng cái sự tự ti về thân phận đồng nát của mình không cho phép chị gọi anh, xưng em.

Nhà người đàn ông không có vỏ chai nhưng vỏ chai là cái cớ để ông đưa người thiếu phụ đẹp vào nhà. Ông mở tủ đựng rượu cầm mấy chai rượu ngoại được biếu, có chai trị giá bằng một năm tiền lãi đi đồng nát của chị, định đưa chị đem về cho chồng uống rồi vỏ thì đem bán, nhưng sợ làm vậy sẽ lộ màn kịch của mình nên ông mở nút chai, đổ hết rượu vào bồn vệ sinh rồi đem vỏ chai ra cho chị đồng nát đang đứng ngây người ngắm chùm đèn treo ở giữa phòng khách. Chị đưa hai tay đỡ lấy những chiếc vỏ chai, cảm ơn ông bằng những lời thật lễ phép: "Cháu xin ông! Cháu xin ông!".

Chị đi ra, cho mấy cái chai vào bao tải. Chị đang buộc lại miệng bao tải thì giật thót mình, bàn tay người đàn ông lành lạnh nắm lấy tay chị, bảo muốn thuê chị lau nhà, trả chị một triệu. Một triệu? Chị ngây cả người ra, tối qua chồng chị ở quê vừa mới gọi điện lên cho chủ nhà trọ xin được gặp chị thông báo không có tiền đóng học cho con, chị bảo cứ vay tạm hàng xóm rồi cuối tháng chị gửi về. Có được tiền đóng học cho con, chị quên cả sợ, nói với người đàn ông, chị sẽ lau nhà cho ông.

Theo sự chỉ dẫn của người đàn ông, chị đồng nát đi vào khu nhà kho, lấy chổi, giẻ lau, xô xách nước. Thật ra, trong nhà kho có máy hút bụi nhưng sợ chị không biết sử dụng làm hỏng máy nên người đàn ông không lấy ra, hơn nữa lau nhà cũng chỉ là cái cớ để ông thực hiện mưu đồ của mình.

Chị đồng nát lau kỹ lưỡng, cẩn trọng từng ly từng tí, sợ sẽ làm xước gỗ. Lau xong sàn gỗ, chị lau cửa sổ, lau cầu thang. Chỗ nào cảm thấy chưa thật sự ưng ý, chị giặt giẻ lau lại, người ta trả mình những một triệu cơ mà, lại còn cho không mấy cái vỏ chai, mình phải có trách nhiệm lau thật sạch. Mà mấy cái vỏ chai sao mà đẹp thế, có lẽ mình chả bán, đem về nhà để cho bố con Hĩm đựng rượu hoặc đựng nước mắm. Hoá ra người thành phố cũng có người tốt, kẻ xấu, một triệu đủ để đứa con gái của mình đóng học được một năm, may mắn quá, may mắn quá!

Trong lúc chị đồng nát đang mải miết lau nhà thì người đàn ông cũng đang nghĩ cách làm sao chiếm đoạt được thân thể của chị. Chị là gái một con, da chị trắng, dáng chị thắt đáy lưng ong, ông nuốt nước bọt, cố kìm một tiếng ho. Tiền, nếu không mua được bằng tiền thì nhiều tiền sẽ mua được, đó là cách mà ông vẫn hay áp dụng để chinh phục người đẹp.

Cái cô người mẫu chân dài, xinh như hoa hậu chả thế à, lúc đầu ông mời đi ăn tối thì cô ngúng nguẩy từ chối, sau ông tặng cô những món quà trị giá vài trăm đô thì cô nhận lời đi ăn tối với ông ở một nhà hàng đặc sản nổi tiếng nhất thành phố. Ông đưa cô cái phong bao một ngàn đô, bảo muốn được qua đêm với cô ở khách sạn năm sao, cô lắc đầu bảo cô không phải là hạng cave chân dài nhưng đến lần ăn sau, khi ông nâng số đôla lên gấp đôi thì cô e thẹn nói rằng, nể ông quá nhiệt tình nên cô đồng ý!

Người đàn ông lấy ra bốn tờ năm trăm ngàn, hai tờ trả công lau nhà cho chị đồng nát còn hai tờ bồi dưỡng cho chị nếu chị chịu làm tình với ông. Cơn hưng phấn đang trào dâng trong người, ông không thể đợi đến lúc chị lau xong nhà. Ông đứng dậy, đi đến chỗ chị đồng nát đang lau cầu thang, định đưa tiền cho chị nhưng ngần ngại, sợ chị không đồng ý.

Chợt ông nghĩ ra được một cao kiến, ông cầm xô nước đi vào nhà tắm bảo là xách nước giúp chị. Chị đồng nát gần như van lơn ông cứ để chị làm, chị bảo ở nhà quê, gia đình chị có trồng rau nên công việc xách nước tưới rau quá quen thuộc đối với chị. Người đàn ông đáp, ông ngồi bàn giấy nhiều, xách nước giúp chị cũng là biện pháp thể thao. Ông lý luận thế thì chị sao đủ trình độ để bắt bẻ được, chị cúi xuống tiếp tục lau cầu thang.

- ùm!

Cả một xô nước đầy đổ ụp xuống người chị đồng nát, người đàn ông rối rít xin lỗi chị vì ông "trượt chân" nên làm đổ nước vào người chị. Ông hấp tấp chạy lên phòng ngủ, lấy bộ quần áo của vợ đưa cho chị, bảo chị vào nhà tắm, tắm rửa rồi thay quần áo. Cả người chị đồng nát, từ đầu đến chân đều ướt sũng, mà quần áo lại bó sát cái cơ thân hình mềm mại của chị làm chị ngượng ngùng, chị đành cầm bộ quần áo của vợ người đàn ông đi vào nhà tắm.

Nhà chị ở quê nghèo, cái nhà tắm được tạo dựng bằng mấy tấm cót ép quây lại ở ngoài vườn nên mỗi khi tắm, chị phải tắm vào buổi tối cho kín đáo, mùa hè còn đỡ chứ mùa đông mặc dù tắm nước nóng nhưng gió lùa lạnh run cầm cập. Còn cái nhà tắm này sang trọng quá, toàn những đồ của Nhật. Chị quen với kiểu tắm múc nước giếng vào xô, xách vào nhà tắm cót ép, lấy ca dội, còn ở đây tắm trong bồn tắm có vòi hoa sen, chị loay hoay mãi mà vòi hoa sen không phun nước, chỉ thấy nước chảy ra từ một cái vòi bên dưới. Chị cởi quần áo, giật mình khi nhìn thấy thân thể trong gương. Từ bé đến giờ chưa khi nào chị nhìn mình trần truồng qua gương, chị đỏ ran cả mặt, xoay người lại, cúi người vào dòng nước đang chảy từ vòi tắm, kỳ cọ.

Cửa phòng tắm có chốt bằng nắm đấm, trong bấm chốt, ngoài không mở được nếu không có chìa khoá nhưng chị đồng nát không biết sử dụng, chỉ sập cửa mà không bấm chốt. Người đàn ông mặc quần đùi, mình trần, tay cầm chìa khoá đứng chực sẵn bên ngoài. Ông khe khẽ xoay nắm đấm cửa, thấy cửa không bị khoá trong, ông đã mừng thầm, tiếp tục xoay nắm đấm cửa, đẩy nhẹ nhàng từng tí từng tí một. Ông há mồm nhìn người thiếu phụ khoả thân. "Đẹp quá!" - Tiếng thốt thành lời của người đàn ông làm chị đồng nát giật bắn mình. Chị vơ vội quần áo che lên cơ thể mình. Người đàn ông lao vào ôm lấy chị. Chị đẩy ra, khóc, van xin:

- Cháu xin ông, cháu đã có chồng con rồi!

- Tôi thích em, một vẻ đẹp thuần khiết thôn quê, ngoài tiền lau nhà, tôi sẽ cho em thêm một triệu nữa.

- Không, cháu xin ông!

- Hai triệu?

- Không, cháu xin ông!

- Năm triệu?

- Không! Cháu xin ông!

- Mày là nhà quê, lại làm cái nghề đồng nát hạ đẳng mà cũng làm cao hả? Tao qua đêm với bọn chân dài cũng chỉ năm triệu, mày nghĩ mày là hoa hậu thế giới hả ?

Người đàn ông quát lên giận dữ rồi không kịp để cho chị đồng nát van xin thêm một lần nữa, người đàn ông lao vào định sẽ dùng sức mạnh hãm hiếp. Chị nhanh tay chụp được con dao Thái trên giá gương rửa mặt. Người đàn ông đứng nhìn chị bất lực, lúc sau rít lên:

- Cút ra khỏi nhà tao!

Người đàn ông đi ra, chị đồng nát sập cửa lại, tay vẫn cầm con dao, chị mặc lại bộ quần áo ướt của mình. Chị mở cửa đi ra, tay vẫn lăm lăm con dao, chị bước xuống cầu thang, qua phòng khách rồi đi ra phía hồ phun nước. Chị run quá, làm đổ cả xe đạp, mấy cái vỏ chai văng ra sứt sẹo cả miệng. Chị cúi xuống dựng chiếc xe đạp lên, dắt xe đi ra phía cổng. Cổng chỉ chốt bên trong mà không khoá, chị lập cập mở chốt. Hồn vía lên mây, chị đồng nát quên cả món tiền lau nhà một triệu, lên xe đạp thục mạng về nhà trọ trong một con ngõ ở đường Kim Ngưu Thiếu phụ ngủ trưa

Không hẹn mà gặp

Đoàn Lê

Xóm núi gồm mươi nóc nhà bình lặng yên ả, nằm sát chân ngọn Mẫu Sơn, dân chưa đủ đầu người phục vụ chạy vặt cho nhu cầu khu du lịch bờ biển sát nách đó. Giặt chăn ga gối đệm, chợ búa đón hải sản tươi sống, phục dịch nhà buồng, nhà bàn, chạy xe ôm đưa đón hàng từ khách sạn này sang nhà nghỉ kia, thường trực hăm bốn trên hăm bốn... Ôi a, trăm thứ việc không tên làm sao kể xiết.

Trong số những cư dân bản địa nhao ra kiếm sống ở khu du lịch biển có Ty. Cái nghèo đẩy Ty ra đó từ rất sớm, khi Ty mới ngoài hai mươi, một nách hai con thơ, quần lúc nào cũng xếch ngược một ống.

Ty vốn tên cúng cơm là Tỵ. Sợ xấu thị bỏ bớt dấu nặng từ hồi dậy thì, biết làm dáng. Nhưng Ty không hiểu các mỹ nhân tuổi Tỵ rất có duyên thầm. Duyên thầm đến nỗi Ty sập bẫy ngay khi chưa học xong lớp tám. Gia đình vội cho làm đám cưới qua quýt với anh thợ xây, chuyên đóng cọc móng, nhà cùng xóm, tên Nang. Qua quýt cũng để Ty mau chóng còn tới hộ sinh xã, cho ra đời đứa con gái đẹp như ngọc nữ. Đứa bé may mắn không bị vứt vào bờ bụi là phúc cho nó.

Ở chốn sơn cùng thủy tận, với anh chồng khỏe mạnh hơi đần đù, ngày đêm chỉ biết cắm mặt quai vồ đóng cọc móng thật lực, nếu Ty không khéo đảm đang, có mà rã họng sớm. Đóng cọc móng tính ba ngàn một đầu cọc tre, gặp lớp đất thổ cư rắn đanh cứ gọi bỏ bố. Ráo mồ hôi hết tiền. Chưa biết chừng phát ho lao, tiền thuốc không đủ cứu, nói gì nuôi vợ con?

Nhưng được cái tiến độ xây dựng khách sạn nhà hàng khu du lịch biển đang leo thang vùn vụt. Nhờ vậy Nang làm không thấu việc. Những ngày ấy hai đứa trẻ một trai một gái nhà Nang -Ty ăn thịt nhờn mép, cười khanh khách, đùa nghịch suốt ngày. Nhưng sau một đận Nang bị sưng gan nặng, thằng bố vai u thịt bắp bắt buộc phải bỏ nghề quai vồ, hai đứa con không quen sống kham khổ, cũng giống hệt bố chúng ruồi bâu mép chả buồn đuổi.

Bấy giờ tất cả gánh nặng đổ lên đầu người đàn bà. Nuôi ba cái miệng ruồi đậu đó, chưa kể thuốc men, Ty quay như chong chóng. Thị bỗng trở thành người khổng lồ dưới cái lốt mảnh mai nhỏ nhắn đến tội nghiệp. Vừa thấy thị cất rượu cho quán cơm bình dân, lại đã thấy thồ sò huyết, dưa hấu cho khách sạn cuối bãi, rồi tranh thủ nhận chở mấy xe cải tiến gạch trong xóm, trước khi bịt khăn nửa mặt quét vôi ve ở hiệu cắt tóc mới mở.

Có người nửa đùa nửa thật bảo:

- Làm đến phát cuồng phát dại thế, chả mấy nỗi tò tí te mày ơi!

Đừng hòng, giời nghiệt ngã chưa cho phép thị được hưởng ân huệ tò tí te đâu. Ngược lại càng bắt thị phải khỏe để gánh tiếp tội nợ. Cứ xem, tuy nhịn miệng nhường chồng con, người ngợm thị vẫn thon thả, bắp thịt tròn lẳn, săn cứng tựa củ sắn cái, trông ngon mắt đáo để.

Không thế tha lôi sao nổi tạ tư đến tạ sáu gạo mỗi buổi sáng, bằng cái xe đạp thồ rệu rão, rồi những leo lên dốc, tụt xuống dốc con đường xóm núi gập ghềnh? Chiều đến, nhọ mặt người mới thấy thị đèo hai thùng nước gạo đầy khự, mua gom tại các quán ăn về nuôi đàn lợn hơn chục con ở nhà.

Hai giờ sáng, thị lại mắt nhắm mắt mở ra chợ tạm đón sọt nấm rơm. Chợ tạm ngay chân cầu Rào, nơi người ta đổ về mua cất hàng từ nửa đêm gà gáy. Chưa tỏ mặt người chợ đã tan. Mua mười sáu bán mười tám. Thế này, chỉ ngót giờ đồng hồ sau, riêng khoản nấm thị cầm chắc năm chục tiền lãi trong túi. Giao xong sọt nấm, quay xe về cửa hàng xay xát chở gạo cũng vừa.

Hôm nay những ai gọi gạo nhỉ? Nhất định buổi trưa tranh thủ ghé qua nhà Thắm chọn sách vở cho lũ trẻ vào năm học mới. Chết thôi, sắp mất đứt tiền triệu cho năm học mới. Lấy đâu ra bây giờ. Chả nhẽ không cho thằng cu Đang đến lớp. Nó háo hức chờ đợi cả tháng nay đấy...

- Này, con mẹ Phương đang nhờ tao thuê hộ người đến giặt giũ cho nhà nghỉ Thiên Phương đấy - Noàn, bạn chợ Đêm với Ty mách nước - Tí về chợ, rẽ vào gặp mụ ấy xem.

Nghe đến công việc thị lập tức tỉnh như sáo. Chờ mua thêm ít khoai tây, thị phóng xe về ngay khu du lịch bãi biển cách cầu Rào gần hai chục cây số.

Sau khi trả khoai, trả nấm, phân phối tạ tư gạo khắp thị xã, thị mới ghé vào nhà nghỉ Thiên Phương, dè dặt hỏi thăm:

- Bà chủ có nhà không, các cô ơi!

Các cô đây là mấy em chân dài, buổi sáng chưa có việc làm, còn ngồi cả dãy rỉa lông rỉa cánh, đón hàng quà đi rong.

Tức thì một người đàn bà phốp pháp, mặt bự son phấn từ gian trong đi ra, hách dịch hỏi:

- Hỏi gì?

Thị biết ngay đấy là bà chủ.

- Thưa bà, người ta mách nhà nghỉ cần người giặt giũ, có phải không ạ?

Thị rụt rè hỏi, vừa kín đáo quan sát cái mặt bự thịt, đôi mắt hơi nhỏ, hai cánh mũi khoằm diều hâu phập phồng như đang ngửi thị dò xét.

- A, đúng rồi. Vậy em vào đây. Dựa xe vào gốc cây bên đường kia kìa.

Ty không ngờ cái giọng bà chủ lập tức ngọt ngào dịu dàng. Bà ta còn đưa bàn tay mũm mĩm sực nức nước hoa vuốt lên vai áo Ty.

- Nói nhanh với em nhá, nhà hàng cần người giặt giũ đầu tầm sáng, cuối tầm chiều, cơm một bữa trưa, không giải quyết ngày nghỉ, ngày lễ. Lương triệu ba, nhận được thì nhận em ạ. Khối người muốn làm nhưng tôi cần người thật thà, xốc vác. Làm việc tốt mỗi tháng lương còn được thưởng thêm dăm bảy chục. Nhà lại có máy giặt, không nặng nhọc gì lắm.

Không nặng nhọc gì thật. Nhà có tám em bé, hàng ngày mỗi cô thay một hai bộ cánh; mười hai phòng nghỉ, chăn ga gối đệm phải sạch tinh, thơm tho. Ty xoay vần giữa khu nhà giặt rộng mười mấy mét, mùi xà phòng, bột giặt nồng nặc bốc lên. Rồi phơi, rồi là, rồi gấp...

Làm đến vậy nhưng xem ra càng ngày lại càng túng thêm. Lứa lợn lãi gần bảy triệu chỉ đủ một lần cho anh chồng đi cấp cứu tại Hà Nội. Đến đận thằng bé lây dịch viêm não Nhật Bản, thị phải vay ngược vay xuôi, nợ chồng chất mới cứu nổi con. Thị bán nửa ao bèo cho chị hàng xóm, bán gốc muỗm gia bảo cho người ta chặt lấy gỗ. Lắm lúc bi quan thị nghĩ chỉ có cái chết mới giải thoát thị khỏi nợ nần thôi.

Mấy bữa nay trở gió, Nang lăn đùng ra giường kêu đau. Bụng trướng lên, phải ngồi tựa tường để thở.

- Bà ơi, nhà cháu khéo chết mất. Khổ thân, ăn gì nôn nấy, không đi vững nữa rồi. Bây giờ ít nhất cũng phải có tiền triệu mới đưa lên được Hà Nội kiểm tra lại.

Thị khóc mếu với bà Phương. Bà chủ nhìn thị, đôi cánh mũi khoằm rung rung có vẻ cũng ái ngại thương cảm đôi chút.

- Ôi giời, nhưng tôi đã cho nhà chị vay rồi đó thôi, lại ứng trước nửa tháng lương... Thế! Tiền chứ đâu phải lá đa. Giết ai mà có? Lại vừa rồi con Thúy bỏ trốn theo trai, tôi mất cả chì lẫn chài, chị lạ gì. Đang chết dở với việc lo cho xong chuyện con Lam, lại sắp phải góp tiền đóng thuế, quà cáp ngày khai trương mùa du lịch... Trăm thứ bà rằn.

Ty vừa gạt nước mắt thổn thức vừa tuôn đống quần áo bẩn cao bằng núi vào máy giặt. Chiều nay liệu thằng chồng tội nghiệp của thị đỡ đau chút nào không? Dù nó có vô tích sự tựa cục đất cũng là người bố trong gia đình. Thị không thể hình dung một hôm nào mất đi cái cục đất ấy.

Trời sập tối nhanh quá. Bữa nay thị phải làm bù việc cả ngày hôm qua vì nghỉ đi cắt thuốc cho chồng. Đã bảo bố con nó liệu cơm nước ở nhà, cứ ăn trước, có thể mẹ về rất muộn.

Đang mải mê những nghĩ cùng ngợi, thị bỗng giật nảy vì bà chủ đứng phía sau từ lúc nào, vỗ nhẹ vai thị:

- Này, tôi bảo chị cái này hay lắm. Bỏ việc đấy đã. Mau lên!

Bà kéo thị vào buồng riêng rồi ấn thị ngồi xuống cái giường đệm sang trọng. Còn đang ngạc nhiên, bà ta đã thẽ thọt vào tận tai thị:

- Này nhá, chị biết nhà mình có mười hai phòng, đêm nay thứ bảy kín mười một phòng rồi. Phải chạy đôn chạy đáo mới đón được thêm ba con bé tận Quý Kim về phục vụ khách. Đã tưởng ổn, ai ngờ phòng mười hai lại có người...

Khách phòng mười hai là thứ khách thật đặc biệt. Ông ta mới làm quen nhà nghỉ Thiên Phương vài lần và lần nào cũng đang say khướt. Tuần trước ông ta đến, dúi tay bà chủ một tập tiền, yêu cầu được phục vụ cẩn thận chu đáo. Bà Phương cho cô Thúy tiếp. Con bé đã vớ bở, lại dò hỏi được tung tích người khách sộp.

Hóa ra lão bị cô vợ trẻ bỏ phăng để đi Australia với một thằng Tây. Lão chán đời bán cái xí nghiệp may mặc để ăn chơi trả thù. Bữa nay lão đến, không hiểu sao trong óc bà chủ chợt tình cờ hiện lên hình ảnh của Ty.

Phải đấy, con này đang cần tiền cuống cuồng thế, chi bằng gạ nó chiều ông khách say qua quýt, cốt moi một khoản về chạy chữa cho thằng chồng. Cũng như bà nhón tay làm phúc với nó. Thì ai bắt đầu bị xô đẩy đến đây chả vì tiền nào?

Ty trợn tròn mắt kinh hoàng nghe bà chủ" bảo ban hơn thiệt. Bà ta dám trắng trợn thế ư? Thị đi làm thuê chứ đi cave đâu?

- Ơ hay... sao bà... sao bà lại nói vậy?

- Thôi đi, tôi thương chị mới bày chuyện này. Tôi xin thề trước vong linh ông nhà tôi, chỉ mình tôi với chị biết. Để lộ tí gì tôi làm con chị. Lần trước con Thúy được lão bo hẳn năm trăm ngàn đấy. Tôi nghĩ tiếc. Giờ chị lấy quần áo con Thúy đây mà thay, trông tươm tất một tí. Chị với nó vừa tầm nhau... Nào, mau lên, kẻo lão đợi lâu sinh chuyện. Với lão say, nhoằng một cái cho xong chuyện thôi mà.

Vừa nói bà chủ vừa ấn cái áo màu tím nhạt vào đôi tay run cầm cập của thị, âu yếm thẽ thọt:

- Ai chả vì đồng tiền phải liều thân. Người ta cũng da cũng thịt chứ, lại còn trẻ đẹp ngời ngợi, phải đâu mớ giẻ rách, nhưng vì hoàn cảnh đành nhắm mắt đưa chân cả. Như nhà chị, mất mát gì phải tiếc nào? Nhà chị không kiếm được tiền về cứu thằng chồng nằm chờ chết, thế mới là có tội.

Năm trăm ngàn... Năm trăm ngàn ư? Thị như nhìn thấy năm tờ giấy xanh lá cây xòe ra trước mắt. Thị thở không ra hơi, lào thào yếu ớt:

- Bà ơi, cháu lạy bà, cháu không... cháu không... Người ngợm cháu thế này...

- Vớ vẩn! Hôm trước tôi bắt gặp chị tắm lại chả biết người ngợm ra sao ư ? Còn tươm bằng mấy con Hoa kia kìa. Thôi, mau lên chứ! Tôi cho chị tất, không bắt đóng góp nữa. Khôn ngoan ra lần này chả kiếm tiền triệu.

Biết cái câu tiền triệu đánh một đòn hiểm trúng đích, bà chủ liền giật phăng cúc áo thị, rồi gần như cưỡng bức thị phải khoác tấm áo tím nhạt mỏng tang của Thúy, nắm cánh tay lôi thốc thị đến buồng số mười hai ngay sát đấy. Thị díu chân lại, hổn hển thở, nhũn ra như người chết rồi... Cửa phòng vẫn mở. Thị làm cử chỉ cuối cùng cưỡng lại bằng cách níu chặt lấy cánh tay bà chủ.

- Con khỉ, bỏ ra nào! Nhùng nhằng định để người ta nhìn thấy hay sao?

Bà chủ làm bộ trợn mắt nghiến răng, thì thào khẽ rít vào tai thị. Rồi bằng một cái đẩy rất phũ, bà ta khiến thị ngã nhao tận giữa phòng. Cánh cửa được đóng lại..

Khi người đàn ông chợt tỉnh giấc, lão hoảng hốt ngồi bật dậy. Quái lạ, lão đang nằm ở đâu thế này? Cô gái nào nằm quay mặt vào tường đây? Mất vài giây lão mới định thần nhớ ra. Lão đặt tay lên vai cô gái:

- Này, quay lại đây em!

Buồn cười chưa, không hề nhúc nhích mới lạ chứ. Lão say lờ mờ nhớ lại tuần trước mình đã nhìn thấy màu áo hoa cà biêng biếc này rồi. Không do dự lão ngả người ập lên cái áo đó từ phía sau. Tức thì tấm thân đàn bà lạnh toát ấy giật bắn, quay ngoắt lại. Một khuôn mặt chứa chan nước mắt với đôi mắt trợn tròn chằm chằm nhìn lão đầy kinh hoảng.

- Ơ hay... Cái gì thế?

Lão cũng giật mình theo.

- Ông... ông gọi cửa giúp... cho em ra. Em gọi bà chủ không mở... Là vì... Em không phải tiếp viên... Em xin lỗi ông.

Người đàn bà bật nức nở. Quả thật thị không giống các em chân dài. Tuy nhan sắc thân hình vẫn ngon lành thật nhưng không có những nét đặc trưng của giống bướm đêm, thứ đặc trưng chỉ thoáng liếc mắt đã biết.

- Vậy sao cô vào nằm đây?

Giọng lão không ra gắt gỏng mà đầy ngạc nhiên. Thị lí nhí trả lời giữa những tiếng nấc một điều gì đó. Lúc ấy lão mới quát lên:

- Nói năng tử tế xem nào. Làm sao cứ khóc như cha chết thế?

Lão vào trong buồng tắm lấy cái khăn mặt ướt vứt cho thị rồi kéo ghế ngồi trước mặt, khoanh tay chờ đợi như một vị quan tòa chờ phán quyết. Phải một lúc sau thị mới cố nén để kể lể hết sự tình. Thị cũng đã định liều nhắm mắt lên giường một lần lấy tiền cứu chồng, nhưng xem ra thị không thể vượt qua cái sợi tóc ranh giới... Thị còn mặt mũi nào ăn ở với chồng nữa!

Lão say ngồi ngây người nghe. Mắt lão bỗng đỏ ậng lên, rưng rưng. Ôi chao, giá con vợ lão có được lấy phần triệu đức hạnh của người đàn bà này

Giá như... Nó sung sướng quá. Nó rửng mỡ quá. Cũng tại lão cung phụng nó đến điều. Hóa ra tình nghĩa thiêng liêng không mua được bằng tiền đâu.

Lão cay cay sống mũi. Lão sợ mình khóc theo những dòng nước mắt kia.

- Thôi cút!

Lão thì thào đuổi thị. Nhưng khi thị chưa đi tới cửa lão bỗng gọi giật lại:

- Này, bảo đã!

Lão dúi cho thị những đồng tiền tình cờ rút được từ túi quần, chẳng thèm đếm.

- Ây chết, em có...

Lần này lão quát thật sự khiến thị run bắn người:

- Cầm lấy rồi cút! Tôi còn nhìn thấy cô lần nữa ở đây tôi đập vỡ mặt cho, nhớ lấy. Khổ mấy cũng phải bám lấy sự lương thiện rồi người ta mới giúp chứ. Cút!

Coi như một lần thị chết hụt. Vậy mà mấy hôm liền thị không thể nhìn vào mặt chồng. Nhưng nhờ có sáu trăm bảy mươi ngàn giời ơi đất hỡi đó, thị đưa được Nang lên Hà Nội. Và may nữa, không phải Nang bệnh trọng gì, chỉ bị sán lá gan, chuyển viện, uống đúng một đợt thuốc đặc trị là khỏi.

Hú hồn hú vía. Thị không dám bén mảng đến nhà nghỉ Thiên Phương từ đó. Thị muốn xóa hẳn trong ký ức những gì liên quan đến cái nhà nghỉ thổ tả ấy. Mỗi đêm nằm ôm các con, thị rùng mình chợt nghĩ đã từng lên giường như một cave thực sự... Hẳn đã từng có các cô cave như thế...

Qua khúc bĩ cực đến tuần thái lai. Nang khỏe mạnh dần, giờ lại may mắn có người đỡ đầu cho làm chân bảo vệ một xí nghiệp thuộc da nhỏ, có đồng lương đưa vợ, có tiền cho con ăn quà sáng đi học. Mặt mũi Ty hồng hào hẳn.

Hôm rằm tháng bảy Nang bỗng bảo vợ:

- Làm mâm cơm thịnh soạn cúng các cụ cho tôi. Cần nhất có món tiết canh ngan để nhắm. Nhân tiện tôi có mời khách đấy.

Thị định quát chồng về tội bày vẽ, nhưng kịp im lặng khi hắn đưa ra hai trăm ngoài dự kiến.

- ở đâu thế?

- Tiền thưởng quý ba xí nghiệp cho. Bởi vậy tôi mời bằng được anh Trái về nhà mình ăn cơm. Gớm, nài nỉ mãi bác ấy mới nhận lời.

Nghe đến tên ân nhân, thị không dám ho he gì nữa. Bác Trái là giám đốc xí nghiệp, chính bác đã lấy Nang về làm bảo vệ. Thị dịu giọng kèm theo một cái liếc tình:

- Được, tiết canh thì tiết canh chứ đây sợ à.

Rằm tháng bảy trúng ngày chủ nhật. Hai đứa con sướng như tết, chạy nhảy loạn lên. Đến nỗi thị phải dọa:

- Bố nó lấy cái lồng nhốt ngan, chụp lên đầu chúng nó hộ tôi với.

Rốt cục cũng phải xin ông bà ông vải hai cái chân ngan cho chúng gặm trước, ngay khi mới bày mâm cỗ cúng.

Khoảng mười một rưỡi, hóa vàng xong xuôi vừa kịp nghe tiếng xe ôtô toe còi ngoài ngõ. Bác Trái đến!

Thị tong tả bước theo chân chồng ra tận ngõ đón khách. Bác Trái vừa xuống xe, Nang đã giơ cả hai tay bắt, giọng run run cảm động:

- Anh ạ. Em chỉ sợ anh lại bận gì không đến được.

- Tôi đã hẹn, nhất định phải đến thăm cô chú chứ.

Riêng Ty bỗng nhiên mặt mũi đỏ như bị xát lá han, không biết tìm lỗ nẻ nào để chui xuống. Thị tưởng mình ngất ngay tại chỗ. Thu hết can đảm, thị lý nhí chào được một tiếng rồi chạy thoắt xuống bếp như có ma đuổi.

- Mẹ nó đâu rồi? Ty ơi, Ty!

Mặc chồng ơi ới gọi ngoài sân, thị nhất định không ló mặt ra. Lão say! Giời đất thiên địa ơi, bác Trái với lão say ở Thiên Phương chỉ là một, không thể nhầm được. Bỗng dưng đầu óc thị như có luồng điện sáng lóa chạy vụt qua. Và thị hiểu tất cả. Nào chuyện một người đàn ông vác súng săn chim vào xóm núi, tình cờ đến nhà Nang xin nước uống, lại tình cờ hỏi han gia cảnh, rồi nhận Nang vào chân bảo vệ xí nghiệp. Chuyện xảy ra nhằm lúc thị đi chợ gạo vắng mặt...

Nhưng tại sao ông Trái lại lần được đến xóm núi để tìm cách cứu giúp vợ chồng thị? Hay chửa, dễ ông ta không biết hỏi bà Phương mọi chuyện ư?

- Cô Ty đâu, sao lần đầu mới thấy tôi, cô lại tránh mặt thế này?

Tiếng ông Trái từ tốn hỏi ngay ngoài cửa. Nang đã hồn nhiên dẫn ông Giám đốc xuống bếp, giới thiệu vợ. Ty không chạy đâu được nữa, thị đành đứng đó, mặt cúi gằm, trong bụng chỉ muốn phang cho thằng chồng cù lần một nhát. Ai lại đưa cả khách xuống bếp bao giờ!

- Dạ, em chào bác, mời bác lên nhà ạ.

Vừa lí nhí chào, thị vừa cố lấy can đảm ngước nhìn. Đứng trước thị là một gương mặt bình thản, hay cố tình bình thản, thậm chí hơi nghiêm khắc, làm ra vẻ ông ta chưa từng gặp thị ở đâu...

(Viết tại Trại sáng tác do Báo CAND và Chi hội Nhà văn Công an tổ chức, Sầm Sơn, tháng 10/2009)

Tình Già

Dương Duy Ngữ

Hạ đã tưởng mình giữ được danh tiết đến trọn đời. Bà con hàng phố thường lấy Hạ làm tấm gương răn dạy con cháu. Nào ngờ... Từ khi vướng vào anh ấy, Hạ không dám ngẩng mặt nhìn ai. Vợ chồng nhà Toàn không khiến Hạ đưa, đón con nó nữa. Người hàng phố thường tránh Hạ. Hạ thấy ê chề quá. Nhiều lần Hạ đuổi anh ấy về. Hạ van xin anh ấy đừng đến nhà Hạ nữa.

Hạ ập tới nhà tôi như con gió lốc. Mạnh mẽ và quyết liệt.

- Mình lấy chồng. Bạn ủng hộ nhé - Hạ thông báo

Tôi sững sờ. Hạ bảo:

- Bất ngờ lắm à?

Tôi gật đầu, xác nhận.

- Bất ngờ.

Hạ cười tít. Nụ cười của người đàn bà đang ngập tràn hạnh phúc. Mấy chục năm nay, tôi mới gặp nụ cười tươi bưởi, rực rỡ trên gương mặt Hạ. Tuy vậy tôi vẫn hỏi:

- Hạ nói thật hay đùa?

Hạ cười tươi, da mặt dậy đỏ:

- Thật.

Tôi vẫn chưa hết nghi ngờ, hỏi:

- Hạ đi một mình à?

Hạ cười tít:

- Đi hai người.

- Thế bạn đâu? Xe đâu?

- Ở ngoài kia.

- Sao không mời anh ấy vào đây.

- Anh ấy ngượng.

- Ngượng gì. Để mình ra mời anh ấy vậy.

- Này, đừng.

- Sao vậy?

- Chẳng sao cả. Kệ anh ấy.

- Anh ấy bao tuổi rồi?

- Ngoài sáu mươi.

- Là sáu mấy?

- Sáu bảy sáu tám gì đấy.

- Hơn Hạ gần mười tuổi.

- Quãng ấy. Nhưng còn khỏe lắm.

- Thế cơ à? Quê anh ấy ở đâu.

- Bình Định.

- Võ Bình Định là khiếp lắm đấy.

Mặt hạ rực đỏ.

- Ừ, khiếp lắm

- Vợ con anh ấy thế nào?

- Chả thế nào cả. Chị ấy người thị xã. Con gái duy nhất nhà tư sản bên phố Ngô Quyền. Anh ấy người miền Nam tập kết. Ở gửi rể. Mấy năm gần đây nhà nước mở cửa, chị ấy mới đổ vàng ra làm nhà và chia cho các con. Chị ấy thật khổ. Cái số không được ở nhà cao, cửa rộng. Nhà làm xong ngày nào, chị ấy lăn ra ốm ngày ấy. Khánh thành nhà buổi sáng, buổi chiều chị ấy bị cấp cứu. Sống luôn trong bệnh viện, đến lúc cái chết đã gần kề, con cái vội đón về nhà được dăm hôm thì đi.

Hạ rơm rớm nước mắt.

- Thân phận người đàn bà khổ thế. Vàng một đống vẫn thắt lưng buộc bụng, chắt bóp từng xu, từng đồng vì chồng vì con. Làm nhà gần xong thì chia đất, chia nhà, chia vàng cho các con phân minh, sòng phẳng. Nhưng không để lại một chỉ nào cho chồng.

- Tại sao thế?

- Biết đâu được với nhà người ta. Anh ấy bảo, đó là tài sản thừa kế của chị ấy. Nếu chị ấy không phải con nhà tư sản, chắc chắn chị ấy chả thèm lấy anh ấy. Lúc còn thanh nữ, nhà chị ấy luôn luôn có một tiểu đội đàn ông sếp hàng.

Tôi tấm tắc:

- Ghê nhỉ? Chắc chị ấy đẹp lắm.

- Đẹp. Đẹp nhất thị xã.

Tôi đã ngờ ngợ nhận ra ai. Bởi tôi đã có ba năm học ở trường cấp III thị xã. Tháng tháng xách tương vác gạo đi bộ hai mươi nhăm kilômét từ quê lên thị xã. Chẳng lẽ người đẹp nhất thị xã là Quế Hoa, cũng trạc tuổi tôi và Hạ, cùng học lớp 8B với chúng tôi. Quế Hoa đẹp kiêu sa, lộng lẫy. Tính tình kín đáo, tế nhị. Đi đứng ung dung. Nói năng nhỏ nhẹ. Bạn bè cùng khối 8, các anh ở khối 9, khối 10, rồi cả các thầy giáo trẻ nữa, vo ve quanh Quế Hoa hàng đàn. Học hết năm lớp 8, Quế Hoa biến mất. Không ai rõ Quế Hoa đi đâu. Những năm gần đây, họp trường, họp lớp hàng năm Quế Hoa cũng không có mặt. Và cũng chẳng thấy ai nhắc đến Quế Hoa. Ở thời chúng tôi, con gái đẹp nổi tiếng thị xã chỉ có Quế Hoa.

Tôi hỏi Hạ:

- Quế Hoa à?

Hạ gật đầu.

- Sao Hoa im hơi kín tiếng thế?

Hạ nói:

- Mình sống ở thị xã, sinh con đẻ cái, nuôi dạy các cháu khôn lớn, mấy chục năm trời ngay bên phố Cửa Hậu mà có giáp mặt nó bao giờ đâu.

- Vậy sao biết Quế Hoa?

- Thế mới lạ. Quả đất quay vòng. Con người ta có duyên kỳ ngộ thì trước sau rồi vẫn gặp nhau. Chả là khi thân với mình, anh ý cứ tha thiết mời đến nhà chơi. Hơn nữa, mình cũng muốn đến xem gia cảnh anh ấy thế nào. Thường ngày anh ấy đưa đón đứa cháu ngoại đi lớp mẫu giáo. Còn mình đưa đón thằng cu nhà hàng xóm. Vì bọn thằng Hiến, cái Hiền đem hết con cái chúng nó sang Séc rồi. Trong khi đó mình ở nhà chơi mãi cũng buồn. Cô đơn lắm.

Vợ chồng con bé hàng xóm lại bận tối mắt. Chồng nó học cùng với cái Hiền. Nó thấy mình nhàn rỗi nên sang vật nài mình đưa đón con hộ nó. Mình nhìn hoàn cảnh nó cũng thương. Bố mẹ đôi bên sớm khuất núi cả. Chả nhờ cậy được ai. Nên mình nhận lời. Thằng cu con nhà nó lại học cùng lớp với đứa cháu anh ấy. Duyên trời run rủi ông bà đưa đón cháu gặp nhau, trước chào hỏi, sau kiếm đôi ba câu chuyện làm quà. Rồi mời nhau vào quán. Anh ấy tâm sự, vợ anh mất đã đoạn tang. Cải cát rồi.

Hạ bảo, đứng trước bàn thờ vợ anh ấy, Hạ sững người, lạnh toát cả chân tay. Bức ảnh chân dung trên bàn thờ trông quen quá. Một chút khóe môi, một đôi mắt đẹp nhưng sao lạnh lùng, khinh bạc thế. Ảnh chụp thời còn trẻ, chừng mười tám, đôi mươi. Hạ nhận ra ngay Quế Hoa. Hạ hỏi:

- Chị ấy không có bức ảnh nào chụp gần đây hở anh?

- Bức ảnh này là cuối cùng. Cô ấy rất ghét chụp ảnh

- Sao lại thế?

- Tính cô ấy thế. May mà bố mẹ cô ấy còn có gian nhà mặt phố, còn tích lũy, giấu giếm được tí ti vàng, buôn bán lặt vặt thêm vại dưa, quả cà đắp đổi qua ngày...

- Anh biết gia đình chị ấy tư sản rồi, sao còn lấy?

Anh ấy kể:

- Anh đã có vợ con trong quê. Ra Bắc không chịu nổi cô quạnh, ăn cơm tập thể, nằm giường cá nhân nên anh quyết tâm lấy vợ. Thấy cô ấy đẹp quá, đoan trang, hiền dịu quá mà anh nào cũng sợ, đến lại đi, thì anh lao vào. Lấy được vợ thì mất chức vụ, chuyển ngành làm công nhân vệ sinh thị xã. Thỉnh thoảng anh ức đời, uống rượu, về nhà dồn cả lời nói, cả cẳng chân, cẳng tay vào cô ấy. Bây giờ nghĩ lại anh rất ân hận. Đời đã dồn đuổi cô ấy phải làm vợ một thằng như anh.

Hạ an ủi:

- Anh đừng tự giày vò mình nữa. Dẫu sao đã qua một thời, một kiếp người.

Hạ hỏi tiếp:

- Còn vợ con anh trong quê thế nào?

Giọng rầu rầu, anh ấy bảo:

- Vợ lấy sĩ quan ngụy. Con đi lính ngụy chết trận ở Đắk Lắc. Anh chỉ còn gia đình ở ngoài này.

Hạ ngậm ngùi thương anh. Anh vào cửa nhà này là trái cách. Dường như anh là chủ vừa không phải là chủ.

Hạ đứng lặng trước bàn thờ nhìn Quế Hoa một lúc lâu. Ôi Quế Hoa, người bạn học, một thời ngồi cùng bàn với Hạ. Nó kín như bưng. Chẳng bao giờ tâm sự, cười đùa với ai. Cái sự kín đáo, lạnh lùng càng khiến Quế Hoa đẹp một cách đoan trang cao quý. Hạ rút ba nén hương ở thẻ khác. Châm tiếp. Hạ nhắm mắt thầm thì: "Quế Hoa ơi, bạn biệt vô âm tín từ bấy đến nay suốt mấy chục năm trời. Nay âm dương đôi ngả mới lại thấy nhau!". Khi Hạ mở mắt vái từ biệt Quế Hoa thì cả ba nén nhang đều tắt tự lúc nào. Hạ bảo:

- Chắc cái Hoa không đồng ý cho mình lấy chồng nó, không muốn cho mình bước vào cửa nhà nó.

Tôi gật đầu:

- Có thể.

Hạ đỏ mặt bảo:

- Nó không muốn mình làm bạn với chồng nó còn có lý. Chứ không muốn cho mình bước vào cửa nhà nó thì vô lý quá. Chắc gì mình đã đến nhà nó để phải hầu chồng, hầu con cháu nó. Rồi cả hương khói thường ngày hầu nó nữa, còn lâu nhé.

Tôi hỏi:

- Thế Hạ có xin phép Quế Hoa để được làm vợ chồng nó không?

Gương mặt Hạ chợt đỏ gay gắt tới mang tai:

- Ơ hay. Việc gì mình phải xin nó chứ. Mình thương nó, kính trọng cốt cách nó chứ mình không phải lụy nó, đúng không?

Tôi gật đầu. Một lát sau mới nói:

- Nhưng với thằng Hiến và cái Hiền, Hạ phải hỏi ý các con đấy.

Hạ bảo:

- Mình đang phân vân. Sợ chúng nó đi lại tốn kém, mất thời gian. Viết thư hoặc gọi điện cho chúng nó có được không?

- Không được. Phải gọi chúng nó về. Việc lớn như thế, không thể qua loa được.

- Mình sẽ nghe bạn gọi chúng nó về. Còn bạn có ủng hộ mình không?

- Mình có ủng hộ một ngàn lần cũng chẳng có nghĩa lý gì. Phải có ý kiến của thằng Hiến.

- Được. Mình về đây. Bạn đừng tiễn nhé. Sợ anh ấy ngượng.

Tôi định bảo, lão vờ vịt đấy. Đã ngoại thất thập rồi còn ngượng cái gì. Sau chợt thấy mình thực sỗ sàng. Tình yêu dù trẻ hay già đều giống nhau cả. Tôi lặng lẽ tiễn Hạ ra cổng ngõ.

Hạ đi rồi, tôi bâng khuâng ở mảnh sân nhỏ nhà mình một hồi lâu. Tôi vốn cảm phục Hạ. Bây giờ lại thấy thương Hạ nhiều. Hạ không đẹp nhưng nền nã, thẳng thắn. Hạ yêu sớm. Yêu mỗi anh người cùng làng, cao to đẹp trai như phi công. Anh học trên Hạ hai lớp. Hết lớp 10 Hạ cưới luôn. Cưới giữa mùa hè nóng nực. Ở quê nhà chưa có điện, ai nấy nhễ nhại mồ hôi.

Bố Hạ bảo, con gái học thế là cao rồi. Lấy chồng đi để yên bề gia thất. Gia đình nhà chồng xin cho Hạ vào làm kế toán ở cửa hàng bách hóa thị xã. Hạ cưới mùa hè năm trước, tháng giêng năm sau đã có con đầu lòng. Một năm sau lại đẻ tiếp. Ngoài hai mươi tuổi đã con bế con bồng. Cực nhọc, vất vả, nhưng vui. Hết mẹ chồng đến mẹ đẻ thay nhau trông cháu. Khi đi kèm theo nào gạo ngon, nào rau dưa. Do vậy Hạ cũng đỡ phần vất vả.

Chồng Hạ học hết đại học về công tác ở Hải Phòng. Anh chàng léng phéng luôn với một cô cùng cơ quan, con ông giám đốc. Cô ta xinh đẹp hơn Hạ nhiều. Nàng ta ở cữ Hạ mới biết tin. Hạ sôi sục căm hờn. Tức giận, căm hờn đến lú lẫn, Hạ xách theo can xăng ba lít, bọc vào bao tải dứa. Hạ đi tàu suốt đêm. Sáng bảnh mắt thì đến Hải Phòng.

Thành phố trong chiến tranh xơ xác những bụi là bụi. Hạ đưa địa chỉ cần đến cho bác xích lô già. Ông lão xem xong, bảo, được được, tôi đưa cô đến tận nơi.

Thằng ngô đã nhanh chân trốn đi đâu mất, hoặc lúc ấy không có nhà. Cô ả nhanh trí, khôn ngoan đến mức Hạ không tưởng tượng nổi. Dường như linh cảm thấy chuyện chẳng lành, ả đang nằm với con, vội vùng dậy hỏi:

- Chị hỏi ai?

Nhìn thấy ả, Hạ uất tận cổ. Hạ muốn túm lấy tóc ả dầm đầu ả xuống mà đánh mà xé rồi đổ xăng đốt cho hả cơn giận, cơn đau. Tiếc thay, vẫn thiếu mất thằng chồng phản bội. Mặt lạnh tanh, Hạ hỏi:

- Chồng cô đâu?

- Để tôi đi gọi.

Miệng nói chân bước, thoắt một cái, ả đã biến mất tăm. Hạ ngồi chờ. Chờ mãi. Con bé thức dậy tè một bãi, khóc ngằn ngặt. Hạ ôm lấy nó, nhét vú vào mồm nó, nó không bú. Nó cứ uốn cong người khóc tím tái da thịt.

Hạ núng thế, sợ con gái đất Cảng. Người ta bảo: "Hải Phòng là đất giang hồ/ Có sông thì lấp, có đồ thì sơn" thật chẳng sai. Hạ bế con sang hàng xóm tìm mẹ nó. Đi liền cả mấy nhà không thấy. Hạ xấu hổ muốn chui xuống đất. Một bà béo, thấp bằng ba cái phích, bảo:

- Cô đưa con bé đây cho tôi. Cô ngược Hà Nội đi kẻo lỡ tàu. Cô còn ở đây thì đến đêm nó cũng chẳng dám về.

Hạ đưa con bé cho bà béo, xách can xăng ra đường đổ xuống rãnh. Rồi vứt luôn cả can, cả tải. Mỗi lần nhớ lại Hạ vẫn buồn cười, thấy mình giận quá mất khôn. Thoắt cái đã hơn bốn mươi năm. Hơn bốn mươi năm, Hạ ly dị chồng, ai can khuyên, Hạ đều không nghe.

Bốn mươi năm vò võ nuôi hai con khôn lớn, học hành đến nơi, đến chốn. Rồi dựng vợ, gả chồng cho chúng. Rồi nuôi dạy các cháu. Chả hề có điều tiếng gì. Làm người phụ nữ không chồng đang thì sinh nở thật khó, thật khổ.

Hạ đã tưởng mình giữ được danh tiết đến trọn đời. Bà con hàng phố thường lấy Hạ làm tấm gương răn dạy con cháu. Nào ngờ...

Từ khi vướng vào anh ấy, Hạ không dám ngẩng mặt nhìn ai. Vợ chồng nhà Toàn không khiến Hạ đưa, đón con nó nữa. Người hàng phố thường tránh Hạ. Hạ thấy ê chề quá. Nhiều lần Hạ đuổi anh ấy về. Hạ van xin anh ấy đừng đến nhà Hạ nữa.

Anh ấy không nghe. Anh ấy quỳ xuống xin cầu hôn với Hạ. Anh ấy bảo, họ định kiến thôi. Chúng ta chả có gì xấu. Chúng ta là người tự do, người cô đơn. Chúng ta có quyền được yêu nhau, lấy nhau. Hạ cứ nhận lời lấy anh là xong hết. Là xóa hết tất cả cái đám khói hơi cay khiến Hạ sổ mũi hắt hơi, đỏ mắt, bực mình. Hạ bảo, nói như anh. Sự đời đâu có đơn giản thế. Nhưng suy cho cùng việc đã đến nước này, Hạ đành nhắm mắt đưa chân vậy...

Cuộc họp của ba mẹ con Hạ diễn ra ngay sau khi các con vừa ở sân bay Nội Bài về đến nhà.

Thằng Hiến hỏi luôn:

- Mẹ định lấy chồng à?

Con Hiền ôm lấy mẹ nức nở:

- Mẹ ơi, gần trọn kiếp người mẹ đã hy sinh vì chúng con. Bây giờ còn một chút cuối đời, ý mẹ muốn thế nào anh em con đều theo ý mẹ.

Thằng Hiến ngồi chết lặng. Hai dòng nước mắt chảy trên gò má. Một lát sau mới nói:

- Suốt đời mẹ đói khổ, vất vả vì chúng con. Mẹ không phải làm ôsin cao cấp cho ai nữa. Mẹ muốn yêu ai, kết bạn với ai chúng con cũng đồng ý. Mẹ có thể mời họ về nhà mình ở cho vui, cho đỡ cô đơn.

Hạ nghẹn ngào:

- Mẹ cảm ơn các con đã cảm thông với mẹ. Sống như Hiến nói, mẹ sợ người ta dị nghị, khinh bỉ

Hiến đứng phắt dạy, lấy tay áo quệt khô hai dòng nước mắt. Giọng Hiến đanh lại:

- Mẹ đừng tưởng mẹ lấy chồng thì không còn bị dị nghị nữa. Mẹ lầm rồi. Mẹ không phải lo nghĩ nhiều. Mẹ không phải sợ ai, vì ai nữa. Mẹ hãy sống vì mẹ, cho mẹ.

Đột ngột cái Hiền òa lên, nói trong tiếng nấc

- Mẹ hãy sống vì mẹ đi.

Nhà sáng tác Đại Lải

25/3/200

Tình biển

Đoàn Lê

Theo lệnh bác Khảm, tôi không quên cắt một tàu dứa dại đầy gai nhọn đặt lên giạ xăm để đề phòng phải đánh vía, rồi tôi với thằng Đối khiêng ra bãi biển lúc trời mới hửng sáng. Rất may không gặp một bà bầu nào trên đường.Mọi người đã tề tựu. Tôi cầm thẻ hương lên đền Cờn ngay bên bờ. Ngôi đền này của dân chài cầu lộc trước khi bước chân xuống thuyền vào ngày đầu vụ.

Bác Khảm bảo bữa nay trời mù nồm nên tốt nhất dong thuyền ra khẩu xăm gần hòn Dấu. Bác ấy đã chọn, cấm sai bao giờ. Ngày xưa đây gọi khẩu nhất, phần thưởng cho hàng giáp nào có trâu chọi vô địch trong mùa lễ hội

Đồ Sơn. Khẩu thượng đẳng luôn là nơi luồng tôm cá ra vào phong phú nhất.

Thuyền vẫn đủ năm người, sau một tháng vắng mặt thằng Đối. Nó nghỉ cưới vợ, hôm nay mới lại đi lưới với bộ mặt phởn phơ. Phởn phơ đến nỗi bác Khảm chằm chằm nhìn nó rồi phì cười văng tục:

- Hừm, mẹ cái thằng mới được biết thế nào là cái hến vợ, mặt mũi nó cứ cởn lên chúng mày ạ. Làm như thiên hạ chưa ai nếm mùi vợ là gì!

Đối chỉ cười. Bác Khảm, ông bác họ tôi, lại thả một câu bâng quơ nữa:

- Thằng Song không vơ đại một con mài mại nào đi, ông cho chết khô mất thôi. Học thằng Đối ấy.

Song là tên tôi. Ý bác chê tôi kém Đối.

Điều ấy chạm vào lòng tự ái ngấm ngầm của tôi. Từ tấm bé tôi đã khổ sở vì mình thua kém Đối mọi mặt, dù chúng tôi bằng tuổi nhau, nhà cùng ở ngõ đá dốc. Nó lực lưỡng, hiền lành, khôi ngô; tôi bé người hơn, lại đen đủi, tuy có phần láu vặt hơn. Suốt những năm học cấp một, tôi như bị nó đè bẹp gí.

Tôi học giỏi hơn nhưng cô giáo chủ nhiệm cho nó làm lớp trưởng. Hai đứa đều được chọn đi thi kể chuyện, nhưng cô giáo chỉ để ý bồi dưỡng nó, rốt cục tôi phải ở nhà... Giữa đám đông, mọi người chỉ chú ý đến nó, mặc dù chính tôi hay bày mưu tính kế trong mọi hoạt động.

Mẹ tôi thường bảo: "Thằng Đối trông nó đĩnh đạc, sau này chắc ăn nên làm ra, chứ thằng Song nhà mình... Cái mặt cứ khó đăm đăm thế kia rồi khổ con ạ''. Mặc xác nó, xin đừng lấy tôi ra so sánh. Học dốt như bò mà đòi ăn nên làm ra? Tôi căm nó đến mức nhiều khi gà sai toán cu cậu những lần làm bài kiểm tra cho bõ ghét.

Nhưng dù ấm ức, tôi lại rất cần nó. Nó sẵn sàng đánh nhau chí chết để bênh vực tôi. Rất nhiều cái sẹo trên người nó duyên do từ tôi mà ra. Và ngược lại, tôi phải xách cặp hộ nó, phải mang nước cho nó uống khi đến trường. Nó thích cái diều bác tôi làm cho, tôi cũng buộc lòng đưa ngay.

Riêng tôi với nó thế nào cũng xong. Bực nhất mấy đứa con gái trong lớp mỉa mai tôi là giống cá cộng sinh, núp bóng Đối mới sống được. Đã nhiều khi tôi kiên quyết tách khỏi Đối. Nhưng càng lớn chúng tôi càng bị hoàn cảnh xô đẩy dính vào nhau. Nhà trường phân công tôi phải kèm cặp Đối suốt vụ thi lên lớp.

Trường cấp ba ở xa nhà, hai thằng buộc phải chung một xe đạp đi về. Rồi bố mẹ Đối sang Đài Loan lao động, họ gửi nó nhờ mẹ tôi chăm nom giúp hai năm. Bởi vậy những ngày nghỉ hè chúng tôi đánh hầu, đãi don, không thể không đi cùng nhau... Nhiều người bảo chúng tôi thuộc diện con chấy cắn đôi cơ đấy.

Lớn lên không đứa nào thi đại học. Giằng được cái bằng phổ thông đã tốt phúc lắm. Rời trường cấp ba, hai chúng tôi đều bám biển theo nghề cha ông với cảm giác mình vừa được thoát hạn tù. Ra giữa biển khơi, ngụp lặn như những con cá chình, bao nhiêu toán - lý - hóa trong người tả ra, rơi sạch xuống đáy đại dương lúc nào không biết!

Cũng là lúc tôi tơ tưởng đến Dâng, cô bé xóm dưới cùng lớp với em gái tôi. Mơ tưởng những khi Dâng đến nhà chơi chứ tịnh chưa dám ngỏ lời. Nhỡ người ta học xong rồi thi đại học hay trung cấp gì đó, mình với bắt sao nổi. Cần đợi xem sự thể ngã ngũ thế nào đã.

Có một lần duy nhất tôi bảo cái Thi, em gái tôi, rủ Dâng đi sang đảo Dấu chơi ngày chủ nhật. Ngồi dưới chân đảo ăn món ngao nướng, tôi lựa lúc vui nhất đánh bạo đọc cho Dâng nghe bài thơ tình tôi tìm được trong một tập thơ, sau mấy đêm thức trắng... "Tình anh như sóng triều dâng/ Những e ướt bóng một vầng trăng non...”.

Cầm bằng đánh đu với tinh. Nhưng tôi cóc cần. Trong bài thơ đã có chữ dâng tên em, lại có hình ảnh vầng trăng non ám chỉ sự thơ ngây thánh thiện cao vời của người tôi tôn thờ. Thế là toại nguyện.

Cái Thi đùa:

- Nào, hãy khoan khoan chấm tương ớt, vỗ tay vài cái đi Dâng. Thơ người ta hay thế mà hai đứa mình cứ chúi đầu vào món ngao nướng. Không gì tẽn hơn một thi sĩ đọc thơ xong, không có tiếng vỗ tay tán thưởng, đúng không?

Tôi chữa ngượng:

- Phải. Đừng tưởng làm thơ mà dễ. Vật chữ khó bằng mấy vật cả tạ mắm tôm cơ đấy.

Đôi mắt đen ướt của Dâng nhìn tôi đăm đắm ẩn giấu một điều gì khiến tôi như ngộp thở. Tôi vội đứng ngay dậy, bỏ chạy một lèo lên chân ngọn hải đăng để cho lòng yên tĩnh lại... Dù sao cũng phải kìm nén chờ Dâng học hết lớp cuối cấp đã. Tôi không cho phép mình làm ảnh hưởng đến chuyện học tập thi cử của em. Một năm nữa chứ mấy.

Sự tính toán biết điều của tôi hóa ra hết sức vô duyên.

Nghĩa là thằng Đối cũng ngấm ngầm yêu Dâng, nhưng tôi không đoán ra. Hai đứa quá kín đáo. Dâng lấy bằng tốt nghiệp phổ thông rồi vào làm quản lý trường nội trú, lúc ấy chúng nó mới công khai cho mọi người biết.

Tôi chết đắng, không dám hé răng tâm sự với Đối nửa lời. Tình bạn con chấy cắn đôi nhưng có những thứ thân đến mấy cũng không thể cắn đôi được. Tôi đau đớn ngơ ngẩn khi nghĩ đến Dâng. Lúc này tôi mới hiểu mình yêu Dâng nhường nào...

Tôi chưa kịp xoay chuyển tình thế thì Đối đã cưới Dâng đánh nhoáy.

Còn nói gì nữa! Tim tôi tan ra như sứa giạt cạn.

Hôm Dâng làm cô dâu, tôi gửi quà tặng Đối, lấy cớ phải đi Lạng Sơn để khỏi dự đám cưới. Ba hôm sau tôi về, không thể tránh mặt, đành sang nhà Đối uống rượu cùng mấy thằng bạn học cũ. Thoáng thấy cái bóng mảnh mai của Dâng mặc bộ đồ tím nhạt, tôi tê tái lòng dạ, nghĩ đến một nụ hoa bé bỏng tội nghiệp vừa bị ngắt khỏi cành. Vầng trăng non của tôi ơi...

Một đời và một người

Nguyễn Đức Thiện

Chưa tới bảy giờ sáng, nhà đạo diễn Lê đã có tiếng chuông gọi cửa. Khách là một người đàn ông đến trên một chiếc xe lăn. Hai chân anh đã cụt hết. Một nửa còn lại của cơ thể anh cho thấy, trước đây anh là một người cao lớn và mạnh mẽ. Sau lưng chiếc xe là một người đàn bà. Người đàn bà nhỏ bé, tóc đã bạc nhiều và có nhiều nếp nhăn trên mặt.

Lê hối hả kéo ghế. Một cho mình, một cho người đàn bà. Người đàn bà nhích chiếc ghế, ngồi lui phía sau người đàn ông.

- Tới sớm vậy, anh Khương? - Lê mở chuyện và rót nước mời hai người .

- Tới sớm ư, tôi còn sợ quá muộn ấy chớ. Tôi sợ anh đi làm rồi kìa.

- Chưa, chưa đâu. Công việc của tôi có giờ giấc gì đâu. Có thể là rất sớm đã phải đi rồi, nhưng cũng có lúc ngồi ở nhà cả ngày ấy mà. Có chuyện chi không anh.

- Có chớ. Nhưng khoan, để tôi hỏi anh: Anh định cho phát cái phim trong đó có tôi lên sóng truyền hình đó sao?

Lê thở dài:

- Có, có định vậy nhưng không xong rồi. Phim không được thông qua. Nếu phát thì phải sửa lại. Họ không chịu hình ảnh anh với hai cái chân cụt, và cảnh anh lê đến giá sách, lấy xuống cuốn thơ mà bạn tù tặng anh…

Người đàn ông thở dài:

- May quá. Tôi tưởng anh cho phát thì…

- Thì sao? Không lẽ anh gớm ghiếc ngay cả thân xác anh sao?- Lê đột ngột lớn tiếng.

Khương bặm môi nhìn Lê, chờ cho Lê im hẳn, anh mới lắc đầu:

- Đâu có. Tôi mang thương tật suốt đời, làm sao tôi có thể gớm ghiếc được. Tôi chỉ sợ làm đau lòng người khác mà thôi.

- Ai vậy?

- Vợ tôi.

- Vợ anh? Thế đây không phải là vợ anh sao - Lê chỉ người đàn bà phía sau Khương - Từ bữa gặp anh đến nay, tôi nghĩ, chị đã sống với anh, đã chăm sóc anh suốt ngần ấy năm trời, hẳn chị quen...

- Đúng, đây không phải là vợ tôi. Bữa trước anh không hỏi mà tôi cũng không tiện nói. Vợ tôi là người đàn bà khác kìa. Mà tôi biết bà ấy vẫn còn sống, ở ngoài cái làng mà tôi đã sinh ra. Tôi biết đến nay bà ấy vẫn chờ tôi, và có lẽ bà ấy sẽ chờ tôi hết một đời. Hòa bình, tôi không dám tìm về gặp bà ấy. Không phải vì tôi thân xác thế này. Mà vì lẽ khác…

Người đàn bà ngồi phía sau Khương bỗng vươn tới, nắm lấy bàn tay Khương, vuốt nhẹ. Bà nhìn ông, hai mắt long lanh như có nước, vẻ như muốn lắc đầu, lại có vẻ như gật đầu khuyến khích.

- Tôi sợ anh cho phát cái phim anh làm. Biết đâu bà ấy lại coi… Mà nếu bà ấy coi, bà ấy sẽ ra sao, anh?

Người đàn ông nói rồi cúi gục như đang sám hối. Lê không thể hình dung được, một con người như ông ta, lại có lúc yếu đuối như thế.

Kỷ niệm ngày đất nước hết chiến tranh, Lê được phân công làm một phim tài liệu. Chủ đề, đề tài do anh chọn, nhưng nhất thiết phải mang tính truyền thống. Anh chọn các chiến sĩ tình báo. Tiểu thuyết tình báo, phim truyện tình báo, hồi ký tình báo… có rất nhiều trong các kho lưu trữ, trên các giá sách, song hình ảnh thực về những con người thực thì anh chưa từng gặp, hoặc được ai đó chứng kiến và kể lại. Có chăng chỉ là những câu chuyện truyền tụng, giống như trẻ con ngày trước cứ bảo ông Tạ Đình Đề tung đồng xu, bắn đúng cái lỗ của nó.

Vì thế mà anh đi khắp từ Bắc đến Nam để tìm những con người thực, để nói với mọi người rằng, họ, những chiến sĩ tình báo hoạt động trong lòng địch là có thực, bằng xương, bằng thịt hẳn hoi. Khương là một trong những người anh đã gặp.

"Tôi bị địch bắt - Khương kể - không phải vô cớ đâu, có một thằng chiêu hồi nó tố cáo tôi. Biết tôi là một đầu dây tình báo, chúng đưa tôi về Sài Gòn để khai thác. Tôi nếm vài trận đòn của chúng. Nhưng tôi không khai. Chúng không đánh tôi nữa, mà đưa về một biệt thự khá sang trọng.

Không kể dài dòng làm gì, nói ngay, chúng đưa đến chỗ tôi một cô gái đẹp tuyệt vời. Anh tính, mình vốn là nông dân đi làm cách mạng. Trước chỉ biết có chiến đấu, vô Nam hoạt động, mới chân ướt chân ráo, chưa có cái gì đáng kể cho cuộc sống riêng mình. Bỗng bên mình có một cô gái đẹp như vậy, không xiêu lòng là nói dóc. Thích bằng chết. Nhất là những lúc cô ta vuốt ve mình, rót vào tai mình những lời ngọt lịm.

Tôi cưỡng lại được chỉ vì thế này thôi: Lâu lâu, cô ta lại gợi cho tôi một điều gì đó để tôi nói về công việc mình làm. Mỗi lần như thế là bao nhiêu dục vọng tiêu tan hết. Tụi nó gian ngoan, mình còn lạ gì. Chỉ cần một sơ hở nhỏ là nó sẽ đeo riết, khai thác cho ra. Dại gì mình để nó nắm đằng chuôi.

Tôi đã nói với cô bé đó thế này: Tôi biết các ông ở phòng thẩm vấn muốn tôi phải là cái gì đó của cộng sản. Nhưng nào tôi có biết cộng sản là gì. Cái thằng chiêu hồi nó điên điên, chỉ bậy chỉ bạ để lập công. Tôi ở ngoài quê, theo Chúa vào Nam. Vào Nam vẫn bị bắt lính, tôi lên thành phố trốn lính, có thế thôi. Tôi biết cô là người của họ, nhờ cô nói với họ cho tôi về. Vợ tôi thấy tôi bỗng mất tích thế này, chắc chết vì lo nghĩ quá hà.

Ba tháng như thế, dục vọng biến mất tiêu luôn, chỉ còn những ngày căng thẳng chờ đợi tiếp tục đến phòng thẩm vấn. Rồi ngày đó cũng đến. Tôi không nghĩ là chúng lại ác đến như vậy. Ngay ngày đầu tiên chúng đã đè tôi xuống cưa hết một khúc chân. Cưa bằng cưa củi, không gây tê, và còn bắt tôi phải nhìn chúng cưa nữa. Một cái chân phải, chúng cưa làm bốn lần.

Mà chúng còn đểu nữa. Chúng đâu có cưa bằng, mà cưa vát chéo cái chân, để sau này tôi muốn lắp chân giả cũng không được. Còn lại một chân, chúng bảo: Nếu mà không khai, tụi tao cưa nốt, cho mày tàn đời luôn. Đến nước đó mà còn khai cái gì nữa. Khai nó cũng mất mẹ một cái chân rồi. Tôi không khai. Nó cưa thật. Cái chân sau, chúng cưa làm hai lần. Cũng cưa sống vậy. Đến tôi bây giờ cũng không hiểu vì sao mình gan đến như vậy.

Sau này, tôi chỉ còn một cảm giác đáng nhớ, ấy là lúc thằng sĩ quan thẩm vấn nó lấy cái kim tiêm, cắm vào chân tôi vào bảo tụi lính: Cưa đến đây này. Lúc đó đúng là buốt đến tim. Còn lúc nó cưa, chỉ hai ba nhát xỉu mất tiêu còn biết gì là đau, là sợ nữa. Lúc tỉnh lại, đau có, nhưng chỉ cảm thấy tiếc mình không còn lành lặn nữa mà thôi…

Hồi đó, nghe Khương kể, Lê đã buông một lời bình: "Còn hơn cả Quan Vân Trường thuở trước. Quan Vân Trường chỉ một lần ngồi đánh cờ để Hoa Đà rạch da, nạo xương. Còn đây, sáu lần cưa chân…".

Và chính cái đoạn lời bình và hình ảnh Khương trong phim anh làm đã gây ra cuộc tranh cãi hôm qua, trong buổi nghiệm thu tác phẩm: "Hơi quá, làm gì có chuyện như thế. Mà có như thế cũng không nên khắc họa chân thực, bởi nó làm cho người ta gớm ghiếc. Phim tài liệu đòi hỏi sự chân thực, nhưng cũng phải có tính thơ, tính nhân văn trong đó chớ… ". Chính câu nhận xét đó làm Lê nổi đóa. Anh đã đứng dậy:

- Tôi hỏi các anh, như cái phim trước ta duyệt đó, mỗi lần xuất hiện bộ đội ta hành quân, sau đó là những tấm bia mộ, phải chăng những tấm bia mộ là điểm tựa của những cuộc hành quân. Bàn tay đạo diễn sống sượng như thế sao các anh lại có thể chấp nhận, không những chỉ cho phát sóng mà còn trao giải cao.

Rồi phim về những cô gái ở một "túi bom" nọ, sao chẳng thấy hình ảnh các cô gái ấy đâu, mà chỉ thấy một diễn viên thực đẹp, lúc "ao", lúc "in", lúc sáng ven, sáng thẳng, thơ thực, đẹp thực, song chân thực ở đâu, vậy mà được phát sóng, còn được trao giải nữa. Làm phim như thế thì nhàn quá dễ quá.

Còn những người chân thực, có thực, các anh lại không tin, là làm sao. Không lẽ trong chiến tranh cả trăm nhà làm phim vào chiến trường, có người đã chết vì bom đạn, là không cần thiết…

Đúng là chưa bao giờ Lê nói nhiều như vậy. Mà dù nói thế nào thì ở cơ quan anh, nhất định phải làm "mềm" đi, mới được sử dụng. Riêng Lê thì thà bỏ chớ nhất định không sửa gì cả.

Vậy mà lúc này, chính con người thực của anh lại đang đề nghị anh đừng mang phim ra sử dụng. Hôm trước đến, anh mang huân chương sắp lớp ra trước mặt, sau đó trịnh trọng gắn từng tấm lên ngực, trân trọng. Vậy mà lúc này, chính anh lại từ chối những gì mình nói thực.

Cha tôi

Sương Nguyệt Minh

Nhà tôi có bốn người. Cha tôi thế hệ 5X, chớm già. Sinh năm Canh Dần, theo tuổi bà mụ, tính đến nay cha vừa tròn năm mươi chín tuổi. Hơn nửa thế kỷ có mặt trên đời thì hơn bốn mươi năm cha mặc áo nhà binh, cầm súng và xa nhà. Cha tôi lấy vợ muộn và lại muộn đường con cái bởi đi chinh chiến hết miền Nam rồi lại sang Campuchia đến năm 1989 mới về nước; rồi ở lì ở Tây Nguyên, thỉnh thoảng mới về nhà.

Mẹ thế hệ 6 X, sinh sau cha 1 giáp, luôn chịu cảnh xa chồng. Nay mẹ đang ở tuổi hồi xuân rực rỡ (đấy là nhận xét của bạn cùng thời với mẹ, chứ tôi đâu biết thế nào là hồi xuân?). Có lúc mẹ mặc áo hai dây trong suốt, để vai trần, đi xe máy @. Mẹ làm chủ cửa hàng mỹ phẩm Hàn Quốc, và rất thích ngâm mình trong bồn tắm thả ngập cánh hoa hồng Đà Lạt.

Chị Mai tôi thế hệ 7X đã ba mươi năm nhìn thấy ánh sáng mặt trời; yêu ngầm thì nhiều, nhưng chưa tìm được chàng trai nào đáng làm chồng. Chị tôi mắt đen buồn, tóc xõa ngang vai, sống nội tâm ẩn mình khép kín, yêu thích phim Hàn Quốc. Tốt nghiệp đại học, chị đi làm cho một doanh nghiệp Nhật Bản, suốt ngày ăn cơm tiệm.

Tôi, thế hệ 9X - mười chín tuổi, tốt nghiệp phổ thông hạng làng nhàng, thi vào đại học hai lần đều trượt. Sống theo ý mình luôn là cảm hứng thường trực và tự do muôn năm. Mẹ tôi lúc nào cũng bận tối mắt tối mũi với Cửa hàng mỹ phẩm Hàn Quốc, chẳng để ý gì đến chuyện học hành của con mà khoán trắng cho gia sư. Sống tự do theo ý thích, tôi suốt ngày chơi bời, đàn đúm. Chỉ trong có mấy năm phổ thông trung học, tôi đã kịp đánh mất ba xe cuốc, cắm quán hai con Dream, đầu tóc thì đổi kiểu xoành xoạch; hết nhuộm hoe hoe vàng lại hấp màu lông chuột. Tôi với mẹ hợp tính ưa nết. Tôi với cha như nước với lửa, như mặt trăng với mặt trời.

Cuộc sống nhà tôi bước sang trang mới kể từ khi cha có mặt ở nhà. Hình như mọi thứ đều đảo lộn. Hình như mọi người không hiểu nhau.

Cái bếp nhà tôi quanh năm không đỏ lửa. Thay đổi đầu tiên là việc cha bắt mẹ tôi hàng ngày phải đóng cửa hàng mỹ phẩm lúc 5 giờ chiều, về nhà sớm nhóm bếp nấu cơm.

- Căn nhà có cái bếp; cái bếp phải đỏ lửa mới ra cái bếp các con ạ. - Cha tôi lại bảo - Ngày xưa nấu toàn nồi đất chứ đâu được bếp âm, nồi i nốc, chống dính như bây giờ...

Bếp không đỏ lửa. Cha tôi buồn. Cha phàn nàn đứa con gái gần ba mươi tuổi mà vụng về, lơ là bếp núc. Bếp lạnh tanh. Nồi niêu xoong chảo để mốc, lăn lóc, toàn cứt dán. Cha mang vào phòng vệ sinh cọ rửa sáng bong. Cha bảo chị Mai:

- Cha không hiểu sau này con về nhà chồng, con sẽ nấu nướng thế nào?

Chị tôi nhấm nhẳng:

- Cha đừng lo. Con không lấy chồng đâu. Chẳng có thằng đàn ông nào đáng làm chồng con.

Cha tôi buồn suội. Nếu là tôi, ông đã "ục" liền; nhưng với con gái, cha tôi lại nhẹ nhàng, không hề cáu giận. Ngày xưa, bằng tuổi chị Mai bây giờ, bà nội đã đẻ ba bác và cha tôi rồi. Chị Mai gần ba mươi tuổi mà chưa đứng đầu đứng số, cứ sống trơ trơ bên bố mẹ. Cha tôi tỏ ra sốt ruột và lo lắng. Con gái nước Nhật lấy chồng muộn hơn; có khi còn không chịu xây dựng gia đình, ở một mình khi thích đàn ông thì cặp, chán lại bỏ; lấy chồng như đeo gông. Nhưng đấy là nước Nhật, chứ không phải nước Nam ta. Càng nghĩ, cha tôi càng buồn phiền. Giọng ông nghèn nghẹn, có phần đau xót:

- Con đừng nói thế, cha đau lòng.

Chị tôi chợt thấy ân hận:

- Lo gì cha ơi. Con có về nhà chồng thì bếp cũng không cần đỏ lửa. Con chọn chồng giàu, không phải nấu nướng, đi ăn tiệm tiện hơn. Khỏi phải rửa bát.

Mẹ tôi hóng chuyện, nói chõ vào:

- Ấy là tôi chưa duyệt. Con rể tôi mà quanh năm xa nhà như ông, thì con gái tôi vò võ chờ đợi, thèm chồng cũng héo hon gầy mòn như mẹ nó thôi.

Mặt cha tôi có vẻ rạng lên một chút và ngượng ngùng như người có lỗi, cha tôi đánh trống lảng:

- Con thấy mẹ trách bố khéo chưa - Cha quay sang nói với mẹ tôi - Em biết rồi còn gì nữa: Anh lúc nào cũng là một người lính.

Rồi cha tôi căn dặn mẹ:

- Đồ ăn hàng ngày em đừng mua bán cầu kỳ. Ba cái đồ xúc xích, lạp sườn, thịt hun khói, ba tê... sang thì sang thật; nhưng của người Tây, không hợp với nhà mình. Cứ canh cua, cà pháo, cá bống hay thịt trâu xào rau cần tỏi, hoặc thịt lợn ba chỉ rim mắm tép như ngày xưa anh ăn ở quê là thú nhất.

Mẹ tôi cười rộn, đùa vui với cha:

- "Ông thộn" ơi! Đặc sản quý hiếm đấy. Nấu một bữa canh cua cho cả nhà ăn cũng hết đến hai mươi ngàn đồng. Một đĩa thịt trâu như anh nói không dưới bảy mươi ngàn. Để tôi đưa "ông thộn" và cả nhà đi quán "Hương quê" ăn cho tiện. Mắc quá hết hai triệu đồng là cùng.

Cha tôi chối đây đẩy, bảo ăn nhà vẫn hơn, bảo bão lụt miền Trung còn bao nhiêu người khổ hơn mình. Cha lập lại trật tự: trừ bữa trưa tùy nghi di tản, còn lại "cả nhà sum họp". Hết tiệt những ngày mẹ phát cho tôi ba chục nghìn, muốn gì tự mua nấy mà ăn. Hôm nào mải ùng oàng với thế giới games, ăn qua quýt hoặc nhịn, mẹ cũng chẳng bao giờ biết cả. Ăn uống không điều độ, bữa đực bữa cái nên tôi gầy như cái que củi.

Bây giờ đến bữa cơm, cha ngồi bên gắp thức ăn đầy bát bắt con ăn. Đứa lát chả, đứa khoanh giò, song chị em tôi khảnh ăn lại gắp ra bỏ vào đĩa. Mặt tối sầm lại, cha bảo: "Nhìn các con ăn nhỏ nhẻ, cha buồn quá. Cứ như lính tráng của cha đánh ục một cái là bốn bát cơm đầy có ngọn. Ăn được thì mới chạy nhảy, hành quân rèn luyện được; chứ như các con, nhìn cớm nắng lắm. Ngày xưa, cha chỉ có bo bo với cháo rau má. Xanh cả ruột. Năm hết tết đến mới có tí thịt mỡ bôi mép, nhìn miếng thịt mà mắt sáng lên".

Lại ngày xưa, cái điệp khúc ấy tôi đã nghe nhiều lần đến phát chán rồi mà cha ngày nào cũng nhắc lại. Ngày xưa cha sống kham khổ cả năm vào dịp tết mới có miếng thịt bạc nhạc... Ngày xưa cha vất vả suốt ngày đi trâu tóc cháy nắng đỏ như râu ngô, phải đi tát múc kiếm con cua con cá cờ nấu dấm, chứ không sung sướng như các con bây giờ đâu...

Những lúc ấy tôi thầm nghĩ: cha nói quá vậy thôi; làm gì đến nỗi khổ thế. Tôi chẳng tin. Cái ngày xưa của cha đi vào đầu chúng tôi rồi biến mất ngay, chẳng hề lưu lại một chút gì gọi là hình ảnh hay ấn tượng. Cha và tôi, đúng hơn là cha và cả nhà khác biệt quá nhiều thứ. Dường như bắt nguồn từ việc cha đi bộ đội, xa gia đình quá lâu. Đời sống bộ đội nghiêm nghỉ, niêm luật nhà binh ngấm vào máu cha rồi; và cha mang nguyên phong cách sống ấy về nhà.

Cha vẫn tự hào:

- Cha về nhà nghỉ hưu, nhưng cha vẫn có một tiểu đoàn quân trong thành phố. Cha ới một tiếng là các bác, các chú ấy có mặt ngay.

Mẹ tôi bảo chồng:

- Anh đã cầm quân một sư đoàn. Bây giờ về còn cần gì nữa?

Cha bảo:

- Là anh nói: anh em cùng đơn vị phục viên, nghỉ hưu, chuyển ngành về thành phố này đông tới vài trăm người. Ấy là chưa kể cán bộ chiến sĩ trưởng thành từ sư đoàn anh chuyển công tác về các cơ quan Bộ, đương tại ngũ, đội mũ đeo sao. Lúc trái gió trở trời bằng ấy người xúm vào thì lo gì. Anh mà chết thì có cả một tiểu đoàn quân đưa tiễn.

Mẹ tôi không nói, chỉ thở dài.

Đúng là bạn bè, cấp dưới của cha nghỉ hưu, phục viên, chuyển ngành về thành phố đông cỡ vài trăm. Ông nào cưới con, đem danh sách đồng đội cùng sư đoàn X. trải ra trước mặt, bốc điện thoại lên vừa xướng vừa mời là có mặt gần đủ. Khách đến dự mặc toàn sắc phục nhà binh; cũng là dịp để các ông đương binh, cựu binh gặp nhau hàn huyên.

Cha trở về, cha mang theo nguyên hình vị đại tá tại ngũ. Sáng mới 5 giờ, cha đã gọi tôi dậy lên sân thượng tập thể dục. Cha hô một hai, một hai; con cũng hô một hai... một hai..., đến mức sáng bảnh bà hàng phố ngó đầu sang bảo: "Nhà mày đang huấn luyện tân binh a?". Mẹ tôi không giận, cứ cười ngặt nghẽo.

Cha tôi đọc báo nghe đài, xem tivi. Ông càng lo cho tôi - đứa con trai độc nhất. Nó mà dây vào nghiện hút thì không những đời nó tàn mà cả nhà khổ, ông sẽ mất con. Lúc nào, cha tôi cũng cảm thấy bất ổn. Đi ra đường thì sợ tai nạn giao thông, về nhà thì chỉ sợ con hư hỏng, sợ vợ làm ăn đổ bể... Suốt cả đời, cha tôi quen rèn luyện người khác, quen chăm lo người khác nên nó ngấm vào máu, thành thuộc tính cố hữu rồi.

Tối, cha bắt cả nhà đi ngủ sớm. Riêng điểm này thì tôi khó chịu lắm, cứ mặt nặng mày nhẹ với cha. Bấy lâu nay quen sống tự do, tôi học hành ấm ớ rồi vào mạng Internet chơi games hoặc chat với mấy đứa "chíp con" cùng lớp đến một, hai giờ sáng. Một tuần, mẹ tôi sáu ngày đến vũ trường nhảy nhót, hoặc đi uống cà phê đến khuya mới về. Chị Mai mải xem phim Hàn Quốc liên miên. Cái thứ phim toàn khóc lóc, thất tình, ung thư, hoặc bệnh máu trắng rồi ân hận, sám hối...; có gì đáng đồng tiền bát gạo mà lấy mất thời gian của chị tôi đến thế?--PageBreak--

Cha về. Cha thiết quân luật. Đừng hòng ai thức khuya quá 11h đêm. Cha bảo: "Cứ như đơn vị bố thì 9h30 là kèn báo ngủ đã tèn teng... tèn teng... Anh nào có muốn đọc nốt bài báo cũng không được; vì trực ban... tắt điện". Chị Mai tôi than thở: "Cứ thế này thì tao đến phải lấy chồng mất thôi; "chạy trốn" vào nhà bà mẹ chồng có khi còn tự do hơn".

Tuy có ca thán về cha, nhưng chị Mai thương cha vô cùng. Cái dạo chị mới năm sáu tuổi, cha về phép. Một cái khung xe đạp, một con búp bê tóc vàng, vài mảnh vải cho vợ con; vậy mà cả nhà vẫn đầm ấm, hạnh phúc, vui vẻ. Cha rất quý con gái. Ngày ấy, gia đình tôi chưa chuyển lên Hà Nội ở. Chiều chiều, cha tôi dẫn con gái đi dọc triền đê nhìn đồng quê sông nước. Hình ảnh cha vận sắc phục nhà binh, đeo quân hàm đỏ chói, bàn tay to dầy thô dắt đứa con gái nhỏ bé lích chích đi tha thẩn, nhàn hạ, thanh bình trên triền đê đầy hoa cỏ may cứ đi theo chị tôi suốt tuổi thơ đến bây giờ.

Nhưng, ám ảnh, sợ hãi nhất là khi cha khoác balô trả phép. Ngày ấy, bên chiến trường Cămpuchia đánh bọn Pôn Pốt vẫn đang ác liệt. Cha phải đi, bên ấy có nhiều việc đang chờ. Con gái và cha vừa ấm hơi, quen nhau thì cha đã ra đi. Cha không muốn mẹ đưa ra tận ga tàu, cha sợ những giọt nước mắt sụt sùi. Mẹ và chị tôi tiễn chân cha ra đầu làng. Cha âu yếm nhìn vợ, rồi ôm hôn con gái. Cha bảo mẹ tôi: "Em và con về đi".

Cha thả con gái xuống và quay lưng rảo bước; những bước chân dài đạp trên đá mạt rào rạo, vội vã, thỉnh thoảng quay lại vẫy vẫy tay. Bỗng chị tôi khóc thét lên và cùn cụt chạy theo cha. Cha tôi quay lại ôm choàng lấy con gái. Nước mắt chị tôi nhoen nhoét vào gương mặt dãi dầu từng trải của cha. Mẹ tôi bảo: "Hay anh ở lại, mai hãy đi". Cha tôi bảo: "Em đừng buồn. Anh mà ở lại thì anh không đi được nữa. Thôi nào con, cho bố đi nào". Cha chuyền tay trao con gái cho vợ; rồi quay gót. Lần này, bước chân ông quả quyết, thật nhanh, không ngoái đầu nhìn lại. Mẹ và chị tôi thầm thũi khóc nhìn bóng cha tôi cứ xa dần, mờ dần.

Hầu như tôi không có kỷ niệm ấu thơ với cha. Cha nhẹ nhàng với con gái bao nhiêu thì nghiêm khắc với con trai bấy nhiêu. Hễ lần nào tôi đi học luyện thi về là cha hỏi han từng li từng tí: "Hôm nay con học môn gì? Con có tiếp thu được không?...". Tất nhiên, tôi khó chịu ra mặt, trả lời qua loa đôi chút. Lúc cha chưa về, mẹ chẳng bao giờ xét nét tôi như thế.

Mẹ tôi đi làm, buổi sáng nào nhanh cũng hết ba mươi phút trang điểm. Có hôm mẹ mặc váy ngắn trên đầu gối; vai mẹ để trần, môi và móng tay tô màu trầm. Cha bảo mẹ, giọng buồn buồn, nhưng kiên quyết lắm". Em còn trẻ trung gì nữa đâu. Để đôi vai trần cho đám đàn ông nhìn, chướng lắm." Mẹ không nói gì. Chỉ thấy sau hôm đó, mẹ mặc đồ dài tay, cao cổ và không bao giờ đụng đến váy. Nhẫn mặt đá, dây chuyền, vòng ngọc... mẹ không đeo bỏ tất cả vào hộp... niêm phong. Mẹ ngoan quá, biết nghe lời chồng, biết hạ cơn nhiệt của người mình thương yêu. Nhưng tôi đã nhầm...

Một tuần sau ngày cha "thiết quân luật", tôi cố tình quên để chuông đồng hồ đánh báo ngủ 10 tiếng. Tôi miệt mài rồi bị cuốn hút bởi mấy nhân vật trong trò chơi Võ lâm truyền kỳ với những Thiếu lâm, Võ Đang, Đường môn... đầy máu lửa. Cha đến đằng sau mà tôi chẳng hề hay biết. Đang hào hứng, tôi như lên đồng cùng Võ Đang thì cha tắt - bật ổ cắm dây điện ba lần, màn hình tắt ngúm. Tôi sửng sốt ngước nhìn lên. Cha nghiêm nét mặt, buông lời lạnh tanh, kiên quyết: "Cha đã nói con bao nhiêu lần rồi? Về phòng ngay. Đi ngủ". Nghẹn cổ. Chân bước nặng như đeo đá, tôi còn nghe được tiếng mẹ khóc thút thít vọng ra qua cửa buồng ngủ. Tôi chui vào màn cứ tưởng đang ở tù.

Nhà tôi như trại lính, mà cha là vị tướng chỉ huy cao nhất. Cha bảo: "Đừng để cái thân lười nhác. Lao động cho khỏe người con ạ". Cha bắt chị em tôi phải làm những việc vặt mà trước đó chẳng bao giờ phải mó tay vào: quét nhà, lau bàn ghế, cọ rửa phòng vệ sinh... Ngày trước, mẹ thuê ôsin mỗi tuần hai lần đến lau chùi toàn bộ căn nhà để anh em tôi có thời gian học. Nhưng mẹ nào có biết tôi đã lơ là việc học từ lâu lắm rồi.

Về nhà tôi sống với thế giới Võ lâm truyền kỳ, bài tập cô giáo ra mười bài thì bỏ chín. Đến lớp lại ngồi mơ màng nhìn mây nhìn lá cây ngoài cửa sổ, và thường ngủ gà gật vì thức khuya. Kiểm tra thì toàn quay cóp đứa ngồi bên cạnh; lúc "quay phim" được thì điểm 9 điểm 10 đỏ tươi; lúc thầy cô coi thi gắt quá thì điểm 2 điểm 3 xám ngắt. Lại một mùa thi đại học sắp đến gần mà trong đầu tôi kiến thức thực chất gần như là số 0.

Thằng con lêu lổng dần dần hiện lên rõ nét trong đôi mắt cha quen nhìn lính tráng chỉnh tề răm rắp. Cha giận lắm. Ông thở dài, trách mắng tôi mải chơi không biết thương mẹ. Cha giận cả mẹ vì không để ý gì đến con cái, tối ngày chỉ ăn diện.

Mọi nếp sống tự do đều thay đổi, tôi có cảm giác bị gông cùm, lẽ dĩ nhiên tôi bực mình và khó chịu lắm. Tự nhiên có một ông già xa xưa, cũ kĩ, khó tính như từ trong chuyện cổ tích đi ra làm đảo lộn cả cuộc sống của mình thì bố ai chịu được. Quả thật, cha là "người âm lịch" hết nói và nhiều khi rất buồn cười và đáng thương hơn giận. Cha như ông già Khốttabít đi vắng xa trái đất mấy trăm năm nay bỗng dưng nhớ quê trở lại. Nhiều lúc cha làm mẹ con tôi phát cười đến rung rốn vì sự quê mùa của ông.

Lọ sữa tắm Flex đượm mùi nhân sâm mát da thơm thịt, giá tám trăm nghìn đồng của mẹ thì cha lấy ra gội đầu. Nhanh hết quá, mẹ không biết cứ cằn nhằn cái Mai trẻ con sao dùng sữa tắm của người lớn. Xoong chảo trong nhà, cha lấy búi giẻ sắt đánh làm bay cả lớp mạ chống dính. Cha thích nghe các bài hát "Hành quân đêm", "Lá đỏ", "Hãy yên lòng mẹ ơi"... và các điệu chèo làng Côi Trì. Còn chúng tôi thích nghe nhạc rốc thì cha bảo tắt đi chờ cha sang nhà bạn đánh cờ tướng thì hãy mở kẻo rác tai cha...

Chiều muộn trên thành phố. Ánh nắng cuối ngày sắp tắt trên những khối nhà bê tông thì đứa bạn gái cùng lớp tôi đến chơi. Cha tôi không thiện cảm với cái mặt lấc cấc và cái đầu cắt tóc ngắn dựng đứng, nhuộm đỏ hồng như cầu thủ Gionmar người Thụy Điển. Của đáng tội, con bé cũng hơi bất nhã vì áo lưới ngắn tũn hở cả cái rốn lồi đeo vòng khuyên bạc (nhưng cha không biết nó đang là mốt bây giờ).

Vừa đến cổng nó tưởng như mọi khi bấm chuông inh ỏi. Cha tôi ra mở cổng - ông đại tá về hưu ra đón khách; thấy nó, chưa gì ông đã phủ đầu, hỏi dồn dập như bắn súng liên thanh: "Cháu tìm ai? Cháu con cái nhà ai? Cháu đã là Đoàn viên thanh niên cộng sản chưa?...". Sau một hồi tra lên hỏi xuống, căn vặn kỹ càng ông mới cho nó vào nhà.

Cứ tưởng yên chuyện rồi, nhưng không ngờ ông chẳng để cho chúng tôi một không gian của riêng mình. Ông bảo hai đứa tôi ngồi ở phòng khách nói chuyện đoàng hoàng. Ông xách phích nước ân cần đưa cho tôi pha nước mời bạn uống. Ông mở toang cửa chính, cửa sổ cho ánh sáng tràn vào... cứ như sợ chúng tôi làm gì mờ ám trong bóng tối. Hai đứa chúng tôi nói chuyện mà cứ mắt la mày lét ngó trước nhìn sau. Thỉnh thoảng cha tôi lại đảo qua một tí, có ý như nhắc nhở "Sắp thi đại học đến nơi rồi, cháu về đi cho con bác học bài". Ngày cha chưa về, tôi đưa bạn gái lên phòng riêng chơi cả buổi có chuyện gì xảy ra đâu. Cha tôi phòng xa quá, ông đem cách đánh nhà binh về phòng bị ngay cả trong nhà mình.

Đến tận lúc về, con bé bạn tôi còn chưa hết hãi:

- Khiếp! Ông già mày ghê quá. Hỏi tao mà cứ như mật thám hỏi cung các chiến sĩ cộng sản trong nhà tù đế quốc thực dân ấy.

- Bố tao nghiêm thế. Nhưng mà thương vợ con và mọi người lắm.

- Tao đếch thích kiểu thương ấy. Bận sau nếu có chuyện gì tao với mày ra quán cà phê cho tiện.

Cánh cổng khép lại. Tôi mang theo nỗi ấm ức của thằng con trai mới lớn:

- Cha cứ như thế này thì con hết bạn, hết chỗ chơi. Từ bây giờ có giời bảo cũng chẵng đứa nào dám đến nhà mình cả.

- Mẹ con con ăn uống, đi lại, ngủ nghỉ, chơi bời không ổn chút nào. Ma túy, tệ nạn xã hội đầy ra đấy. Các con còn non nớt. Rất dễ sa ngã.

Tôi tức quá cãi lại:

- Bao nhiêu năm qua không có cha, mẹ con con vẫn sống tốt cơ mà. Cả cuộc đời cha ở trong quân đội, ngoài việc sinh ra bọn con cha đã làm được cái gì cho cái nhà này chưa mà cha trách mắng mọi người...

Nói chưa dứt, mắt tôi đã hoa cả lên. Một cái tát nổ đom đóm mắt từ bàn tay thô ráp quen cầm súng nhà binh. Tôi ngã dúi. Cha quát to:

- Chả nhẽ cha đi bộ đội bao nhiêu năm là để mày nói với cha bằng cái giọng chợ giời ấy hả? Bà ấy đâu rồi? Con hư tại mẹ.

Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà. Bà tôi mất từ lâu lắm rồi, còn mẹ ở cửa hàng mỹ phẩm vẫn chưa về, chị Mai ngoan ngoãn thì đi học thêm Anh văn. Dường như lòng tự trọng của đứa con trai mới lớn chấm hết. Tất cả kìm hãm, dồn nén sự khó chịu của tôi từ lúc cha về đã quá đủ. Tôi cãi lại cha và tôi lao khỏi nhà. Tôi bỏ đi lang thang trên phố.

Đêm tôi không về. Sau này, khi "trời yên biển lặng", tôi mới biết: Suốt đêm ấy, cha lo lắng sợ tôi dạt vòm đi bụi đời. Ông điện thoại báo hung tin về thằng con quý tử bỏ nhà cho bạn bè, đồng đội đã phục viên, xuất ngũ, nghỉ hưu biết. Người nọ vội vã gọi người kia lan truyền theo cấp số nhân; như thể ông đã huy động gần hết một "tiểu đoàn quân" đi tìm... tôi

Bạn xưa

Đỗ Thị Hiền Hoà

Tôi và Mơ cùng lớn lên dưới bóng tre làng. Lớn lên chút nữa, chúng tôi cùng học dưới mái trường sơ tán, với lớp học nửa nổi, nửa chìm, bốn cửa thông với bốn con hào ngoằn ngoèo nối vào những hầm kèo chữ A. Mỗi buổi đi học chúng tôi khoác trên lưng một cái nùn rơm to và dày đến nỗi sau vài tháng lưng áo đã sờn. Mơ vui tính và nhanh nhảu nên đứa nào cũng quý mến. Ngày nào nó nghỉ học thì suốt đoạn đường chúng tôi cảm thấy vắng ngắt, ngay cả lớp học cũng vắng theo.

Ba tháng sau ngày giải phóng miền Nam, một anh mang hàm thiếu tá khoác balô về làng. Sau khi trình báo ở Ủy ban, anh đi thẳng vào nhà Mơ. Sau chiếc balô lủng lẳng con búp bê màu hồng to bằng đứa trẻ hai tháng. Lúc ấy Mơ đang gặt lúa ở cánh đồng Chùa, có người gọi: "Mơ ơi! Chồng mày về rồi, mang cả búp bê về nữa". Mơ bỏ lúa chạy ào về. Nhưng người đó không phải chồng Mơ. Anh chỉ là bạn chiến đấu, thực hiện lời trăng trối của bạn trước lúc hy sinh.

Mơ héo rũ như một khóm cây non vừa bị nhổ khỏi đất. Tôi thương Mơ, hàng ngày cố đạp xe đi, về trên đoạn đường 8 cây số để ngủ đêm với Mơ, an ủi nó bằng những lời vô nghĩa nhất.

Cuối năm ấy, Quang về, anh bị thương nhẹ và mang quân hàm đại úy. Biết chuyện của Mơ, Quang đi lang thang trên khắp đồng làng, trên cả con đường từng đi học. Anh muốn tìm lại những rung động thuở ban đầu. Rồi Quang nói với tôi: "Hiền ơi! Quang muốn cho Mơ cả cuộc đời mình". Nhưng lúc ấy Mơ vẫn như người trong cơn mê sảng. Dù đã nửa năm qua kể từ ngày nhận được cái tin đau đớn. Ban ngày đi làm đồng Mơ không trò chuyện với ai. Đêm cứ ôm chặt búp bê mà rên xiết: "Anh ơi, con gái chúng mình đây mà anh đi đâu". Gia đình Quang giục anh lấy vợ nhanh vì bố anh đã già yếu lắm rồi, hơn nữa còn người bạn gái mặc áo lính mà anh đã chinh phục, chẳng thể dễ dàng thay đổi. Thế là Quang lấy vợ. Hôm cưới, Quang nói với tôi: "Hiền hiểu và chứng giám cho mình nhé. Mình muốn xây dựng hạnh phúc với Mơ. Nhưng hoàn cảnh như vậy, âu cũng là số phận”.

Quang là chàng trai tốt. Cưới vợ xong, cả hai người xin chuyển ngành về huyện. Hàng tuần Quang đạp xe về thăm bố mẹ và thăm Mơ. Sau một năm sống trong câm lặng, Mơ dần dần hồi tỉnh lại. Rồi nụ cười lại nở trên môi. Các anh lãnh đạo địa phương cũng rất tâm lý, phân công cho Mơ nhiều công việc để Mơ bận rộn và nguôi ngoai nỗi buồn. Mơ làm Hội phó phụ nữ xã, Bí thư chi đoàn thanh niên thôn. Toàn những việc phải vui tươi và nghiêm túc. Một hôm Mơ bảo tôi: "Chẳng biết Quang có cùng đơn vị với chồng tao thật không, mà lắm chuyện cậu ấy nói cứ như thật. Quang bảo chồng tao hy sinh anh dũng lắm. Quang còn bảo: Chồng tao đổi cô búp bê này ở đường phố sang nhất Đà Nẵng. Khi nào có điều kiện Quang sẽ đưa tao vào thăm nơi đó, và tìm nơi an nghỉ của chồng tao".

Tôi bảo nó: "Ừ Quang nói đúng hết, mày xem hồi đi học với bọn mình cậu ta có biết nói dối đâu". Nhưng tôi thừa biết Quang đã kịp tìm hiểu mọi chi tiết ở người bạn chiến đấu của chồng Mơ. Rồi chẳng biết ai thóc mách dèm pha, một chiều Mơ đang thái bèo trong khoảng sân rợp mát, Quang ngồi trên bờ hè, vừa nhìn Mơ vừa kể những chuyện nửa truyền thuyết nửa hiện thực về bộ đội ta đánh Mỹ thì vợ Quang xuất hiện. Cô ta quăng chiếc xe đạp trước cổng rồi vừa nhiếc móc chồng, vừa cạnh khóe Mơ. Trong khi Mơ vẫn thản nhiên băm bèo thì cô ta túm cổ áo chồng lôi đi xềnh xệch, trước mắt lũ trẻ con hàng xóm. Biết chuyện, tôi bỏ cả cơm chiều, ào đến chỗ vợ chồng Quang. Tôi không vào trong nhà, mà đứng ở giữa sân gọi với:

- Anh Quang, anh bảo vợ anh ra đây cho tôi nói câu chuyện!

Quang bối rối:

- Kìa Hiền, mình xin nào, có gì đâu mà gay gắt thế, vào nhà rồi hẵng nói .

- Không. Tôi thích đứng đây để hàng xóm cùng nghe. Cô vợ hỗn láo của anh đã xúc phạm bạn tôi. Tôi cần bảo cho cô ta biết rằng: Cái Mơ nó lắc đầu một trăm lần mới đến lượt cô nhé. Đừng có tưởng là chúa thằn lằn. Cô kia, bạn tôi sáng ngời như trăng rằm. Hãy nhìn vào đấy mà soi mình thì hơn. Từ nay cô mà còn dở cái giọng ghen tuông bẩn thỉu ấy ra thì đừng có trách.

Hàng xóm kéo đến khá đông vì đấy là khu tập thể của cơ quan. Vợ Quang im thít. Tôi bỏ ra về vẫn còn hừng hực trong lòng.

Sau lần ấy vợ chồng Quang chuyển đi xa, lên một cơ quan cấp tỉnh. Rồi Quang được cử đi học hai năm ở Liên Xô. Còn tôi, tôi vẫn quấn quýt với Mơ như hình với bóng. Nhưng rồi do yêu cầu công tác, năm sau tôi thi vào đại học và phải xa Mơ trên trăm cây số. Hôm chia tay Mơ bảo: "Mày cố gắng học, nhưng cũng phải lấy chồng đi, hai mươi tám tuổi rồi còn trẻ trung gì nữa". Tôi nói: "Tao không lấy chồng. Tao sẽ ở với mày đến hết đời". Nhưng tình duyên lại đến với tôi ngay chính ở cái trường đại học xa xôi ấy. Những cuộc hẹn hò, những bữa cơm cải thiện và những dỗi hờn đã chiếm hết thì giờ và tâm trí của tôi. Thư gửi cho Mơ thưa dần.

Tôi lấy chồng ngay sau khi tốt nghiệp. Mọi việc gia đình ổn định rất nhanh. Thời gian này tôi tha thiết khuyên Mơ nên đi bước nữa vì Mơ đã làm tròn bổn phận với người chồng quá cố. Rồi tôi có con trai. Khỏi phải nói nỗi vui mừng của vợ chồng tôi khi anh ấy đã 40 tuổi, tôi 35 mới có con đầu lòng. Xung quanh cậu bé là cả một thế giới mới lạ và hấp dẫn. Chưa bao giờ tôi thấy cuộc sống bận rộn và vui vẻ đến thế. Chồng tôi là chuyên viên cấp cao của một Bộ, thường có nhiều công vụ ở nước ngoài. Anh bảo tôi: "Họ hàng hai bên nội ngoại em thấy chỗ nào cần gửi quà hoặc tiền biếu thì cứ gửi, nhưng thời gian thì phải dành hết cho con".

Một hôm tôi nhận được thư Mơ. Nó báo tin sẽ lấy chồng, một anh chàng góa vợ, hơn nó đến 10 tuổi. Anh ấy là cán bộ Nhà nước, làm kinh tế giỏi. Cuối thư, nó viết thêm: "Nghe lời mày khuyên, với lại chúng mày đi xa hết, tao rất buồn. Nhiều người đến nhưng tao không hợp ai, riêng anh này tao ưng vì anh ấy nói trước cùng đơn vị với chồng tao". Tôi vội gửi thư và quà cho Mơ. Xin lỗi nó vì không thể về dự đám cưới. Thực tình tôi rất muốn về xem mặt ông bạn rể như thế nào, nhất là để Mơ vui trước bước ngoặt mới của cuộc đời. Nhưng lúc ấy cậu con trai cưng của tôi đang ôn để thi vào lớp chọn, dù chỉ mới lớp 3 thôi.

Mùa xuân năm 1995. Vào một ngày chủ nhật, gia đình tôi cùng nhau về tỉnh Bắc nơi có nhiều đền thờ thiêng của tổ tiên dân tộc. Mùa xuân là mùa lễ hội. Người ta đi lễ cầu lộc cầu tài. Còn chúng tôi đi xem hội để thư giãn tinh thần. Dừng lại ở ngôi đền nhỏ, tôi đang thẩn thơ nhìn những bức tường rêu phong cổ kính thì con trai tôi kéo tay: "Mẹ, vào đây xem ông quan đang múa đẹp lắm". Trước mắt tôi, một người đàn bà mảnh dẻ, mặc áo quan võ, đội mũ có tua, lưng thắt đai vàng, hai tay cầm hai thanh đoản kiếm, vung lên, chân nhảy miệng hét, mắt long lanh. Tôi buột miệng hỏi: "Ai đấy?". Một bà trong đám người ngồi xem tỏ ra thông thuộc trả lời: "Quan lớn tuần Tranh đấy, ngài đang phi ngựa về Kinh đô".

- Về Kinh đô? Để làm gì chứ ?

- Ơ, thế bác không biết à. Sinh thời ngài bị bọn xấu lừa đảo. Vua kết tội oan. Ngài bị đày đi biên ải, tại đây ngài giết giặc ngoại xâm, lập công lớn được vua xá tội. Ngài trở lại Kinh đô tìm những kẻ đã hại ngài. Dọc đường, ngài luôn ban khen, ban thưởng cho dân chúng hiền lành hết lòng thờ vua cứu nước.

Tôi buột miệng kêu lên: "Mơ, đúng Mơ rồi, Mơ ơi!". Ai đó nói át lời tôi: "Mơ màng gì để lúc khác, giờ ngài đang ốp bóng, không biết gì đâu". Tiếng hát chầu văn đều đều trầm bổng: "Sông Tranh ơi hỡi sông Tranh /Non nước còn ghi trận tung hoành/ Lẫm liệt oai hùng gương tráng sĩ/ Ngàn năm còn để dấu anh linh/ Ai về qua bến sông Tranh/ Nhớ người tráng sĩ tài danh tuyệt vời/ Dẫu rằng nước chảy, hoa trôi/ Sông Tranh còn đó ơn người mãi ghi". Mơ vẫn cứ vung gươm nhảy múa, miệng hét những câu tôi chẳng hiểu gì. Cứ hết ba vòng nhảy, "quan lớn" lại tung một nắm tiền ra xung quanh, miệng hét: "Ban thưởng thần dân". Người ta bàn nhau: "Giá đồng này say quá, múa đẹp lắm". Lúc này chồng tôi bấm còi xe inh ỏi, giục mẹ con tôi tiếp tục lên đường.

Chiều tối quay lại thì đền đã vắng tanh, dù vậy tôi vẫn dừng xe chạy vào tìm Mơ. Người trông đền nói rằng đúng cô đồng ấy tên Mơ, quê mãi tỉnh Đông, đã mấy năm cô đi hầu thánh. " Mỗi lần hầu thánh như vậy được bao nhiêu tiền?". Người trông đền nhìn tôi như trách móc, rồi ông ôn tồn nói: "Chắc chị không hiểu. Gọi là căn quả mà, đi hầu các ngài chỉ để cho cuộc sống tâm linh của mình được thanh thoát, nhẹ nhàng mà thôi, chưa kể rằng giá đồng phải bỏ tiền thuê hát chầu văn, phải trả phí tổn đèn nhang, công cung phụng của nhà đền; thuê chỗ ăn, chỗ ngủ, lại phải có dăm ba trăm để phát lộc cho thiên hạ. Nếu nơi nào đó cán bộ văn hóa hỏi thăm thì lại phải tiền phạt nữa". Tôi hỏi: "Thế Đồng Mơ có ăn nghỉ ở đây thường xuyên không". "Có, nhưng hôm nay thì không". Rồi ông nói thêm: "Gặp kỳ đông khách thập phương chẳng có chiếu giường gì đâu, chỉ có tấm vải nhựa ngủ tạm dưới mái hiên. Nhưng được hầu thánh các con nhang cứ khỏe ra, chẳng ốm đau bao giờ".

Tôi trở về nhà, vật vờ như đã bị "ngài" hút mất hồn. Chồng tôi khuyên: "Mỗi người một số phận, biết làm sao. Em quan tâm đến cô ấy thì thử gọi điện về quê xem. Đâu chứ quê em thì mạng lưới thông tin phủ kín các xã rồi". Quả đúng như vậy, tôi lần tìm số của tỉnh rồi của huyện, chỉ lát sau là gọi được về xã nhà. Lúc ấy đã là 8 giờ tối. Một giọng nói còn rất trẻ xưng là Phó chủ tịch xã trả lời: "Chị Mơ hiện đi lễ xa không có nhà, thường mỗi chuyến đi vài tháng chị ấy mới về. Dạ, chị ấy bỏ chồng lâu rồi. Chỉ ở với nhau được 3 tháng thôi. Nguyên nhân á. Có lẽ do chị ấy không quen kiểu sống của chồng. Mâu thuẫn đầu tiên là anh ấy đòi bán khu vườn đất nhà chồng cũ. Chị ấy không nghe. Mâu thuẫn cơ bản là anh ấy đang làm ra nhiều tiền, cần một người vợ phải răm rắp tuân lệnh. Mà chị Mơ lại không muốn như thế. Sức khỏe ạ, chị ấy có gầy đi nhưng vẫn khoẻ, vẫn nhận 3 sào ruộng khoán. Cày cấy xong rồi đi lễ khắp các nơi. Dạ, Đảng ủy và chính quyền địa phương cùng bà con lối xóm rất quý mến chị ấy, nhưng chẳng biết giúp bằng cách nào. Cách tốt nhất là chúng em bảo vệ an toàn ngôi nhà của chị ấy, mặc dù trong nhà chỉ có tấm ảnh người chồng bộ đội trên bàn thờ, với cô búp bê ngồi ở góc giường cùng một bồ thóc nhỏ. Cửa giả mỏng manh. Cây vườn khối quả, nào na, nào hồng, rồi cam quýt. Nhưng từ người lớn đến trẻ con không ai động chạm, nếu của người khác chắc sẽ mất hết từ lâu rồi. À, chị ạ, dẫu đi đâu thì ngày 25 tháng 4 dương lịch là ngày giỗ chồng chị ấy thế nào chị ấy cũng về cúng giỗ".

Tôi buông máy, lần tìm cuốn lịch. Nhẩm tính, tôi nhận ra đã 12 cái giỗ tôi không có mặt ở nhà Mơ. Tôi hối hả tìm số máy của Quang. Từ lâu tôi biết Quang đứng đầu một ngành ở tỉnh, nhưng rất ít khi trò chuyện. Phải nửa tiếng sau tôi mới tìm được số máy nhà riêng của anh.

- Thì ra sau mấy bức thư từ Mátxcơva gửi cho Mơ, anh quên hẳn nó rồi phải không. Anh có biết bây giờ nó trở thành cô đồng lang thang khắp nơi không?

- Biết đâu đó chả là niềm vui thích của Mơ.

- Nhưng để được cái gì chứ. Chúng ta đang sống thế nào mà Mơ đang vui vật vờ với những ảo ảnh phù phiếm, đêm ngủ không màn, không chăn, không người thân chia sẻ. Anh quên hết những lời thề tôi chứng giám rồi sao?

- Không, mình không quên gì cả, nhưng cuộc sống có vận động. Hiền muốn tôi phải làm gì cho Mơ?

- Tôi muốn ngày giỗ chồng nó, tôi và anh cùng phải có mặt. Và phải tìm cách lôi kéo nó trở lại cụộc sống thật này.

- Rất sẵn sàng, nếu ngày ấy tôi không bận, ngày nào vậy?

- Ngày nào ư? Thế mà anh bảo chồng nó nhào xuống che đạn cho đồng đội.

- Thì lâu quá rồi nên quên. Ngày 25 à. Đáng tiếc là hôm ấy mình phải họp, mà lại phải chủ trì. Có lẽ Hiền cứ về trước, mình sẽ về sau. Bây giờ Hiền nói chuyện với bà xã nhà mình tý nhé. Nhà tôi giờ đây là ủy viên chấp hành Tỉnh hội phụ nữ, tôi nghĩ vấn đề của Mơ để bà ấy quan tâm thì hơn.

- Nếu vậy tôi xin hầu chuyện bà chấp hành.

Một giọng nói phụ nữ đầm ấm trong máy. Sau những lời chào hỏi, vợ Quang nói:

- Em thành thật xin lỗi vì ngày ấy đã không phải với nhà em và chị Mơ. Song em nghĩ giá ngày ấy chị đừng làm ầm lên thì mọi việc sẽ khác. Thú thật, em bắt buộc nhà em phải chuyển đi chứ thực tâm anh ấy không muốn. Bây giờ tất cả khác rồi. Em rất thương chị Mơ. Song ngày 25 tới quả thật nhà em phải chủ trì cuộc họp quan trọng, liên quan đến việc đầu tư vốn cho đơn vị. Nếu chị vui lòng thì em sẽ cho xe lên đón chị rồi hai chị em ta cùng về. Em muốn trực tiếp xin lỗi chị Mơ.

Tôi buông ống nghe, ngồi phịch xuống sa lông. Mọi vật trong phòng như quay đảo. Thì ra chính tôi lại là người đẩy Mơ đến tình cảnh hiện nay ư? Không. Tôi không hiểu điều đó. Mơ không tâm sự với chúng tôi về cuộc hôn nhân tan vỡ, mà lẳng lặng tìm cửa thánh để gửi gắm tâm linh. Chừng ấy năm qua, tôi và Quang đều mải mê với những việc rất có lý, rất cần thiết cho cuộc đời và sự nghiệp của mình, có gì đáng trách đâu. Vì vậy nên Mơ không trách chúng tôi, mà lặng lẽ chấp nhận số phận mình mang căn quả, ốp vào vai tráng sĩ oai phong, lẫm liệt xông pha dẹp giặc, khi trở thành quan lớn thì luôn ban khen, ban thưởng cho muôn kiếp chúng sinh. Giá điều đó là sự thật! Tiếc rằng sự thật Mơ chỉ là một quả phụ đơn côi và bé nhỏ trước cuộc sống sôi động, bao la này.

Chồng tôi mở tủ rất nhẹ nhàng tôi cũng giật mình. Tự nhiên tôi sợ nghe những lời thân quen của anh. "Em gửi ít tiền về đi". Nhưng anh không nói, chắc anh cũng hiểu trường hợp này tiền chẳng có ý nghĩa gì. Tôi bỗng buột miệng như bị ma ám: "Mơ còn cả một quãng đời dài phía trước"

Kẻ đào mả

Ngô Văn Phú

Ban ngày, chúng đào huyệt và lấp mộ cho những đám tang của nhà buôn lớn, của các bậc quan lại bậc trung... Ban đêm, chúng quật mả của họ lên, lột lấy những quần áo, đồ tư trang, giấu đi, trao cho một cửa hàng cầm đồ giặt giũ, sửa sang bán hộ. Mỗi đêm chúng chỉ cần bòn mót, tước đoạt của người đã chết cũng đủ phè phỡn được hàng tuần. Hai đứa cứ lặng lẽ làm với nhau.

Gia đình họ Dương ở huyện Nghinh Phong xứ Đoài, vốn là một nhà gia giáo, lại nảy nòi ra một đứa con bất trị. Ngay từ thuở mười bốn, mười lăm tuổi Dương Kiệt đã liên kết giao du với cái đám trai tráng trốn lính, trốn nợ, tụ tập quanh mấy ổ ca lâu, tửu quán ở ngoại ô... Kiệt đem tiền bạc, gia sản của bố mẹ ném vào sòng bạc, chẳng mấy chốc mà sạch sành sanh. Ông bố đau đời, ốm dần mà chết. Bà mẹ vốn giàu nứt đố đổ vách, bỗng chốc thành kẻ ăn xin, lại thêm đứa con hư hỏng, làng xóm nói ra nói vào eo óc, rỉa mổ phũ phàng. Bà không chịu nổi, liền ra vườn sau, buộc dây lên trạc lên ổi, thắt cổ tự tử...

Dương Kiệt vẫn nhơn nhơn, không lấy thế làm ăn năn, hối hận, càng ngày càng sa đà vào chuyện ăn chơi đàng điếm, cuối cùng nhập vào một bọn lục lâm sống ngoài pháp luật.

Dương Kiệt cầm đuốc đi ăn cướp, bị chém xẻ vai và mất một bên tai, may có tên trùm cướp thấy có máu giang hồ, cưu mang nên không phải bỏ mạng.

Dương Kiệt bỏ làng, không dám về, lang thang tận những nơi heo hút miền sơn cước. Sống với đám đầu trộm đuôi cướp mãi cũng chán, Kiệt lại nghe người đi đào vàng, vào rừng tìm trầm hương, kỳ nam, giả dạng người Tầu sang tận Vân Nam bán, cuối cùng lại chui vào tửu quán, sòng bạc hết nhẵn cả...

Dương Kiệt một bữa gặp một tên là Hoàng Cùng, đường đời cũng na ná như Kiệt. Hai đứa trở thành chiến hữu. Một bữa Cùng bảo Kiệt:

- Mày có muốn thoát khỏi cái nghề trôi nổi vô gia cư này không? Mày muốn có một gia đình êm ấm không?

Minh họa của Nguyễn Đăng Phú.

Kiệt nói:

- Giàu cũng trải rồi. Cha thương mẹ quý cũng đủ rồi. Gái đẹp, rượu ngon, đàn ngọt hát hay cũng chẳng thiếu chỗ nào; bài bạc gian lận, trộm cướp hành hung, đào vàng tìm trầm cũng đủ cả... Bây giờ tao mới biết đoàn tụ thì khó, chứ lang thang ngủ cầu ngủ quán chẳng khó chút nào!

Cùng nói:

- Hồi xưa, bố mẹ tao còn, vẫn thường bảo tao như thế. Nhưng tao không nghe, để đến nông nỗi này, bây giờ hối không kịp nữa... Tao với mày phải tính xem kiếm được nghề gì ra của, thì mới mong trở lại cuộc đời bình yên như mọi người được...

Kiệt bực mình nói:

- Nghề gì, nghề ăn cướp cũng chẳng ra gì rồi, kiếm đâu ra tiền, họa có nghề đào mả...

Câu nói rỡn, nói phẫn ấy, không ngờ được Kiệt nắm bắt ngay lấy, và reo to lên:

- Ừ, mà cũng cứ thử làm cái nghề đào mả ấy, xem có mọc mũi sủi tăm được không...

Hai đứa lang thang vào thành phố, làm thuê cho một nhà phu đòn đám ma. Chúng được đưa về nghĩa trang để làm nghề đào mả... Người không biết, tưởng chúng chỉ kiếm ăn ở mấy bữa chén vài cút rượu, vài quan tiền thuê. Nhưng hai thằng phá tan gia sản, ăn cơm thiên hạ, nếm trải đủ mùi, nay phải làm cái nghề mạt hạng này, không phải là chúng đã đến lúc quẫn bách cùng đường đâu mà. Chúng nịnh nọt ông chủ, dần dà được tin cẩn, cho đào huyệt của các đám nhà giàu. Hai đứa chỉ chờ có thế...

Ban ngày, chúng đào huyệt và lấp mộ cho những đám tang của nhà buôn lớn, của các bậc quan lại bậc trung... Ban đêm, chúng quật mả của họ lên, lột lấy những quần áo, đồ tư trang, giấu đi, trao cho một cửa hàng cầm đồ giặt giũ, sửa sang bán hộ. Mỗi đêm chúng chỉ cần bòn mót, tước đoạt của người đã chết cũng đủ phè phỡn được hàng tuần. Hai đứa cứ lặng lẽ làm với nhau. Quần áo thì đem bán rẻ bán tháo, còn vàng bạc, châu báu, nếu tháo được trên cổ, trên tay, trên tai... thì cất vào một chiếc ống rồi chôn giấu đi... Chúng làm suốt đêm, sáng ra lại đắp điếm mộ như cũ, khiến cho các gia chủ có mồ mả cũng không nhận ra...

Làm được một thời gian vốn liếng đã kha khá, hai đứa chia nhau và bàn với nhau sẽ bỏ nghề, lập gia đình, trở lại làm ăn lương thiện...

Nhưng Hoàng Cùng vốn là một đứa luôn nghĩ ra những mưu mẹo tai quái. Cùng bảo Dương Kiệt:

- Ngần ấy tiền của, tao và mày chỉ làm nổi một thằng đánh xe bò chở hàng thuê cho mấy gã lái buôn ở ven thành... Đã đào mả, làm cái nghề thất đức hàng nửa năm nay rồi, thì thất đức luôn thể... Sao tao với mày không tìm lấy những mộ của những nhà quyền quý mà đào, chắc hẳn phải vớ bẫm.

Hai đứa liền lần mò đến những làng có người làm quan to, lùng tìm dò hỏi ra những ngôi mộ cổ, rồi đêm đến, khéo léo, lần mò đào trộm mỗi ngày một ít. Luẩn quẩn trong vòng một năm, quả nhiên chúng vớ được những của nả chôn trong các ngôi mộ cổ rất giá trị... Lúc này Dương Kiệt và Hoàng Cùng đã có chút của nả, nên chúng không cần bán vội, đợi cho đến lúc gặp được những bạn lái buôn, săn lùng đồ cổ, bán được giá mới thôi...

Dương Kiệt bàn với Hoàng Cùng từ biệt vùng đất chúng làm mưa làm gió để sinh cơ lập nghiệp ở nơi khác...

*

Mấy năm sau, ở một đô thị phía nam có một nhà giàu kinh doanh tửu quán rất phát tài. Các bậc thượng lưu xã hội đều đến đây ăn chơi. Tửu quán có nhiều ca nữ nổi tiếng, các người đẹp đủ tài cầm, kỳ, thi, họa... Chỉ trong vài năm, chủ nhân ngồi trên đống bạc... Đó chính là Hoàng Cùng. Ông chủ có một người vợ và hàng đống tỳ thiếp, mỗi người một dinh cơ. Cái mà Hoàng tiên sinh khao khát là đứa con, thì mãi không làm sao nặn ra được. Kịp đến bà vợ trẻ nhất đẻ ra một đứa, thì dạng quái thai, đầu to, mắt lồi, tai quắt, ba năm đặt đâu nằm đấy... Chủ nhân khấn vái đủ tứ phương, làm đàn chay, cúng tiền vào các đình chùa, cầu quán, nó vẫn không khỏi. Sau, rất may cho Hoàng Cùng, nó bị một trận tiêu chảy rồi chết.

Ít lâu sau, người thiếp thứ hai lại có tin mừng. Lần này, Hoàng Cùng cẩn thận đón danh y tại nhà, chăm sóc cho nàng, lại cho ở riêng một biệt lâu để tránh đi lại, cho thai ổn định... Khi lâm bồn, Hoàng Cùng đón một bà đỡ đẻ có tiếng, chờ chực hàng tuần và hồi hộp đợi ngày mãn nguyệt khai hoa...

Khi nghe tiếng khóc như nghẹt giọng, Hoàng Cùng thấy buốt từ xương sống lên đến đỉnh óc, rồi vạt hết mồ hôi, đầm đìa lưng áo… đến nỗi không cả dám vào xem mặt con. Chỉ nghe tiếng báo ra của bà đỡ:

- Nói với quan nhân rằng, con trai…--PageBreak--

Cả đêm Hoàng Cùng chờ đợi tiếng khóc của đứa trẻ, thì lại thấy tiếng khóc rấm rứt của người thiếp. Nhìn vẻ mặt rầu rĩ của đám đầy tớ và sự rút lui lặng lẽ của bà đỡ, Hoàng cảm thấy những rủi ro của cái dớp cũ lại diễn ra trong ngôi nhà giàu có bậc nhất đô thành này…

Khi Hoàng Cùng, sau nhiều lần do dự, quyết định vào xem mặt đứa bé, thì y bỗng há hốc miệng ra… Trước mặt y không phải là đứa bé mà là hình hài của bộ xương nằm trong mả… Cái sọ đầu lâu, những hốc mắt, hốc tai… Đứa bé nằm như một xác ướp… những đốt xương, đốt tay trong ánh nến nhập nhoạng của buồng tối hiện ra rõ mồn một.

Hoàng kêu thét lên, bất tỉnh nhân sự. Từ đó sinh ra ốm lơ ốm lửng, nói mê nói sảng, lảm nhảm. Quanh nhà lúc nào cũng có những bộ xương của những kẻ bị đào mả, đến hỏi tội đòi bắt xuống âm phủ cho diêm vương thả vạc dầu hoặc cưa xẻ người như những trọng tội…

Hoàng Cùng to béo là thế mà ốm trong mấy tháng liền, tọp đi, lại biến thành bộ xương trong mả. Một bữa đang mơ mơ màng màng, thấy một tiếng giả đúng giọng thầy lang, bảo rằng:

- Ông hôm nay ăn được bát cháo, thần sắc đã khá, thử cầm gương lên soi mà xem.

Cùng với chiếc gương nhỏ trên đầu giường. Trong gương, lại thấy hình một bộ xương người trong mả, Hoàng thét lên:

- Ta ư! Ta mà thế này ư? Hay là con quỷ nào vậy?

Rồi hắn ngất xỉu, lộn cổ xuống đất… Từ ngày Hoàng ốm, quân gia đầy tớ tìm cách tẩu tán của nả, mấy người thiếp, kể cả vợ cả thì dắt trai về nhà đàn đúm, có người ngủ với cả quân gia… Đứa bé - bộ xương người - thì mãi chẳng chịu chết cho. Đến mẹ đẻ nó khiếp hãi phải cho người đem bỏ vào trong rừng cho chết.

Hoàng chết trong những cơn đòi mạng của những bộ xương người. Tài sản sau này đều bị tẩu tán cả!...

*

Dương Kiệt khôn ngoan hơn, y đi về một đô thị ở phương nam, mở cửa hàng bán đồ cổ, lấy vợ và sinh được hai đứa con trai. Một đứa chết ngay ở trong bụng mẹ, đứa thứ hai nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa, rồi cũng nên người.

Thằng bé thân hình yếu oặt, nhưng rất khôn ngoan, lại táo tợn, từ bảy, tám tuổi, bày hết trò này sang trò khác, để chơi khăm bè bạn. Tuổi trẻ đồng lứa, đứa nào cũng ghét, có lúc hò nhau vào đánh cho những trận chí tử…

Nó học thì ít nhưng láu lỉnh thì nhiều, thông minh vặt. Kiệt đặt tên con là Dương Vinh, mong con đỗ đạt, làm quan để tẩy xóa những vết nhơ đào mả của mình thuở trước.

Dương Kiệt chôn kín trong bụng những hành tung của thuở hàn vi…

Đứa bé - thằng Dương Vinh - chép bài vào trường thi trót lọt, đậu cử nhân, sau đó, đem của nả của bố, chạy chọt chiếm được một chức quan tri huyện. Y giao du rất rộng, thường theo dõi ai nắm thực quyền ở trong triều, để quay về kinh đô. Y lấy vợ và cũng biết bòn rút dân chúng trong vùng, hoặc những nhà giàu lâm nạn. Dương Vinh có rất nhiều mánh khóe…

Y lọt vào mắt một viên đại thần đi thanh tra miền biên trấn và được triệu về cung ngay. Lúc đầu Vinh còn làm những chức quan nhỏ, chỉ mấy năm sau đã sung vào những chức trọng yếu, làm những việc dính đến chuyện điều binh khiển tướng.

Dương Kiệt hả hê lắm. Cho là cuộc đời càng sau càng tốt lành. Hắn vẫn thường hay đem tiền cúng vào chùa, làm công đức trong việc xây quán chữa cầu. Riêng ngôi chùa, vợ chồng hắn cầu tự sinh được Dương Vinh, hắn đổ của ra, xây dựng lại rất nguy nga, và có một nguyện vọng là sau này chết, hắn sẽ cung tiến một số tiền nữa và cho hắn được riêng một tấm bia công đức.

Và, hắn không quên nhờ người thảo ra một dòng tiểu sử ngắn ngủi, khác hoàn toàn những hành vi thật của cuộc đời hắn. Đại loại cũng là con của một nhà nho, có chí tiến thủ, đi nam về bắc, buôn bán linh hoạt mà trở thành giàu có… Nhưng nếu ai tinh ý, thì, không bao giờ hắn đi về quê cũ, hoặc tìm tung tích gia đình thân thích. Đặc biệt, hắn chưa bao giờ đưa đám ma, hoặc tìm đến những ngôi mộ. Vạn bất đắc dĩ, hắn phải đến chia buồn, cho những nhà đại gia không thể đừng được, thì nửa đường hắn cũng cáo ốm, cáo bận quay về…

Dương Vinh, con Dương Kiệt, câu kết với viên đại thần, nhằm phế truất một sủng thần vốn được nhà vua tin cẩn rất mực. Ông trải thờ ba triều, công lao rất lớn… Chúng thông đồng với một bộ phận của quân cấm vệ, cướp hoàng thành, nhưng không giết được vua và tể tướng.

Tể tướng phải đem vua chạy lên phía Bắc. May mà, các quan trấn thủ tứ trấn, vốn là người của tể tư ớng vẫn một dạ trung thành. Họ không để người của bọn Dương Vinh kịp tác oai, tác quái, liền đưa hai đạo quân kéo về kinh đô, lấy lại thành. Viên đại thần định cướp quyền, tiến đến cướp ngôi, bị tể tướng bắt giữ.

Dương Vinh trốn ra ngoại thành, thì cũng bị dân chúng bắt đem nộp triều đình, và bị ghép vào tội tru di tam tộc.

Cả nhà Dương Kiệt bị bắt, và bị chém cùng một lúc. Khi nghe tin con làm loạn, bị tru di, Kiệt đang ăn cơm đánh rơi cả bát xuống mâm. Cùng lúc đó võ sĩ ùa tràn vào trong nhà, bắt vợ chồng Kiệt, và niêm phong tài sản…

Kiệt cổ gông, chân xích, lê bước trên đường vào ngục chờ ngày hành quyết…

Những ngày ở trong ngục, nhìn qua những tấm song sắt tử tù, Kiệt thấy đối diện với mình toàn những oan hồn bị mình đào mả đến, người thì cười ha hả, người thì giang bàn tay xương tát vào mặt hắn và nói:

- Đã biết đời chưa!

Dương Kiệt cùng con bị chém treo ngành, thây bêu rồi vứt vào trong rừng cho thú ăn thịt…

Cái điều mà hắn không biết được trước khi chết là cha con nhà hắn muốn có một ngôi mộ để yên nghỉ nắm xương tàn, cũng không có nổi

Qua mùa giông gió

PHẠM THANH THÚY

Hai người phụ nữ lại cười. Vườn trưa nắng lấp lóa… Gã nằm trong nhà, cửa sổ thấp, có thể nhìn ra gốc sung và hai người phụ nữ. Mọi khi gã đã có một giấc trưa say nồng, nhưng sự xuất hiện của cô gái khiến gã không ngủ được… Gã càng cố nhắm mắt để ru mình ngủ, thì những ký ức cứ dội về, ào ào như thác đổ… Gã cảm tưởng như ví von thế vẫn chưa đủ diễn tả nỗi dạt dào ăm ắp trong lòng gã.

Hai người phụ nữ lại cười. Lần này là cái cười lạnh hơn… Gã nghe lỏm, cũng thấy đau, hụt hẫng, hoang mang như thể vừa tuột tay đánh rơi một vật gì, làm tan vỡ một thứ gì đó…

Gã đã yêu nàng… Thực sự đã yêu nàng. Nó không đơn thuần chỉ là sự phải lòng mặt, không nhìn thấy là không chịu nổi. Nó cũng không phải là sự xót thương, thông cảm cho thân phận một cô gái đã xa xứ thì chớ, lại còn bị chính người tình đồng hương bỏ rơi… Gã không hỏi bạn gã về nàng, dù bạn gã đã mở lời nhờ gã để tâm chăm sóc nàng… Mà đó là một thứ tình cảm không bình thường. Nó giống như một vết thương.

Nhưng gã không thể tiếp cận nàng… Nàng tránh xa gã, như đã tránh xa bạn gã.

Gã rơi vào trạng thái bị mất ngủ thường xuyên. Chính tình trạng đó lại càng làm hại gã khi gã không thể dứt hình bóng nàng ra khỏi ý nghĩ. Gã nghe thấy con tim mình rên xiết, quặn đau khi bên kia vách ngăn là những âm thanh của thể xác hoan lạc…

Khi đêm đêm, những gã đàn ông như những bóng ma lặng lẽ vượt qua "tường" sang "nhà bên" tìm kiếm những người đàn bà: Gã không thể không hình dung một hay vài người đàn ông xa xứ và buồn tẻ trong "căn nhà" của gã, đã đặt những bàn tay, đã đặt những đôi môi lên thân thể nàng. Và nàng và họ, lại trao nhau thân xác, lại dấy lên những tiếng động của niềm hoan lạc. Đó nhất định không phải tiếng của tình yêu. Và vì thế, tim gã cứ quặn lên từng đợt khi những bóng đen bất kỳ từ "nhà" gã vượt "tường" sang bên kia và trở về…

Gã nguyền rủa bức tường ngăn cách, không phải vì nó kiên cố để cản trở, mà nó quá linh động.

Sáng hôm sau, gã nhìn những "bóng ma" đêm qua vươn vai trở dậy sau một đêm dài của mùa mưa Phu Khet. Gã nhìn những người đàn bà của bên kia vách ngăn với những gương mặt nhiều tâm trạng sắp trở nên trơ lì khi ngồi vào bàn máy… Gã nhìn những người đàn ông và những người đàn bà đi qua nhau bình thản, vô tư như khi đi qua dòng người trên đường phố vậy… Gã rùng mình tưởng tượng những cuộc trao đổi thân xác diễn ra từng đêm mà người ta không biết ai đã đến với mình.

Ý nghĩ về cuộc sống như bầy ngựa hoang trên thảo nguyên làm gã ớn lạnh. Gã muốn đưa nàng đi. Đi thật xa khỏi chốn ấy mà không cần đến những lời hứa của thằng bạn gã.

"Em gặp Du Wen Liang khi đang tuyệt vọng, lang thang trên con đường ở ngoại ô Praha. Đó là lúc em quyết định sẽ dứt bỏ mối tình tê tái đó. Wen Liang rất tốt với em, dù em và anh ấy chẳng ai hiểu ai nói gì… Nhưng chúng em có thể hiểu được những suy nghĩ của nhau…Yêu nhau… Khó tin chị nhỉ? Nhưng mà thật…".

"Chẳng có gì phải băn khoăn. Nước mình rất nhiều phụ nữ làm dâu xứ người, người ta còn mất tiền môi giới. Đằng này em và Wen Liang không hẹn mà gặp, lại nên duyên. Nhất định là ý trời rồi…".

Hai người phụ nữ dưới gốc sung lại cười. Trưa nắng sắp chuyển sang chiều, những bóng cây đã hơi chênh chếch. Gã trở dậy, lấy nước lạnh trong tủ tu một hơi. Gã có cảm giác thứ nước lạnh đó làm dịu cơn gió nóng trong lòng gã.

Gã không nằm lại nữa, mà ngồi nhìn hai người phụ nữ qua rèm cửa được làm bởi những chuỗi hạt lấp lánh. Cô gái hướng nửa gương mặt về phía gã. Một gương mặt đẹp, phảng phất chút liêu trai. Cô đang say sưa kể cho vợ gã nghe về cuộc tình thứ hai là cứu cánh của cuộc tình thứ nhất. Cô gái gặp một chàng trai Trung Quốc, họ hò hẹn để kết hôn và bây giờ cô đang học tiếng để nói chuyện với chồng mình..

"Em mạo hiểm quá phải không chị".

"Cũng khá mạo hiểm đấy. Nhưng hôn nhân là trò chơi may hơn khôn em ạ. Chẳng biết đâu mà lần.. Như chị đây cũng thế thôi em…".

Vợ gã vừa nói vừa ngoái lại phía gã, vẻ cảnh giác như sắp kể một chuyện bí mật, ly kỳ. Nắng có thể khiến hai người đó không nhận ra gã đang ngồi nhìn họ qua tấm rèm cửa. Họ đinh ninh gã đang say giấc trưa nồng…

…Nàng nổi bật giữa những người bạn đồng nghiệp từ vài quốc gia khác đến, cùng cả những người phụ nữ, thiếu nữ địa phương. Vì cũng giống như lần đầu tiên gã nhìn thấy nàng: Nàng trẻ hơn bọn họ. Đẹp hơn bọn họ và thờ ơ hơn bọn họ. Trông nàng giống một cái máy đang làm việc và đang ăn uống. Nhưng trông nàng lặng lẽ giữa đám đàn bà đó, trong lòng gã mỗi ngày thêm thúc giục… Gã muốn đưa nàng đi. Mà đi đâu? Trên đất khách, nàng cô đơn, gã cũng cô đơn. Vả lại gã vẫn còn gia đình phía sau. Gã đưa nàng đi rồi lại bỏ rơi nàng hay sao?

…Rồi mùa mưa Phu Khet cũng đi qua. Trong xưởng may của ông chủ Kính, rất nhiều khuôn mặt quen đã không xuất hiện nữa, lại xuất hiện những gương mặt mới. Gã vẫn ở đó. Nàng vẫn ở đó… Đêm đêm, những "bóng ma" nhà bên này lại vượt tường sang nhà bên kia. Những âm thanh thân xác lại vọng vào đêm tối. Có nhiều kẻ không ngủ được, có kẻ phải ngủ để lờ đi… Chính trong những đêm không ngủ được đó đã như một liều thuốc giục giã gã làm như những "bóng ma" kia: Lẳng lặng vượt "tường".

Gã làm điều đó vào một đêm chưa xa mùa mưa. Thực sự, cái ý nghĩ ghê sợ những cuộc tình duyên như bầy ngựa hoang trong gã những ngày đầu đã xẹp dần. Có thể tình yêu đối với nàng đã trở thành nỗi cảm thông. Có thể vì những con người khốn khổ trong cái xưởng may đó đã có một thông điệp ngầm đơn giản:

"Chúng ta đều cô đơn. Hãy đến với nhau nhé!".

Gã nhắm mắt lại và tưởng tượng về nàng. Gã cầu xin một sự may mắn đưa đường để gã đến với nàng. Nhưng nàng ở đâu giữa hơn chục người đàn bà đang ngủ trong bóng tối kia? Và gã cảm thấy những giọt mồ hôi chảy thành những dòng nhỏ, lạnh trên sống lưng… Gã nhắm mắt lại…

"Phải quên đi thôi em ạ. Khi mình lấy chồng rồi thì nên toàn tâm toàn ý với chồng, hạnh phúc mới bền em ạ".

"Em biết. Em cũng không muốn làm gì để có lỗi với Wen Liang. Nhưng em yêu người cũ, thương chồng em và nhớ người ấy nữa. Em thật khốn khổ, đáng thương phải không chị?".

Vợ gã đứng dậy, ánh nắng đã xiên chéo vào chỗ hai người… Gã lại chìm trong mộng mị…

Gã chạm tay lên vai một người đàn bà mà gã đinh ninh là sự may mắn của tình yêu vẫy gọi. Người đàn bà có đôi vai nhỏ và tròn trịa. Người đàn bà không động đậy khi gã chạm tay lên vai mình. Nàng đó. Chính nàng. Gã đinh ninh… Chỉ có nàng mới có bờ vai tròn trịa, nhỏ nhắn thế. Chỉ có nàng mới có mái tóc suôn mượt và mát lạnh khi chạm tay vào. Gã cúi xuống gần sát nàng, đôi môi gã lướt trên gương mặt, tìm kiếm đôi môi nàng. Rồi khi môi gã đã chạm vào đôi môi ấm mềm của nàng. Một giọt nước mắt của gã cũng vừa trôi tuột xuống…

Hai người phụ nữ dời khỏi gốc sung trở vào nhà. Họ sững lại khi thấy gã ngồi nhìn thẳng ra trước cửa. Hẳn họ hiểu ra: Gã đã nghe câu chuyện của hai người. Vợ gã vẫn ngạc nhiên:

- Anh không đi làm à anh? Gần ba rưỡi rồi….

Gã lắc đầu, tránh đôi mắt cô gái - đôi mắt đầy mộng mị.

- Anh nghỉ.

- Thế chiều nay nhà mình ăn lẩu nhé. Em gái sẽ ăn ở đây.

- Tốt quá! Hai chị em cứ đi chợ đi - Gã buông lời vẻ thân thiện. Vợ gã cười sung sướng như thể lần đầu tiên có một quyết định tự do.

- Mình ra chợ em nhé!

- Vâng - Cô gái đáp, rồi ngồi xuống bên cạnh gã trong khi vợ gã đi thay quần áo….

Gã thức dậy buổi sáng hôm sau trong tâm trạng phiêu bồng cứ như gã vừa bước ra khỏi một đêm tân hôn kỳ diệu. Nhưng khi những người đàn bà nhà bên kia kéo nhau vào xưởng, nét mặt ai cũng bình thản, vô tư. Nàng cũng bình thản, vô tư đi qua gã, nàng còn không nhìn gã thì một lâu đài cát trong gã sụp đổ. Gã hụt hẫng, chới với… Gã hoang mang hình dung đêm qua gã và người đàn bà nào đó trong số những người đàn bà kia đã ôm ấp và than khóc. Một người đàn bà nồng nàn, nhưng không phải nàng. Nhất định không phải nàng….

Gã bỏ lên Băng Cốc tìm bạn. Bạn gã e dè đón gã. Hắn cho gã tiền và gái đẹp. Không hỏi gì, chỉ hỏi: "My đâu?".

Bạn gã trở lại tìm nàng. Hắn đi một mình và trở về cũng một mình. Hắn nói nàng cũng không còn ở đó nữa.

Gã không tin nàng đã bỏ đi. Bỏ đi sau khi gã đã bỏ đi. Gã quay lại Phu Khet. Nhưng bạn gã không nói đùa. Nàng quả nhiên đã không còn ở đó.

…Cô gái im lặng ngồi bên gã. Gã cũng không định hỏi cô điều gì, mà gã cũng chẳng biết hỏi điều gì…

Gã trở về Băng Cốc với bạn. Bạn gã cho gã một cô người tình rất đẹp. Về sau gã mới biết cô ấy từng là... một người đàn ông.

Gã bỏ về Việt Nam đúng lúc công việc của bạn gã đang phất trở lại. Hắn ngạc nhiên. Gã chỉ cười khẩy. Trước khi về nước, gã lại một lần nữa lặng lẽ trở lại Phu Khet tìm nàng.

Phu Khet lại vào mùa mưa.

Vợ gã từ nhà trong bước ra với trang phục lịch sự hơn. Gã lẳng lặng dắt xe ra sân cho vợ. Cầm tay lái, vợ gã ngoái lại gọi cô gái từ bấy vẫn ngồi nguyên chỗ cũ:

- My! Chị em mình đi chợ thôi!

Từ trong nhà, cô gái vạch rèm cửa bước ra. Gã tê dại nhìn gương mặt cô gái. Gương mặt phảng phất chút liêu trai. Đôi mắt long lanh như có nước mắt vừa mới vuột qua.

- Bọn em đi chợ anh ạ.

Cô gái nói khi lướt qua gã. Một luồng gió mát nhẹ dịu dàng theo cô gái đi qua.

Gã nhận ra: Đó là mùi của tóc

Lão Sìn và khỉ con

PHẠM XUÂN HIẾU

Nắng nhạt dần sau rặng núi. Lão chưa kiếm được thứ gì cho tối nay, cho ngày mai. Những bước chân lò dò, mắt ngơ ngác dán vào các xó lều, gốc cây tìm kiếm vô vọng. Chợt lão nhớ ra khu đỗ xe. Ở đó người ta hay vứt nhiều thứ tồn thừa trước khi lên xe hơn chỗ bán hàng.

Lão căng mắt tìm kiếm. Có tiếng "èn ẹt" lạ tai? Tiếng gì ở đâu đây? Bản năng săn tìm của thính giác, khứu giác, thị giác được phát huy tối đa. Lão nín thở tiến dần tới chỗ có tiếng rên, hy vọng vớ được con gà nhíp què hay con vịt còn lông tơ ngắc ngoải người ta vứt đi. Lão chợt nhận ra chiếc lồng. Một chiếc lồng tre xấu xí bẹp rúm. Lão mừng nhấc lên, chợt sững sờ bởi hai con mắt tròn to nhìn lão trừng trừng. Lão chưa kịp nhận ra con gì đã vứt đi ngay. Lão thường dị ứng về những con mắt nhìn mình. Đôi mắt kia đã làm lão sợ, bỏ đi một đoạn rồi tự nhận ra điều vô lý: Sợ cái gì? Một con gì sắp chết chứ đâu phải người đời nhìn khinh bỉ, thương hại đuổi đi.

Lão quyết định quay lại xem con gì? Làm sao phải sợ? Lão nhặt chiếc lồng lên nhìn sát vào nan tre. Một bào thai? Không! Một con chó? Con mèo? Không! Mãi sau lão mới nhận ra đó là con khỉ con gầy đét nằm dính sát đáy lồng. Chắc nó sắp chết. Nó động đậy cái chân, ngoe nguẩy cái đuôi, mắt nhoè ướt chớp chớp thầm cầu xin người cứu giúp. Nếu không, chỉ đêm nay nó sẽ chết đói vì mấy ngày không có sữa mẹ, hoa trái ăn.

Mẹ nó bị tên thợ săn bắn chết, bắt nó nhốt lồng. Nhớ mẹ, nó gầy yếu run rẩy không còn sức. Hôm nay tên thợ săn mang nó ra chợ, hy vọng kiếm thêm đồng nào hay đồng ấy, nhưng không ai mua. Nhìn nó sắp tắt thở, tên thợ săn vứt ra bãi cho nhẹ gánh rồi bỏ ra về.

Nó nằm đây, may chết còn toàn thây chứ mẹ nó chết không có xác. Mới cách đây mấy ngày: Trên cành cây cao không lá, mẹ con đang ngồi phơi nắng. Nó rúc vú mẹ. Một mũi tên găm "phập" sau lưng, khỉ mẹ rùng mình loạng choạng giữ con bám chặt cành. Máu chảy nhuộm màu lông vàng tía, nhỏ giọt xuống lá rừng tí tách. Khỉ mẹ dồn hơi sức cuối cùng tìm cho con một chỗ nương thân, nước mắt nhỏ theo giọt máu. Nén đau cố ôm chặt con trong lòng, tay chuyền cành xuống thấp tìm hết gốc cây này đến gốc cây khác đặt con, hy vọng bầy đàn tìm đến mang đi...

Lão Sìn khác với tên thợ săn. Lão nhận ra khỉ con thoi thóp, thương cảm quên cả đói, vội bẻ lồng tre đưa bàn tay nhẹ nhàng nâng khỉ con ra khỏi lồng, áp vào bụng đi thẳng về nhà.

Lão Sìn ở một mình dưới chân núi Văn. Trong ngôi nhà lá, vách đất lụp xụp chỉ có một cửa ra vào che bởi tấm liếp đan bằng nứa. Một cái giường tre mọt kêu cọt kẹt suốt ngày, mấy cái nồi con méo mó bên cạnh sáu viên gạch kê làm bếp.

Lão mang hộp sữa rỉ vàng hết vỏ để dành từ lâu ra đút cho khỉ con: "Ăn đi, ăn đi!". Khỉ con ngửi thấy mùi sữa mút móp má như một đứa trẻ ôm bầu sữa mẹ. Lão hỉ hả: "Ăn đi, ăn đi". Hôm nay lão thay đổi tính, lẩm bẩm nói nhiều, không biết với mình hay với khỉ con niềm vui sướng? Vì lâu quá lão không được nói, không ai nói với lão.

Cho khỉ ăn xong, lão Sìn cởi cái áo ngoài rách bả vai trải trên giường, đặt khỉ con nằm, thủ thỉ: "Mày phải sống, khoẻ tao thả về rừng". Lão hỉ hả đưa tay xoa mặt, xoa mấy dẻ xương sườn nổi cộm trước ngực. Một cảm giác man mát làn da nhăn nheo trên bụng.

Khỉ con được cứu sống, khôn lớn thông minh nhanh nhẹn. Một buổi sáng lão Sìn mang khỉ con vào rừng, đuổi nó lên cây nhưng nó không đi, cứ bám chặt cổ lão. Lão đành mang về. "Trời sinh voi, trời sinh cỏ". Thực phẩm, hoa trái mỗi phiên chợ kiếm được dư thừa. Khỉ con dễ sai như đứa trẻ ngoan: Kiếm củi thổi lửa, dọn thức ăn, nhảy nhót như đang sống với bầy đàn. Thỉnh thoảng nó còn gãi lưng cho lão.

May trời phú cho lão không ốm nên mới sống đến ngày nay. Nếu lão ốm chắc chỉ nằm chờ chết, bởi xung quanh lão không có ai... Những người lão gặp không ai để ý đến lão, hỏi lão một câu. Lão thích được nói nhưng không ai nghe thì nói với ai? Đành lủi thủi một mình...

Từ ngày có khỉ con, lão Sìn thay đổi lối sống, thường sai khiến khỉ con bằng những ngôn ngữ chỉ có lão biết. Còn khỉ con hiểu lão qua thái độ buồn vui, trên nét mặt hay động tác giơ chân múa tay nhăn nhở giống khỉ hơn giống những người xung quanh. Lão làm như vậy vui hơn, thích hơn. Lại muốn sống, muốn làm một cái gì đó, nhưng không biết bắt đầu từ đâu? Làm gì? Mà hoàn cảnh trình độ của lão thì làm được gì? Thì lão cứ nghĩ vậy, muốn vậy.

Rồi một hôm thầy trò khỉ con đang lang thang kiếm ăn bên gốc cây sung, một đoàn học sinh đi tới. Chúng thấy khỉ con đang hái quả ném cho lão già khèo liền xúm lại trêu. Khỉ con trêu lại, ném bùm bụp quả sung xuống tốp học sinh. Chúng cười. Khỉ con cũng nhe răng cười ngặt nghẹo. Chúng giơ chân múa tay. Khỉ con làm hay hơn chúng. Đoàn học sinh tranh nhau đùa trêu. Đứa cho tờ giấy, đứa đưa quyển sách, cây bút bảo vẽ, nó làm theo ngộ nghĩnh. Tiếng cười, tiếng nói, tiếng vỗ tay vui như xem xiếc. Trước khi chia tay, thầy giáo cho khỉ tiền. Các em vui vẻ làm theo như đền đáp buổi vui chơi thú vị.

Sau buổi gặp đoàn học sinh, lão Sìn có bao nhiêu thứ mà lão chưa bao giờ có, dù chẳng để làm gì? Nhưng tiền thì tiêu được, cả đời lão mơ có tiền. Muốn có lão phải xin, nhưng lão có chịu xin ai bao giờ? Lão dẫn khỉ con đi kiếm ăn qua những đám đông hay gặp những người hiếu kỳ. Khỉ con đều được cho tiền, cho hoa trái thơm ngon, không thiu thối như lão đi bới, đi nhặt. Lão nhận ra những con người bao lâu lão chạy trốn, họ không thù oán, ghét lão. Mà chính lão không giúp gì được họ. Giá như lão làm trò như khỉ mua vui, chắc họ cũng không nhìn lão như lão nhìn họ. Bây giờ nhờ khỉ con mà lão không sợ những con mắt người đời xung quanh.

Lão đổi đời. Không đi tìm bới thức ăn ở xó chợ chiều chân núi Văn.

Tiếng đồn lão già khèo và con khỉ thông minh đến tai lão Voòng, chủ nhà hàng Đặc sản du lịch Rừng ở thị trấn Cổng Trời. Một hôm lão Voòng cho tay chân gọi lão Sìn mang khỉ con đến biểu diễn tại nhà hàng cho lão xem.

Lão Voòng đứng giữa sân, hai tay chắp sau lưng, bệ vệ trong bộ đồ chàm dân tộc, miệng ngậm chiếc tẩu ngà voi vàng óng, thỉnh thoảng nhả làn khói xanh mờ thơm ngai ngái. Lão liên tục gật gù giữa đám đàn em túc trực hai tay xoa vào nhau xu nịnh.

Khỉ con đâu có biết làm xiếc. Nó chỉ làm theo con người. Ai làm sao nó làm vậy, nhưng khéo hơn, mềm dẻo hơn. Người ta cười nó cười, khóc nó khóc, nhảy múa nó nhảy múa đủ trò. Giống khỉ là vậy. Bắt chước, thông minh nhanh nhẹn hơn loài thú khác là bản chất của tổ tiên truyền cho nó từ khi mới ra đời... Lão Sìn và khỉ con

Một lần dối chồng

TRẦN THANH HÀ

Huệ không biết, nhất cử nhất động của cô còn không lọt khỏi mắt một người nữa. Cô em chồng tình cờ đi với bạn trai, phát hiện ra chị dâu lơi lả trong tay người khác. Bám tới gần sáng còn thấy chị lên taxi đi. Cô em về, bất kể đang giờ ngủ, dựng ông anh dậy. "Anh bảo chị Huệ đi miền Nam?". "Ừ, đi miền Nam". "Ông chắc không đấy? Hay ông bị cắm sừng không biết?".

Huệ về sớm, ghé chợ Hôm mua ít hải sản tươi, rau xanh và nấm về nấu lẩu. Nấu nướng xong, đợi tối mịt anh chồng mới về. Chồng cô quần short áo thun, người còn nguyên mùi mồ hôi, quần dài vo viên quẳng trong giỏ xe, vui vẻ huýt sáo sau một chầu bóng bàn hả hê cuối giờ làm, ngạc nhiên thấy vợ đợi với bàn ăn lắm món. Hai vợ chồng trẻ, vốn không mấy chú tâm ăn uống, chỉ ngày nghỉ mới nấu nướng ở nhà, ngày thường tan sở, chơi thể thao hay shopping xong, có khi kéo ra quán ăn gần nhà, thức ăn ngon, lại không phải rửa bát đĩa.

- Có chuyện gì thế? Em lên lương à?

- Lên lương mà chỉ có thế này thôi sao! Mau đi tắm đi. Em đói rồi đây - Huệ lườm chồng, giục.

Anh chồng đi vào nhà tắm, không quên chòng ghẹo vợ một cái bằng cách véo má khiến cô kêu lên vì đau.

- Mai em đi công tác! - Huệ thông báo khi cả hai ngồi vào bàn ăn. Nồi lẩu sôi sùng sục bốc mùi thơm ngậy của đủ loại nấm và rau xanh.

- À, thì ra vậy, chồng mới được ăn một bữa tử tế - Anh chồng đáp, mặt tưng tửng không ra thương không ra giận. Đi công tác là chuyện thường, anh thỉnh thoảng cũng phải đi, có khi đi đột xuất chỉ kịp gọi điện thoại báo tin cho vợ. Không ai khó dễ gì với ai. Cưới nhau hai năm, chưa có con, họ cảm thấy cuộc sống rất thoải mái, người này tôn trọng công việc và quan hệ của người kia, giữa họ không có ghen tuông, nghi kỵ.

- Đi đâu đấy? - anh chồng hỏi.

- Em đi miền Nam, khoảng một tuần hay mười ngày gì đó.

- Đi hơn nữa cũng không sao đâu nhé! Anh quen ăn bụi rồi. Quần áo đủ mặc đến hôm em về. Mà em không về, anh hong lên cho bay mùi rồi mặc lại, chỉ mình biết mình bẩn, không chết ai đâu - Chồng nói, bị vợ lườm cho một cái, nhưng cả hai đều cười xòa.

Rửa chén bát xong, trong khi chồng xuýt xoa với tin tức bóng đá trên truyền hình, thì Huệ vội vã thu xếp áo xống. Cô không muốn chồng thấy cô chọn mang theo những áo váy mát mẻ.

- Em tạm ứng được bao nhiêu? Lại không thèm nhờ chồng xếp đồ đạc cho... - Huệ đóng vali khi anh chồng bước vào phòng, mặt tưng tửng nhưng giọng rõ vui vẻ. Huệ thích anh vì cái cách nói năng tưng tửng nhưng đầy hài hước. Phải người thông minh, tự tin mới biết hài hước. Huệ thấy rõ mình bằng lòng khi sống cùng một người mạnh mẽ, luôn biết cách tạo sự vui vẻ cho cuộc sống như anh.

Minh họa của Lê Tiến Vượng.

- Mai em đến cơ quan rồi đi nhé! Anh không phải đưa em ra sân bay! - Huệ thủ thỉ khi cuộn vào trong thân thể cường tráng của chồng, hít hà mùi cơ thể ấm áp tỏa ra từ anh. Cô không biết công việc sẽ kết thúc sau bao lâu để về lại trong ngôi nhà này, cuộn vào trong anh, tận hưởng những dịu dàng anh mang lại. Anh chồng thì chắc mẩm xa vợ nên bao nhiêu tình cảm dồn hết cho một đêm âu yếm, sáng mai tiễn vợ ra cửa vẫn không thôi vương vấn.

Huệ thu xếp chỗ ở ngay trong khu nhà khách của công an thành phố. Ngày hai bữa ăn ở nhà ăn tập thể, tối đi ngủ sớm, đến 10 giờ dậy sửa soạn đi. Đã hai năm, từ ngày lấy chồng, Huệ chuyển về bộ phận phân tích, không còn làm trinh sát hình sự nữa. Nhưng lần này, chuyên án của bên phòng chống ma túy cần một nữ trinh sát, Huệ được biệt phái tham gia. Hôm trước khi quyết định, trưởng phòng gọi Huệ lên hỏi, đã có gì chưa (ý nói đã có thai chưa). Huệ đỏ mặt: "Dạ cháu chưa có". "Cháu chắc không đấy? Hay mày chưa có kinh nghiệm! Tuổi trẻ nhạy bén. Chúng mày đã cưới nhau hai năm…". "Cháu chắc mà" - Huệ vẫn không thôi đỏ mặt vì cái kiểu hỏi sát sạt của thủ trưởng. "Cam đoan đấy nhé! Vì chú trưng dụng mày đi chuyên án, phải đảm bảo không có thai…". "Cháu cam đoan!". Thế là Huệ nhận công việc.

Ngày đọc hồ sơ, phân tích thông tin, đêm lại áo hai dây xinh xắn, trang điểm theo kiểu gái nhà lành có học thức, nhưng mà đang buồn chán, bắt taxi la cà hết quán bar này đến vũ trường khác. Thông tin về nạn sử dụng thuốc lắc trong các chốn giải trí của thành phố bấy lâu nay làm đau đầu các nhà quản lý xã hội và khiến dư luận phẫn nộ. Rõ ràng có một đường dây, hay những đường dây chuyên cung cấp ma túy cho các cơ sở giải trí, nhưng ai, và chúng làm thế nào thì còn là một ẩn số. Công an thành phố quyết dẹp nạn thuốc lắc, nhưng muốn vậy phải bóc gỡ hết những đầu mối cung cấp thuốc.

Phải tìm những con cá từ trong ao hồ của nó. Các trinh sát được tung vào vũ trường. Họ đã có thông tin về một tên đưa mối từ Sài Gòn ra chuyên qua lại các vũ trường lớn. Ngoài việc thâu tóm các đầu mối tiêu thụ ma túy, hắn còn tìm gái, có thể cho các đường dây mại dâm cao cấp. Vậy chỉ còn cách là đưa đến cho hắn một "con mồi"! Huệ lãnh vai trò ấy. Gần nửa đêm vào vũ trường, đi kèm hai ba cô bạn kém nhan sắc hơn để làm nổi bật mình, có người bảo vệ trong đám nhảy nhót rượu trà nhộn nhạo, nhưng mà phải tự mình xử lý tình huống. Huệ đoan trang, như là buồn đời sau một vụ thất tình, ngồi nhấm nháp rượu, đưa mắt đây đó.

Tới hôm thứ tư mới phát hiện được tay đối tượng, vờ một cú trẹo chân khi đi qua cạnh gã, thế là bắt quen. Hôm sau nữa tới ngồi trong bar, thêm tí rượu đã lả lướt. Ở chốn ăn chơi người ta dễ thân tình.

Huệ biết nhảy, nhảy giỏi, trội hơn đám gái trẻ chỉ biết dùng chất kích thích rồi lắc disco loạn xạ, nên trong mắt gã đàn ông săn gái thành một món có giá. Ôm nhau ra sàn, giọng đã thân mật thì cử chỉ cũng thân mật hẳn. Lại hợp câu chuyện. Nhất động nhất cử không qua khỏi mắt mấy đồng nghiệp đã cắm tăm trong vũ trường.

Huệ không biết, nhất cử nhất động của cô còn không lọt khỏi mắt một người nữa. Cô em chồng tình cờ đi với bạn trai, phát hiện ra chị dâu lơi lả trong tay người khác. Bám tới gần sáng còn thấy chị lên taxi đi. Cô em về, bất kể đang giờ ngủ, dựng ông anh dậy. "Anh bảo chị Huệ đi miền Nam?". "Ừ, đi miền Nam". "Ông chắc không đấy? Hay ông bị cắm sừng không biết?".

Cô em cắn cảu, lại có cậu bạn trai làm chứng, chứng cứ rành rành, còn chối vào đâu được. Chưa tới sáng tin tức đã lan khắp nhà chồng. Mẹ chồng mặt nặng mày nhẹ cật vấn con trai. Tới lúc đó thì anh con trai hoảng. Gọi vào máy vợ chỉ nghe tò tí te. Sao lại tò tí te? Chiều tối nào chị cũng gọi cho chồng, giọng điệu rõ ra âu yếm, còn kể trong này ban ngày nắng nhưng chiều tối nào cũng mưa, còn kể em mua được cho anh thứ này thứ nọ… Hay tới cơ quan? Nghĩ mãi thấy không ổn, anh là đàn ông, chuyện chưa ngã ngũ, không lẽ đã làm chuyện nghi ngờ, ghen tuông… Thôi bấm bụng đợi đến khi vợ về, nếu chuyện cắm sừng là có thật thì chia tay nhau cũng chưa muộn.

Gần mười ngày, sau khi đi khỏi nhà, Huệ mới về. Cuối buổi chiều, khệ nệ với vali quần áo, giày dép mang theo hôm đi, kèm theo một hộp các tông đựng sầu riêng đã tách vỏ cho vào hộp xốp bọc kín nilon giống y mua ở chợ trái cây Sài Gòn. Về nhà, lại tự cơm nước, đợi chồng hơn 8 giờ mới thấy mặt. À, vợ đi vắng, thậm chí không về nhà cũng không chết ai! Huệ vờ hờn dỗi, nhưng dỗi một lúc, thấy chồng lẳng lặng bèn sà vào, này anh, em mang sầu riêng về, để em lấy cho anh ăn. Sầu riêng mua ở chợ Hôm chứ gì? Vung tay một cái, hộp sầu riêng đã tung tóe. Huệ sững người, tròn mắt. Cư xử thô bạo đây là lần đầu! Tôi cư xử thô bạo, đồng ý, nhưng cô là đồ dối trá. Cô nghĩ là cô lả lơi với người khác ở vũ trường thì không có người nhận ra cô sao. Anh chồng không nhịn được, đã nói toạc móng heo. Huệ ngạc nhiên, rồi khi hiểu ra thì nước mắt ngắn nước mắt dài. Thanh minh cô làm nhiệm vụ cũng không được, đi làm việc sao phải dối trá, từ ngày yêu nhau đã quán triệt là không có dối trá. Thì nghĩ anh hẹp hòi sao? Anh ghen tuông sao? Anh đã lấy vợ làm cảnh sát, anh lại đòi hỏi cô ta chỉ sống và hành xử bình thường như mọi người khác? Không nói được, khóc chán thì mỗi người ngủ một phòng, sáng mai dậy đi làm ai nấy mặt mũi phờ phạc, mắt sưng húp, không còn muốn chào nhau hay ăn uống. Chuyện đâu có dừng ở đó, còn mẹ chồng, em chồng, ai người ta tha cho chuyện dối trá! Chưa kể họ có đầy đủ lý lẽ để suy luận một vụ ngoại tình, vân vân.

Tưởng được nghỉ ngơi một ngày sau khi giúp ban chuyên án có chứng cứ về gã đưa mối thuốc lắc, nào ngờ đã thấy Huệ lên phòng thủ trưởng. "Chú ơi cứu cháu!" - Huệ chưa nói hết câu đã oà khóc, trưởng phòng dỗ mãi mới rõ được đầu đuôi ngọn ngành. Ôi là trẻ con, ông vừa cám cảnh vừa buồn cười. Đưa số máy chồng mày đây, tao gọi. Ông gọi, không phải nói chuyện suông mà hẹn nhau ra quán rượu. Mày biết nó làm cảnh sát mà, thì cũng phải thông cảm lúc nó đi nhiệm vụ này nọ, nó làm trinh sát, còn vào vai…, ông giảng giải. Anh chồng cáu vợ, nhưng không cáu được thủ trưởng của vợ. Cháu biết mà, cháu không khó dễ chuyện đó, nhưng đừng nói dối. Diễn kịch thì chỉ diễn với tội phạm thôi chứ, sao lại diễn với cả chồng! Ừ thôi, vợ dại… chồng mang, tha cho nó! Không tha sao, nói bỏ dễ, mà bỏ nhau được đâu dễ. Thôi chú bảo cô ấy tối nay về nhà, ở cơ quan thế đủ rồi! Anh chồng khẳng khái, chốc đấy đã đùa cợt vui vẻ.

Tối đến Huệ về nhà, vẫn còn ngượng, còn buồn, không ngờ anh chồng đã làm lành trước. Mặt hí hửng giọng tưng tửng, khoe với vợ đã mua bù chỗ sầu riêng hôm trước, mai vợ chồng mang sang biếu bà nội, rồi còn để anh giải thích cho mẹ hiểu.

Đến lúc lên giường, câu chuyện dối chồng bỗng đã thành quá khứ đâu xa lắc xa lơ. Anh chồng ôm vợ:

- Em ạ, anh không phản đối em đi làm nhiệm vụ kiểu ấy, nhưng mà anh sợ... Mình cưới nhau hai năm rồi, bây giờ anh muốn có con. Em đi tiếp xúc với những đối tượng ấy, ngộ nhỡ... Anh không nghi ngờ gì phẩm hạnh của em, nhưng bây giờ chuyện tội phạm tấn công cảnh sát, thường lắm. Anh muốn em an toàn, sinh con... - Anh nói, thủ thỉ, đàn ông cứng rắn, lý trí, nhưng những nỗi mơ hồ nằm đâu trong tiềm thức, bây giờ anh mới nói, thực lòng, chân thành.

Huệ cuộn vào chồng, áp mặt vào ngực anh hít hà mùi cơ thể anh, nước mắt bất chợt dàn ra. Huệ thương chồng, bây giờ mới thấy thương ghê gớm sau nhiều năm yêu đương chung sống. Người ta yêu mình, chấp nhận cả công việc của mình, chấp nhận cả sự rủi ro, sao mình không thể tin cậy, sao không thể cố gắng để làm cho người ta an lòng, hạnh phúc!

Cát vùi trên tầng đất cổ

Võ Thị Xuân Hà

Truyện ngắn này dành tặng nàng Công Nữ Ngọc Vạn, người đàn bà tuyệt đẹp và diệu kỳ trong số những liệt nữ đất Việt.

Đang ngon trớn viết truyện tục lụy trần gian, về những xóm nghèo Hà Nội vá víu, với phận người lam lũ đầu thế kỉ 21, bỗng như giật mình thương nhớ Huế cố hương, (Võ Thị Xuân Hà người gốc Huế), mới hiện hình truyện ngắn mang mang niềm hoài cổ này.

Dưới tầng đất cổ, cát đã chẳng vùi lấp được một chuyện tình.

Không biết người viết dẫn nhân vật tìm về nguồn gốc huy hoàng xưa hay chính nhân vật dẫn người viết về lại ngọn nguồn thăm thẳm của mình? Và không biết chuyện tình đẫm ướt nước sông Hương hay niềm hoài cổ là tình tự của truyện ngắn này?

Sau phân vân ấy, dường như là sự lưu luyến ngược về lối viết lãng mạn truyền thống do chính mình tạo tác, nên tác giả đủ nội lực viết nhanh một truyện "giả cổ" và thổi vào đó làn hương xưa xa ngái.

Và hương xưa ấy đủ khiến người đọc có thể bâng khuâng thương nhớ hương và màu thời gian tím Huế cùng Võ Thị Xuân Hà...Nguyễn Thị Minh Thái

Võ Thị Xuân Hà quê gốc ở Huế, sinh tại Hà Nội. Vốn là cô giáo, sau đó học Trường Viết văn Nguyễn Du, từng làm báo, nay chuyển sang viết văn chuyên nghiệp, hiện công tác tại Ban Sáng tác - Hội Nhà văn Việt Nam. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

Chủ yếu viết truyện ngắn nhưng đã xuất bản truyện vừa và tiểu thuyết.

Tháng 10 ta rồi mà chưa thấy lụt tới. Người ta kháo nhau: năm nay Huế trốn được trận lụt mùa đông.

Nhưng không thấy mưa lụt, lòng người nao nao khó tả. Trời xanh ngắt, sâu thăm thẳm. Mây trắng nhởn nhơ giữa bông biển khổng lồ. Mặt trời lên dịu dàng không e ngại, không giận dữ, cũng không có ý định trốn chạy. Bầu trời đẹp quá khiến con người phía dưới cứ co lại lo lắng. Nhỡ đâu lại sắp có chuyện gì xảy ra.

Dân cố đô đã quen với gian nan vật lộn với thiên nhiên, đã quen với những ngày nước ngập dầm dề, đã quen ăn mắm cà mắm nêm, quen với cả những lũ cá theo nhau hàng đàn mỗi khi mùa nước về. Dân làng chài lại tha hồ căng lưới, sau khi biết mình đã thoát chết trong lòng nước lụt mênh mông. Năm nào cũng hút chết, cũng có kẻ phải từ biệt cõi trần để cống hiến cho thủy thần thêm nhân lực.

Vậy mà chẳng mấy ai chịu dời lên cao hơn phía trên núi để dựng nhà. Cứ thích bám theo dòng sông Hương mà sinh sống.

Bữa đó, vào lúc dân xóm vạn chài Vĩ Dạ đã lên đèn, một cái gì trôi vùn vụt từ phía thượng nguồn sông Hương về. Cái bè trôi bằng chuối rừng này khiến mọi người trong thuyền đang chuẩn bị sắp bữa cơm ra chú ý vì xung quanh bè chuối có kết những bông hoa rừng, lại có những ánh nhấp nháy sáng trưng của lân tinh, không hiểu sao bám dày đặc xung quanh bè. Người vạn chài ít khi vớt những thứ trôi trên sông mà không phải cây cỏ hay hoa trái của núi gửi về dòng sông. Nhất là lại vớt phải người đang chới với sắp đi vào nước, nhỡ đâu phạm tới long thần, hà bá. Nhưng cái bè này khá thu hút và lạ là nó trôi đến đoạn xóm chài cắm thuyền thì quay quay vài vòng rồi dừng tắp lại.

Vạn chài tên Thuận đứng sững bên thuyền nhà nhìn cái bè. Anh gọi mọi người:

- Ông Tuy bà Tuy, ông Hẻo bà Lành, ông Hợi bà Sương đâu rồi? Tui mà vớt cái nầy lên, nhờ mấy ông mấy bà làm chứng, tui vớt vì nó đến nhập xóm ta, nó không đi đâu nữa. Chắc có chuyện chi phía trên núi. Tui vớt đây nầy...

Ông Tuy bà Tuy, ông Hẻo bà Lành, ông Hợi bà Sương cùng lũ nhỏ nít các nhà đứng cả ra bên mép thuyền:

- Chúng tui làm chứng đây. Anh vớt lên đi. Biết đâu chuyện dữ hóa lành cho xóm chài mình.

Anh Thuận năm nay đã ba mươi sáu tuổi có lẻ, vẫn chưa có vợ. Đúng ra là anh đã có vợ rồi, nhưng mới ăn hỏi xong chuẩn bị cưới thì cô ta bỏ theo một tay Việt kiều ở Mỹ về. Thành ra anh Thuận đâm lỡ dở, cưới thì chưa mà hỏi thì rồi. Muốn lấy vợ làng chài phải chờ sắp nhỏ lớn. Mà sắp nhỏ lớn thì chúng vẫn cứ gọi bằng chú Thuận, lấy đứa nào cũng khó coi. Chờ được cô nàng nào lỡ dở thập phương bước xuống làng chài thì không biết đến mùa lụt nào trong cuộc đời này. Vậy nhưng anh vẫn cứ chờ.

Cái bè trôi rõ ràng cố tình dừng lại gần thuyền anh Thuận. Anh lấy lái khều cái móc dây bên bè chuối, nhưng cái dây sắn rừng nhỏ lại ngấm nước nên bở tung ra và tuột thõng xuống. Anh Thuận nhảy xuống nước bơi ra gần bè.

Từ mấy cái thuyền gần, ông Tuy bà Tuy, ông Hẻo bà Lành, ông Hợi bà Sương cùng lũ nhỏ nít cứ thấp thỏm, không hiểu sao anh Thuận khi đã bơi gần đến cái bè lại cứ đứng phắc giữa nước. Mấy người cùng lúc hỏi:

- Chi vậy, Thuận?

- Cái chi đó, chú Thuận ơi...

"Cái chi" đang cựa quạy và khẽ rên.

Anh Thuận liền cởi phăng chiếc áo đang mặc ướt sũng trên người ném lên cái bè chuối rồi ngụp xuống nước lặn mất tiêu không thấy đâu. Ông Hợi nhảy sang thuyền ông Hẻo rồi nhảy sang thuyền ông Tuy, rồi nhảy sang thuyền anh Thuận, gọi xuống nước:

- Thuận, lên đi coi nào?

Ông Hợi cởi bỏ quần dài, nhảy xuống nước bơi ra bè. Anh Thuận cũng nhô lên, nhăn:

- Ông ra giúp tui một tay.

Ông Hợi nhìn thấy trên bè là một cô gái nhỏ. Cô đang mê man không biết gì. Có lẽ cô bị sốt. Cả hai lấy tay đẩy chiếc bè về gần thuyền anh Thuận.

Ông Hợi bảo:

- Chắc cho cô bé này lên thuyền của cậu?

Anh Thuận hơi đỏ mặt:

- Làm khó cho tui. Cô ta không biết là ai? Lại không có gì mặc trên người. Hay đưa sang nhà bác?

- Vậy thì cứ để lên thuyền cậu đã. Tui bảo mấy bà sang giúp chứ sang nhà tui phiền phức lắm. Vậy đi...

Đá đỏ

Vũ Thi

Mẹ kiếp! (câu chửi thề đay nghiến như một tiếng thở dài). Hắn nhìn đôi bàn tay xù xì rạn vỡ dưới cái quầng sáng nhờ nhờ cuối ngày, có lẽ những tia nắng cuối cùng còn lọt lại rơi rớt xuống đáy giếng sâu. Hôm nay thấy nắng, có lẽ trên mặt đất phải là nắng to lắm. Mùi khen khét của bùn, đất, sạn, sỏi bốc lên làm nghèn nghẹt trong phổi hắn. Hắn ủ rũ nhìn những tia nắng hiếm hoi trong ngày còn rơi rớt đáy sâu, nơi tận cùng thế giới. Không hiểu sáu mươi mét đã là sâu chưa? Một khoảng rộng chừng hơn mét vuông chênh chếch vào núi chừng như đang nuốt đời hắn vĩnh viễn vào trong lòng đất. Hắn chán nản đào những nhát cuốc cuối cùng trong ngày. Có lẽ trên mặt đất gần 6 giờ (hắn lẩm bẩm trong miệng). Phía trên giếng dây gầu dần dật như nhắc hắn làm việc. Những nhát xẻ hằn học gằn lên trong lớp bùn sỏi nghe xào xạo như ai đang đào vào óc hắn. Nỗi đau đớn, tù túng như nén hắn lại bật ra một câu nói như gầm:

- Kéo lên đi!

Khi chiếc dây gầu căng thẳng từ từ kéo lên xảo sỏi đá lướt qua mặt hắn, một tia sáng đỏ ánh lên màu máu. Như cái máy, hắn chồm lên với dây gầu kéo lại, thò tay chộp lấy cái tia sáng ánh màu, bên trên tiếng cằn nhằn.

Hắn nhướng cổ lên phía trên quát to:

- Vướng mẹ nó phải áo tao, đổ cha nó hết rồi! - Hắn hất cái sảo sang bên, nhanh tay xúc đầy sảo mới. Hắn run run cầm viên đá, có lẽ đời hắn lần đầu được sờ tới một viên hồng ngọc lớn và đẹp như vậy.

Bên trên vọng xuống tiếng gọi “Về thôi”, cứ như tiếng vọng xa xăm gọi hồn người chết. Không đắn đo, cả viên đá lẫn bùn cát hắn đưa lên miệng và nuốt ực. Bụng thì đói, trưa được cái bánh mỳ chắc đã tiêu từ lâu, nên viên hồng ngọc trôi đến đâu cứ như cứa vào ruột gan hắn đến đó nỗi đau xót.

- Lên mẹ mày đi, không bố mày cho ngủ luôn dưới ấy bây giờ.

- Tao đang đau bụng! Hắn với lấy cái móc quàng vào dây lưng. Bên trên mấy đứa cẩu hắn như bay lên mặt đất, tay chân quệt vào thành giếng rát bỏng. Cơ thể hắn như quả đạn bắn lên trời rơi phịch xuống đất trước những tiếng cười đùa của dân đào đá - Hắn đau đớn quằn quại trên mặt đất mồ hôi vã ra như tắm. Thằng bưởng trưởng vỗ vào đít hắn vừa cười vừa lần từng túi hắn xem có thất thoát chút nào dưới hố hay không. Hắn đờ đẫn nhìn cái bộ mặt phèn phẹt, mắt to, mắt bé của gã như muốn cắn cho nát cái đầu súc sinh đang run lên vì khoái trá. Hắn lồm cồm bò dậy. Một cái gì đau nhói như dao cứa vào dạ dày. Chắc cơ thể con người đang thử tiêu hóa viên đá đỏ - Loài đá cứng như kim cương, cạnh góc sắc như dao. Nghĩ đến đây cái đau càng thêm dữ dội. Một thoáng suy nghĩ lướt qua đầu: Phải tọng cái gì vài bụng cho dạ dầy căng ra thì đỡ khổ. Hắn cố ôm bụng lê nhanh về lán. Mọi người lộn xộn, mỗi kẻ mỗi góc đang vừa nhai bát mỳ lèo phèo mấy cuộng rau, dăm ba khoanh thịt thủ vừa tán chuyện bậy bạ trên trời dưới biển.

- Chán ăn thèm lên nóc tủ à? Để tao đỡ! Mấy gã cười hô hố. Hắn lặng lẽ cầm bát mỳ lê về góc cố nuốt chừng nuốt chạo cho đỡ đau. Mỳ đi đến đâu trong ruột hắn như thấy được và cuối cùng mọi sự đâu vào đó. Hắn lặng lẽ lê về chỗ ngủ. Tiếng lạo sạo trên sạp làm hắn ghê người. Nỗi mệt mỏi như dán hắn xuống nền lán mặc cho hồn vía bồng bềnh phiêu du. Hắn thấy cái miệng giếng, thấy bao đoàn người thất thểu trên đường, hắn thấy những mặt người méo mó, nhếch nhác khổ đau và bao tiếng gào thét man rợ vì sung sướng. Chừng như cả nhân loại đang bu lấy cái ngọn đồi tỷ. Những đoàn xe gắn máy chen nhau luồn lách tới từng lán mà trao mà đổi, mua, bán, đâm, chém. Tiếng rên rỉ của thằng bên cạnh vang lên như lay thức hắn dậy. Thằng cha này bị sốt rét ác tính đã mấy ngày nay.

Khi đến, hắn to khoẻ là vậy thế mà giờ như cái hồn ma bẹp dí. Gã rùng mình, một trận đau như xé tan cơ thể hắn.

- Ối mẹ ơi, đau quá! Hán ơi! Hắn la trong rên rỉ! Mày đỡ anh một tư, Hán ơi!

Tất cả vẫn yên lặng ngoài tiếng ngáy của mấy chục cái xác không hồn. Hắn chợt tỉnh, một thoáng suy nghĩ, lướt qua trong óc. Hắn lê đến bên ngọn nến, với bao diêm và cây nến lết ra ngoài đồi. Những ngọn gió đêm hè thổi nhẹ như nâng hắn dậy. Xa xa đầu non, mảnh trăng như ngoặc vào đêm tối. Hắn mò đến chỗ vắng mà làm cái công việc tháo dạ, viên hồng ngọc như cái nút bật ra khỏi hậu môn để “cho” hắn nỗi đau đớn cùng cực. Cứ thế đầu hắn gục xuống sườn đồi, song hắn lại cố gượng dậy, mò mẫm trong đám phân bầy nhầy. Đây rồi! Hắn chìa tay về phía ngọn nến, viên đá nổi lên giữa lòng bàn tay vấy máu. Cầm nến soi lại, hắn đi ngoài ra toàn máu, nhưng cơn đau có vẻ nhẹ đi. Làm thế nào bây giờ! Để viên hàng ở ngoài thì kiểu gì cũng mất, mà còn ốm đòn, hắn nhìn ngọn nến mà nghĩ ngợi. Đúng rồi để viên hồng ngọc lên cái lá cho nến chảy bọc trùm lấy viên đá. Hắn khẽ nặn cho những cạnh sắc êm ru phẳng lỳ và cả quyết đưa lên mồm gửi nó vào trong ruột, lần này có vẻ êm ả hơn lần trước. Hắn quệt bàn tay bê bết máu lên cỏ rồi lê về lán. Lúc này trời gần sáng, tiếng rên rỉ của gã sốt rét vẫn đều đều cất lên mê sảng. Lão nằm vật trên nền lán như một cái xác. Khi tiếng gọi đểu cáng của thằng bưởng trưởng vang lên hắn không sao dậy nổi.

- Dậy đi mày.

- Thưa bác, hôm nay tôi bị đi ngoài ra máu.

- Không nghỉ được đâu! hắn nói như ra lệnh. Toản đâu, lấy thuốc clorôxit cho hai thằng nó uống.

Gã sốt rét rên rỉ nói:

- Thưa bác, tôi cần kư ninh. Thằng lé nói như gầm lên: Đ. mẹ, đồ ngu. Thuốc clorôxit chữa bách bệnh. Gã sốt rét không đứng dậy được, còn hắn, sau khi uống 3 viên clorôxit, ăn cái bánh mì "chay" rồi bị lùa ra miệng giếng. Một dây chuyền sản xuất thời nguyên thủy. Cả dãy người được trải dài từ dưới suối lên đến sườn đồi. Ở đâu cũng có tai mắt của chủ bưởng chỉ thấy thoáng ánh đỏ là chính họ nhặt lấy đưa đi.

- Này Hảo! - Thắng lé nói với hắn trên miệng giếng - cả hội chẳng đứa nào thay được việc của mày cố lên mà làm, rồi tao thêm cho!

Gã lặng lẽ móc quai gầu vào ngang bụng và từ từ, đồng bọn đưa hắn xuống. Hắn phải xuống bằng mọi giá vì hắn còn có việc cần làm trong giếng ngày hôm nay. Hắn cứ xuống dần như đang rơi vào địa ngục âm u. Kể cũng lạ ở đời kẻ thả ước mơ trên trời, dưới đất, trong lòng biển khơi mà hắn thì vùi mình trong lòng đất. Hắn lắc đầu ngao ngán như muốn xua mọi suy nghĩ ra khỏi óc. Đáy giếng tối như mực, người làm phải có kinh nghiệm để lần ra lớp bùn sỏi bên dưới lớp cát vàng, nếu sai lầm thì tốn rất nhiều công vì lớp trên chèn lên lớp dưới thì có hót cả ngày chưa chắc đã được gì. Đời hắn đã qua bao đời chủ, cứ bưởng nọ bán hắn cho bưởng kia vì hắn có đôi tay biết nhìn trong đêm, nhận ra vỉa có đá, một nhát xẻng cắm vào vỉa đá hắn đã hiểu được có đúng chỗ cần khai thác hay không.

Hắn định thần thò tay vào túi áo lấy bao diêm và cây nến đã thủ sẵn, thao tác rất nhanh, châm nến rồi bới trong đống sỏi, cát ngày hôm qua. Hắn làm đi làm lại nhiều lần tìm cái chấm lửa bắt sáng của loại đá đỏ nhưng vô hiệu, đúng như các cụ xưa thường nói: “Phúc bất trùng lai"!

Hắn tắt nến, xúc sỏi đổ vào đầy xảo rồi giật dây. Mỗi nhát xẻng, trong bụng lại đau nhói như phải bỏng. Lạy trời, hãy cho hắn vượt qua nỗi đau đớn này, hắn chẳng còn biết nương tựa vào ai ngoài trời phật, hắn nghĩ: Mình phải biến thôi mà biến vào lúc này là hợp lư nhất, vì hắn đang đi ngoài ra máu. Điều cốt tử là phải cố vượt qua cái chặng ngày hôm nay sao cho êm ả. Hắn cứ lầm lũi vừa xúc vừa suy nghĩ, rồi cũng đến lúc người ta đưa xuống cho cái bánh mỳ và chai nước nhỏ. Hắn tựa vách giếng, ngồi nhá cái loại bánh mỳ mua trước mấy ngày vừa rắn vừa hôi. Hắn cứ vừa nhai, vừa uống. Khi đã hoàn tất bữa ăn giữa ngày thì dây gầu lại dật, nhắc hắn đã đến giờ làm. Lưng hắn cứng như gỗ, hắn cố gượng dậy cầm lấy xẻng. Những cơn đau lẩm nhẩm như cồn lên trong bụng. Hắn cố gắng xúc đầy xảo rồi gục xuống trong đau đớn. Một dòng nước âm ấm cứ trào ra ướt hết cả ống quần không sao kìm lại được. Đầu óc hắn cứ quay cuồng rồi tối sẫm. Cái ranh giới giữa sống và chết đang hiện lên. Bỗng một tia sáng đỏ ngời lên trước người hấp hối. Cố gượng dậy thò tay vào trong quần lấy hòn ngọc tròn tròn nhầy nhụa máu, hắn cố gượng đưa lên miệng, nhoài người về phía dây gầu, tháo móc quàng vào dây lưng và gục hẳn. Khi bọn ở trên kéo lên hắn chỉ còn là một cái xác không hồn. Thẳng bưởng chưởng sợ hãi quát đàn em:

- Cõng nó về lán! Những tiếng rì rầm bàn tán như một dây chuyền kéo dài tới bờ suối, như lời thở dài trăn trở. Người ta đặt hắn trên sạp nứa. Thân hình tiều tụy, bất động, hắn chìm nghỉm trong đại dương đau khổ. Giọng thằng lé phá vỡ cái tĩnh lặng đang bao trùm trong lán:

- Để nó nằm đấy, chúng mày đi làm!

Và mặc! mọi việc đâu lại vào đấy. Dây chuyền có thể mất đi vài mắt xích nhưng nó vẫn là một dây chuyền. Trong lán chỉ còn lại hai kiếp sống phù du trôi nổi. Khi chiều xuống, mọi người trở về thì gã sốt rét đã bỏ mặc cõi đời mà ra đi, chỉ còn lại hắn âm thầm trong đói khát. Sự chống chọi với tử thần làm cho hai quầng mắt hắn trũng xuống, lồi lên hai con ngươi sáng quắc như con ma ngồi canh nhà xác. Mọi người vấp phải hắn như vấp phải tử thần đứng đợi, họ đứng sững lại rồi lặng lẽ tản ra, mang nặng trong lòng nỗi buồn mặn chát. Chỉ còn lại hắn đối diện với thằng lé. Một khoảnh khắc yên lặng, họ nhìn thấu vào nhau, bỗng thằng lé phá tan sự yên lặng:

- Mày có dặn dò gì vợ con không? Tiền nong của mày tao sẽ gửi về tận nhà!

Chợt bàng hoàng như người tỉnh mộng, giọng hắn cất lên như từ cõi xa xăm:

- Tao phải về nhà, ngày mai cho tao về sớm, tao vào đây đã cả năm mà ở lại thì cũng chả làm gì được. - Hắn nói với thằng lé, giọng thều thào như cầu khẩn.

- Nhưng mày về làm sao được. Giọng thằng lé ra chiều thông cảm.

- Mày khỏi lo đi, tao đến được thì tao về được. - Hắn nói giọng mệt mỏi nhưng quả quyết.

- Thôi được, ngày mai tao cho mày về.

Bóng chiều loang lổ trên những sườn đồi, một bóng đêm khơi lên từ những miệng giếng như những lỗ mắt quái vật khát thèm cõi sống. Cả khu lán chiều nay như chìm xuống, quên đi. Người ta vừa đi chôn thằng sốt rét gần ven suối. Tiếng đào đá khô khốc như ai nấy khơi mộ cho chính mình. Hắn lặng lẽ như pho tượng, mọi người qua lại ngỡ ngàng nhìn hắn. Liệu hắn có qua được đêm nay để ngày mai mà về không?

Thế rồi hắn sống. Tia nắng mặt trời đầu tiên trong ngày ngời trong mắt hắn. Những tia nắng còn non ru bổng tiếng gà, cái vùng đồi loang lổ như ngửa mình đợi nắng. Xa xa, lán nào đập nứa khơi lửa nấu ăn, ngọn khói bồng bềnh trong gió. Hắn lọ mọ tới chào từng người trong bưởng, cái nắm tay nghe day dứt, đượm buồn. Người ta nấu cho hắn tô cháo nóng và mấy nắm cơm ăn đường. Thằng lé xuất hiện để làm nốt cái thủ tục cuối cùng. Nó nhâng nháo đặt trước mặt hắn 600 ngàn đồng và nói:

- Đây là tiền tạm ứng cho mày về. Mọi đứa khác chỉ có hai trăm, khỏi ốm vào làm lĩnh nốt.

Hắn tự hiểu cái giá của cả năm làm việc có thế! Cõi đời chỉ có thế! Người ta chỉ cho nhau lời nói, cho bao nhiêu cũng được! Nhưng nói đến tiền thì chỉ có thế! Hắn đã hiểu luật chơi! Không cò kè, cầm tiền loạng choạng bước ra khỏi lán.

Tiếng thằng lé còn đuổi theo hắn:

- Tao cho hai thằng dìu mày ra bến! - Kiểu hắn vỗ về cho những người còn ở lại.

Hắn lặng lẽ đi cùng hai người bạn, lòng nhẹ nhơm bâng khuâng. Mọi kẻ ra bến xe Quỳ Châu cùng chung một vẻ! Đó là những người thất bại trong may mắn. Cánh lái xe không mặn nồng với họ. Xe chở người vào bãi thì đâu vào đấy, đó là những người mới đến tìm vận may, họ vẫn có tiền để mua vé, còn lúc xe quay ra thì lái xe thật khổ. Xe qua Quỳ Châu, nếu những người mua vé không cầm tiền vẫy thì xe phóng thẳng. Hôm nay bến vắng, hai người bạn cầm tiền vẫy xe hộ hắn. Người ta nhồi hắn lên thùng xe khách đầy người hồi hương. Đoạn đường Quỳ Châu – Yên Lư khoảng hơn 80 cây số, đường rải đá hộc và đất đỏ. Bao trận mưa rừng cứ xối trôi đi lớp đất nên mặt đường chỉ còn lại những lớp đá lô nhô như bộ xương người đã rũa hết thịt. Dân đào đá cứ đùa: "Đi qua con đường này cứ như đi Tây Trúc lấy kinh”. Tài xế mà non tay thì chẳng dám chạy, cứ như thế, hành khách trên xe như con xúc xắc trên đĩa thả sức mà lăn lóc. Những kẻ thất bại ngồi cùng nhau trên một chuyến xe thì thật là yên ả, tĩnh lặng. Người ta cố chịu đựng để mà trở về, không nói chuyện, không bàn tán. Họ lặng lẽ đong đưa mà suy ngẫm sự đời. Hắn lịm đi trong giấc ngủ ngày hụt hẫng. Thỉnh thoảng sắp tới bến nào thì mọi người lại xì xào về cái tên bến. Có lẽ viên đá đỏ trong bụng như một liều thuốc bổ nâng hắn dậy. Lạy giời nó vẫn ngủ yên ở chỗ nào trong bụng, chỉ có chỗ ấy là còn tạm kín đáo! Mà nếu có ai biết thì họ sẽ xúm lại mổ phanh hắn ra như con lợn, mà đào mà bới cho kỳ thấy cái bảo vật chung của trời đất.

ở đây mọi thứ thuộc về kẻ mạnh, mà sự may mắn lại rơi vào chính hắn thế mới lạ! Bao hình ảnh tăm tối trong mỏ cứ đeo bám lấy hắn không rời, cứ như cả đời hắn thuộc về cái miệng giếng sâu tun hút đầy bóng tối khổ đau! Hắn đang nằm trên ô tô ôm giữ một kho tàng mấy tỷ trong bụng. Không được chết, vì chết thì phí quá, có ai mà tiền nhiều đến mấy tỷ lại chết không? Xe rùng mình dừng lại nghỉ ăn trưa. Mọi người lục tục xuống xe mà hít thở thì đúng hơn! Vì mấy ai có gì để ăn. Cái giống thợ mỏ quanh đời khác chi mấy xẻng đá trên đồi cứ là tha hồ mà lăn lóc. Có lẽ chất dân quê còn mãnh liệt lắm trong từng quả timhọ. Lấy nắm cơm, rắc muối lặng lẽ ngồi nhai. Mấy anh chàng thợ mỏ hau háu nhìn hắn.

- Các cậu cùng ăn với tớ, hắn gạt nắm cơm ra mời họ. Chỉ một loáng, hai nắm cơm đã biến vào chỗ cần đến, hắn chỉ được vài mảnh nhỏ. Càng ăn ít hắn đỡ làm phiền đến viên hồng ngọc. Xe lại chòng chành đi theo vũ điệu ghê hồn, cả sóng người nghiêng ngả như say, những bộ mặt hốc hác, lim dim như đang trong buổi cầu nguyện.

Ánh hoàng hôn đang táp dần trên trên những đỉnh đồi xa. Những cơn gió dải nồng lùa qua cửa xe toang hoác. Một thứ không khí dễ chịu như món quà chia sẻ cho những kiếp người. Tiếng còi xe báo cho họ ga Yên Lư đang gần phía trước. Mọi người nháo nhác như đàn ong vỡ tổ, mọi ánh mắt đều ngóng về phía trước nơi con đường ngọt ngào trải nhựa cắt ngang. Xe đỗ lại, họ xô nhau mà chen xuống trước. Hắn cũng được sóng người xô đẩy mà bật xuống đường. Họ tán loạn chạy về phía ga cho kịp giờ tàu chạy. Hắn cũng vội vã theo sau bước họ, nhưng chợt sững người, tập tiền trong túi quần trong cài kim băng cẩn thận không cánh mà bay. Túi đựng nắm cơm khoác liền sườn cũng rỗng tuếch. Trong lúc ngủ gật trên xe, người ta đã giật đi cả năm trời công sức của hắn. Nỗi buồn như làn khói mỏng nhen nhóm khơi lên trong lòng hắn. Tiền đâu mà mua vé, cơm đâu mà ăn? Cứ lững thững tiến vào trong ga như kẻ mất hồn, hắn như kẻ mộng du qua trạm soát vé, lên tàu ngồi vào ghế góc toa. Thế đấy! Sự khốn khổ là tấm vé thông hành cho những kẻ hành khất trên đời, hắn như vật thể lạ rơi vào góc toa tàu đang chạy. Mọi con mắt đổ dồn vào hắn, họ ngồi xa hơn để được ngắm một hình hài đến vậy, một kẻ khốn khổ đã rơi xuống giữa hành trình của họ. Một hình hài xương thịt tách bạch rơ ràng, hai gò má nhô lên đỡ lấy hai hố mắt hơm sâu buồn thảm, hai bàn tay khô khan mệt mỏi rủ xuống nan ghế. Thế đấy! Sự sống chừng như chưa tắt trong hắn, cái ánh sáng nhỏ nhoi mờ ảo vẫn còn khơi dậy. Hắn hiện hữu trong cõi đời, chẳng ai nỡ vứt hắn đi nên hắn ngồi đó mà nhìn đời trào lộng. Sự đời người giàu sợ kẻ đói rách, họ tự khoác cho mình một vẻ đẹp cao ngạo, kẻ nghèo cần cơm, rầu rĩ trong vẻ cơ hàn. Có lẽ ở đây đức Phật cũng phải mỉm cười trước những thích nghi của một sinh vật sống. Đoàn tàu cứ chạy, mọi vật đung đưa, lòng hắn cũng đung đưa với sự đói khát của loài thú. Khi sự bình an trở lại, có lẽ cái đói lớn lên mà giày vò hắn. Tất cả mọi người đang nhâm nhi bữa ăn chiều không mấy gì thú vị thì hắn ngồi kia, đang cồn cào đói khát với ánh mắt khát thèm ảo não. Cái đói như làm cho cõi đời này bé lại! Cái đói nén sự sống chỉ còn là cái chấm! Chính hắn - một cái chấm sự đời lặng lẽ mà nghe mình thác loạn. Hắn rùng mình khi ai đó động vào người! Một đứa trẻ 3 - 4 tuổi chìa ra cái bánh sừng bò cho hắn!

- Ông ăn đi!

Một cặp mắt ngây thơ trong sáng như hiện lên nhìn hắn. ở cuối toa có tiếng ai gọi, thằng bé lon ton chạy đi! Hắn cúi đầu cảm ơn họ! Hắn nhớ vợ, nhớ con, thằng bé nhà hắn đã 18-19 tuổi có thời nó cũng như thế. Đói khát không làm cho trẻ nhỏ khác được, vẫn tin yêu và trân trọng cõi đời. Rơ khổ vợ con hắn đã chờ hắn mấy năm trời có lẻ!

Nhưng không sao, trời sẽ bù đắp lại cho họ, hắn sẽ xây lại nhà và cưới vợ cho thằng Hải. Hắn cứ chờ cái ngày ấy mãi. Nhà gái cứ giục đến mấy lần vì người ta có con thì phải lo!

Cứ nghĩ đến chúng là lòng hắn lâng lâng dễ chịu, nhưng lại dằn vặt vì cái nỗi khổ có con mà kẻ làm cha không lo nổi cho đời chúng trọn bề gia thất. Vợ hắn cứ âm thầm khổ sở mà nghĩ ngợi, cả nhà trông cậy vào hắn! Và mãi rồi cũng sẽ có ngày…

Tiếng còi tàu rú lên mấy hồi dài dài, từ từ dừng lại ga Hàng Cỏ! Mọi người tập nập xuống sân ga. Hắn đi theo đoàn người xuống tàu, mệt mỏi đứng trước cửa ga Hà Nội, thành phố sẽ định đoạt số phận của viên hồng ngọc. Những ngọn đèn đường nhờ nhờ toả sáng trong đêm hè tĩnh mặc. Trên phố chẳng còn ai qua lại, chắc là khuya lắm, bóng hắn siêu vẹo đổ dài…

Hắn phải về nhà càng nhanh càng tốt, cứ loay hoay thì chết đói. Hắn lầm lũi đi ra phía bờ sông xuôi về bến Nứa. Hắn cứ đi thất thểu bồng bềnh trong cái đói. Ngọn gió trên cầu như muốn lật hắn xuống sông. Hắn cứ vịn lấy thành cầu mà lê về phía trước. Còn 50 cây thì đi sao nổi! Chân hắn cứ nhích dần về cái đích Hải Dương quê hắn. ở đời có những việc tưởng chừng làm không nổi mà người ta vẫn làm, xác suất một trên cả ngàn người ta vẫn đào. Con người là thế, chẳng có ai buồn lư giải về điều này mà họ cứ làm. Có thể cái đích là con số một trên một nghìn chăng! Còn chín trăm chín mươi chín người sẽ ra sao? Có lẽ chỉ có trời mà biết! Cả nghìn thằng cứ giằng co với số phận mà làm thành nỗi khổ. Thế đấy! Cuộc đời là vậy! Hãy lăn vào nó đi, anh sẽ biết anh là ai! Hắn cứchênh vênh qua cầu trong mê sảng, đói khát! Phố đêm Gia Lâm lạnh lẽo không người, những hàng cây ven đường xoè tán sù xì đen xẫm. Thỉnh thoảng hắn lại vịn vào đâu đó cho khỏi ngã rồi lại đi. Đầu hắn trống rỗng mê sảng, cố lê từng bước chân nặng nhọc, bởi hắn hiểu rằng nếu dừng lại thì hắn sẽ không thể bước tiếp được. Con đường Năm dưới chân cứ câm lặng trải dài chừng như vô tận. Từng cột mốc như đánh dấu một khoảng đời đã qua. ở đây chỉ có mình hắn trong đêm, trong bóng tối đơn độc hắn chẳng cần công lư hay công bằng chi cả. ở đây sự cân bằng động đang tiến tới chu kỳ bất động. Hắn cứ chênh vênh tiến trong đêm chẳng còn bóng đổ để nhìn mình sao nữa. Hắn đi đâu, về đâu? cái đích cứ mập mở ảo não! Quê hương hắn, vợ con hắn ở tận cuối đằng kia mà hắn phải lê về với họ. Hắn cứ đi giữa đường như một bóng ma ám ảnh trên cõi đời, mà có lẽ là bóng ma thực sự! Khi người ta chẳng còn gì mà sống thì họ sẽ là ma, là quái ám ảnh cõi đời.

Giờ đây, nếu cho lên đĩa cân, viên đá đỏ và miếng ăn thì đối với hắn cán cân đã nghiêng về bát cơm. Thật thú vị khi người ta cần viên đá phù phiếm đổi lấy hạt cơm mà nhá cho qua khỏi độ đường, nhưng ở đây hắn biết đổi cho ai trong cái bóng đêm dày đặc khốn khổ. Chẳng có sự minh triết nào dành cho bóng tối, hắn cứ phải len lỏi vào nó mà sống. Có một sự cân bằng mà chính hắn phải tìm lấy trong cái dạ dày lép kẹp. Niềm tin trong hắn đã cạn, ngọn lửa nhen nhóm ấy cứ sẫm dần trong đêm. Hắn gục xuống giữa đường khi từ xa đang có ánh đèn ô tô rọi lại.

Xe ô tô dừng lại, người tài xế chạy đến, hắn chỉ còn thều thào được câu “Cứu tôi với”. Anh ta bế xốc hắn đặt lên cabin. Môi hắn nứt nẻ vì đói khát. Anh tài xế cho hắn uống chai nước đường pha sẵn. Hắn có vẻ tỉnh dần lại. Một lần nữa vận may lại mỉm cười cùng hắn! Trong bóng tối vẫn lẩn khuất đâu đó những tấm lòng từ thiện. Người ta cho hắn ăn và chở hắn về tận đầu làng quê hắn. Trong thôn, tiếng gà gáy chập chờn gọi sáng. Dưới chân, con đường gạch gồ ghề nham nhở đưa hắn vào làng. Mọi người vẫn còn đương giấc ngủ, hắn lặng lẽ đi vào trong thôn. Nhà hắn vẫn thế, trước cửa là cái ao, mấy con nhái hoảng hốt lao mình xuống nước, con chó già vẫn nhận ra chủ, nó dụi mơm vào tay hắn mà chia sẻ tình cảm. Nếp nhà mái rạ bê bết thời gian, ủ rũ trong sương. Vẫn cái vại nước mưa đặt bên cửa bếp, cây hồng xiêm xếp tán góc sân. Hắn ngồi đầu hè mà bâng khuâng cho cả năm xa cách. Tất cả dường như vẫn thế, có lẽ chỉ vợ chồng hắn mòn mỏi hơn xưa. Đồng ruộng không trả được niềm mơ ước cho những người từng đổ mồ hôi vì nó. Người ta ra đi, người ta trở lại. Người ta cấy cày, người ta đào đá chung quy chỉ vì cái ước mơ yên hàm mà suốt đời chẳng bao giờ có, mà mơ ước thì tốt chứ sao! Mơ ước giúp cho hắn tồn tại mà sống, hắn cứ ngồi trên đầu hè mà suy ngẫm đời hắn. Niềm vui như gió thổi, nỗi buồn như nắng hè, cái nóng cứ như là thiêu đốt hắn, ấy thế mà hắn sống!

Vợ hắn đứng cạnh lúc nào hắn cũng chẳng biết nữa.

- Ông về lâu chưa! - Bốn con mắt họ nhìn nhau như thấu hiểu tất cả, mọi thứ người vợ đã hiểu hết.

- Ông đi nằm nghỉ đi. - Hắn không đứng dậy nổi.

- Tôi đỡ ông.

Chị vực hắn tới giường, thế là giấc ngủ. Sự bình yên khép đôi mắt hắn lại. Chị lặng lẽ sang gian bên gọi thằng Hải, hai mẹ con nhìn hắn ôm nhau khóc. Họ khóc cho đời hắn, khóc cho chính họ, nỗi cay đắng cứ che phủ mãi đời họ.

- Con đi mời bác y tá xem bố mày làm sao?

Hắn hốc hác như bộ xương còn thở. Chẳng cần biết mình là ai, đang ở đâu, hắn như con ma trở về nhà, vợ hắn thương hắn vì cả đời lam lũ, thương vợ, thương con. Nhưng tất tật chỉ có thế, không khác được, mà lẽ đời người ta phải sống, con cái phải đi lên. Đi lên thì chẳng thấy, mà chỉ thấy hắn tàn tạ quay về. Sự bất lực hiện hình trên cơ thể sống, nó như một quả chuông sẽ ngân lên ai oán khi có người đụng đến. ở đây, trong căn nhà hắn, những đường nét ấy được hòa đồng, như nếp nhà tranh xơ xác đặt bên bờ ao lở lói, đầy váng bẩn, như cái vại nước sứt miệng đặt bên cửa bếp toang hoác, như con chó nằm đầu hè ghếch đầu lên mảnh bát vỡ. Vạn vật tất cả dường như có chỗ của nó, mọi chuyện từ xưa vẫn thế! Tất tật vẫn chỉ là hơn thiệt, buồn vui, thật giả, nhưng ở đây tại nhà hắn chỉ được nửa vế câu trên. Hắn vẫn nằm kia mà ôm lấy niềm vui chưa hề có, cả gia đình đã nhận lại hắn như một phần xương thịt. Sự hoang vắng được bù trả, thế đấy! Cõi đời thật bình dị, người ta vượt qua hoang mạc trở về nhà để nằm ngủ an bình. Tất cả dường như chưa qua, chưa thấy, chưa đến, chưa đi, hay chăng đó là sự quên lãng để tồn tại. Nỗi khổ truyền từ vật sống sang vật sống, nó lưu chuyển như con nước trên sông, từ hắn sang vợ, từ vợ sang con như một bản hòa tấu uyển chuyển mà nâng lên cái nỗi đau cõi đời.

Mỗi gia đình là một cõi sống, cả làng quê là một trời rộng, quê hương không còn gói gém nổi những kiếp người, hãy nhìn vào mắt vợ hắn sẽ hiểu về bố con hắn.

Tiếng thằng Hải vội vã ngoài sân, vợ hắn ra mở cửa để tìm sự bấu víu. Bộ mặt chị hoảng loạn như người chết đuối vớ được cọc.

- Ôi, bác Hạnh giúp nhà tôi với, ông ấy đi làm xa về chẳng hiểu sao mà cứ ngất lịm, không dậy được. - Sự hoang mang tràn trong mắt chị.

- Cứ bình tĩnh bác Hải! Để đấy tôi xem, bà y tá khám bệnh cho hắn.

- Ông ấy thế này bà Hải ạ! Ông nhà bị mất nước trầm trọng nên rối loạn điện giải, kèm với không chịu ăn nên cơ thể suy nhược. Phải truyền cho ông ấy chai nước cái đã, để tôi về nhà mang sang.

- Thế bác Hạnh ơi! Em hỏi có không phải bác đừng trách! Thế thưa bác chai nước có đắt không?

- Thôi đừng lo, cứ lấy của tôi mà dùng còn tính sau.

Bà y tá xã tốt bụng đi ra cửa.

Thế rồi 5 hôm sau hắn mới ngồi dậy được mà húp cháo. Lúc vợ, lúc con, họ cứ quấn lấy hắn mà chăm sóc như chưa từng được chăm sóc hắn bao giờ. Có lẽ thằng Hải khổ hơn cả vì cái việc hệ trọng mà nó ấp ủ coi như là hỏng. Song nó thương bố nhường nào, cứ trông nét mặt rầu rĩ mà thêm buồn cho nó. Có những nỗi buồn người ta phải giấuđi mà gánh chịu, ánh mắt nó luôn lảng tránh mọi người. Nỗi thất vọng như muốn đè bẹp trái tim nó.

- Thày ơi! Con đỡ thày dậy xơi bát cháo!

Nó quàng tay xuống gáy nâng cha dậy. Hắn ngồi như pho tượng mà ngắm mọi người tất tưởi lo toan cho mình. Mà hắn cứ phải che dấu nỗi lo viên hàng đang mắc kẹt đâu đó trong cơ thể? Mà không lẽ rơi đâu trên xe, trên tàu, mà hắn không biết cũng nên! Nếu như thế thì chỉ còn nước chết quách cho xong. Hắn nhìn vợ, nhìn con, cái "vương quốc” thủy chung trông chờ vào hắn. Thằng Hải gợt thìa cháo đưa lên miệng hắn.

- Thày ăn thêm chút nữa, nó nài nỉ.

- Ông cố lên, chút nữa thì mới khỏe lên được. - Nụ cười khích lệ héo hon trong mắt chị.

Có nhiều khi người ta phải đón nhận hạnh phúc ánh lên toàn vụn vỡ trong khổ đau như vậy! Cái thế giới tinh thần lóe lên như sao hôm để rồi chết chìm trong cõi thực. Một thứ hy vọng chết ngấm mà không thể thiếu nó được. Nó vừa như đổ vỡ, vừa như hoàn thiện giữa hai cái ranh giới ấy có lẽ là hy vọng. Người ta tồn tại trong đó, giữa âu lo, chờ đợi. Nó như động lực làm cho quả tim đập trong lồng ngực, nó vực dậy cho cõi sống nỗi đam mê. Và có lẽ vì thế họ vẫn còn sống! ở đây người vợ hy vọng chồng mình tai qua nạn khỏi và đừng bỏ làng đi đâu nữa, còn đứa con thì hy vọng có một gia đình riêng khá giả mà đùm bọc thày mẹ mình. Còn hắn hy vọng viên hồng ngọc đừng có rơi trên đường. Cả ba niềm hy vọng ấy tựu chung đều mong manh mà làm thành cuộc đời họ - cõi thực. Ở đời người ta nghĩ ra quay số để mà hy vọng, chơi bạc để mà hy vọng, buôn lậu để mà hy vọng! Cứ ngẫm hy vọng nó hiện sinh đến là bao!

Và rồi đến ngày thứ 6, “niềm hy vọng” mới ra khỏi bụng, rơi xuống mảnh thạp vỡ, hắn nhược người đi vì lo lắng!

- Này, mẹ con thằng Hải đâu? - Giọng hắn run run vì chờ đợi.

Vợ hắn và thằng con lo âu, chạy lại.

- Mẹ thằng Hải gợt cho tôi cái hòn nến, rửa sạch mang vào đây! Bà cẩn thận đấy, đừng rửa dưới ao!

Vợ hắn bê mảnh thạp đi ra cửa, hắn quay lại phía thằng con.

- Hải ra bàn thờ lấy cho thày cái đèn bút soi đá.

Vợ hắn quay trở lại với cục nến trắng nhờ nhờ bẩn thỉu.

- Hải lấy cho thày cái đĩa.

Hắn nướng viên hồng ngọc trên ngọn lửa. Cục nến xù xì méo mó tan dần, dưới ngọn đèn để lại trên cặp một viên hồng ngọc trong veo ánh lên màu đỏ tươi của máu. Hắn lẩm nhẩm:

- Viên ngọc đẹp quá, đến hôm nay tôi mới được nhìn kỹ. Hắn đặt viên hàng lên đĩa, dùng đèn bút soi thẳng vào viên đá ở mọi góc cạnh, nét mặt hắn căng thẳng và rạng rỡ niềm vui.

- Mẹ nó ơi! Nhà ta thế là giàu! Thế là hết khổ! Hải ơi!

Viên đá đẹp quá! Có tới 200kr, màu hoa mười giờ mới càng qúy, chẳng rạn nứt tẹo nào. Hắn nói trong niềm hạnh phúc không tả.

Nếu trời phật cho gia đình hắn gặp may mắn thì ở đâu đó ngài đang mỉm cười trước hạnh phúc của gia đình họ. Hai mẹ con tựa vào nhau mà sung sướng, họ chẳng hiểu tẹo nào về đá đỏ, nhưng họ thấy hắn vui, mà niềm vui thực sự! Gia đình họ đỡ khổ thì mới lạ, cái hòn đá nham nhở cạnh sắc như thế mà lại đắt, quý đến vậy.

- Thày ơi, hòn đá này làm sao mà lại quý thế?

Thằng Hải hào hứng hỏi. Hắn với cái chai trên bàn khoanh một đường trên cổ, gõ nhẹ cổ chai vào cạnh bàn, một tiếng rắc, cổ chai tiện lìa rơi trên đất.

- Con thấy không? Loại này rắn gần như kim cương chuyên để làm đồ trang sức mà nó đắt chẳng thua gì kim cương. Trên thế giới nghe đâu chỉ có vài nước có loại đá này.

- Liệu bán có dễ không hả thày? - Nó nôn nóng hỏi.

- Mấy ai có hàng đẹp mà bán. - Hắn trầm ngâm tính toán.

- Mấy hôm nữa khỏe, thày lên Hà Nội.

Hắn tư lự đứng trước cửa hàng buôn bán gia công đá quý ở phố Hàng Bông. Hai dẫy tủ quầy đầy ắp những đồ trang sức, những vòng vàng, xuyến ngọc xếp đặt trên những giá đỡ trong quầy như chào mời quý khách ngắm vuốt. Hắn cứ lặng lẽ trước cái vẻ bề thế như muốn xua đuổi hắn hãy biến đi đâu cho nhanh, cái hình dáng quê mùa cứ lởn vởn trước cửa hiệu thì quả là bất tiện cho cửa hàng. Hắn tiến đến trước quầy nhận gia công hỏi người tiếp khách:

- Chào bác, tôi muốn gia công viên đá đỏ.

Mặt gã nhận hàng sáng lên:

- Bác có thể cho tôi xem qua.

- Được thôi.

Hắn đặt viên hồng ngọc trên mặt quầy. Sau một chút lật đi, lật lại trước ống kính ngọn đèn soi đá, gã chủ nhà niềm nở rạng rỡ hẳn lên.

- Nếu bác có nhu cầu bán, thì cửa hàng đặt vấn đề mua! Bác đỡ phải gia công, về phía bác có lợi hơn không.

- Tôi cần gia công, phần cắt via viên đá thuộc về anh. Hắn bình tĩnh nhắc lại lời mình.

- Xin lỗi bác có phải là thợ làm đá?

- Tôi làm từ những ngày đầu có mỏ Quỳ Châu.

Lão chủ nhà dường như đã hiểu đối tượng là dân đào đá bất trị nên không hỏi thêm, mà phần công chế tác viên hàng đã là quá tươm rồi.

Một viên ngọc rubi được chế tác theo một tác phẩm của ư đã được hoàn thiện, gã bỏ kính đặt viên hàng lên chiếc khay thủy tinh bật đèn soi, một ánh sáng diệu kỳ từ bao giác cạnh tán xạ phát sáng long lanh, cả chiếc khay như được nhuốm thành một màu phơn phớt đỏ, long lanh chuyển động theo những góc sáng ánh đèn.

- Suốt cả đời gia công, đây là viên hàng đẹp nhất mà tôi gặp. Nếu có nhu cầu, ông cứ báo tôi xin đáp ứng.

- Hắn cho gã địa chỉ, đút hàng vào túi lững thững trở về trước sự nuối tiếc của cửa hàng.

Năm ngày sau người ta trả hắn viên hàng giá hai tỷ.

Còn lâu mới tới giá bán, gã quả quyết nói với gã buôn đá.

Thời gian cứ ánh lên trong gia đình họ niềm hy vọng. Mọi dự định dường như đã được lấp đầy, người ta tự tin mà nhìn thẳng vào cõi sống. Thằng Hải và người yêu cứ chạy đi chạy lại làm cho không khí gia đình dường như khác lạ.

Vào một buổi sáng theo thường lệ, hắn xách túi lững thững ra bến xe lên thành phố. Chiều hôm trước, chủ cửa hàng buôn đá cho người về gặp hắn hẹn nhau ngày mai bàn tính về một ông khách xộp nước ngoài. Trong lòng hắn lâng lâng nhẹ nhơm, những con số cứ hiện lên rồi mất đi chập chờn trong suy nghĩ, để đến một con số mà hắn cho đó là vừa phải không bị bọn buôn bán bóp nặn và hắn cảm thấy hài lòng về niềm tin ấy. Một niềm vui nhẹ nhơm như dắt hắn vào thành phố, hắn lững thững thả bộ về phía hàng Bông.

Gã chủ cửa hàng vồn vã vồ lấy hắn như bắt được của - Bác cả đây rồi - Tôi cứ chờ từ sáng, thôi chúng ta vào việc ngay! Thế bác có mang viên hàng lên không?

- Tôi chẳng mang theo! Viên hàng thì tự tay bác làm chắc bác thật rơ về nó! Anh em mình cứ ngã giá cho phải rồi ta bàn đến chuyện hàng có sao!

- Thôi cũng được, anh em mình làm việc. - Hắn với cốc nước đon đả mời lão Hải - chỗ anh em buôn bán thật lòng. - Hắn ngừng xin lỗi với lấy điện thoại gọi cho ai đó:

- Hùng à lên rồi! - Chỗ anh em buôn bán thật lòng (gã nói tiếp) xin hỏi viên hàng bác định bao nhiêu?

- Tôi lấy về ba tỉ không bớt. - Hắn lạnh lùng trả lời.

- Thế còn nhà hàng? - Gã chủ hàng nhắc khéo.

- Cửa hàng ăn theo bên mua. - Gã trả lời dứt khoát.

- Coi như đã xong, tôi sẽ bàn kỹ với bọn Tây, sau đó điện cho bác cả! – Còn bây giờ anh em mình cụng ly cái đã, ăn mừng cho buổi kỳ ngộ này, hắn gọi với xuống nhà và một mâm cơm thịnh soạn được bưng lên bày trước bọn họ.

Khi hắn về tới nhà thì mặt trời đã lặn, những tia nắng nhạt nhoà nổi váng trên mặt ao. Con chó già chậm chạp chạy ra mừng chủ ngoài ngõ. Trên hiên, vợ con đang đợi hắn về.

- Ông nó ơi! Nhà hôm nay có ông khách Tây về xem hàng.

- Bà bảo sao? - Hắn ngạc nhiên hỏi vợ.

- Có cái anh gì buôn đá trên Hà Nội đưa một ông Tây về xem hàng, tôi chẳng biết giá cả ra làm sao, thằng Hải cho xem, họ ưng ý lắm! Ông đi vắng họ hẹn ngày mai quay lại. Một suy nghĩ chẳng lành thoáng qua trong mắt hắn:

- Hải! Tại sao không có ý tao mà mày lại làm như thế?

- Bố cứ yên tâm con cho họ xem qua rồi cất ngay, nó chạy về phía bàn thờ lấy trong bát hương cái lọ nhỏ đưa cho bố.

- Họ xem xong con cất liền, họ dùng đèn soi kỹ lắm, ông người Tây thích lắm thày ạ.

Hắn mở nút lọ đổ viên hàng lên tay, và không còn là linh cảm nữa, nỗi thất vọng như đè nặng lên tim hắn - Hắn từ từ ngồi bệt trên hè chết chìm trong đau khổ – Chị vợ hốt hoảng lay vai hắn.

- Ông làm sao thế?

- Mất rồi! Mất hết rồi mẹ nó ạ!

- Ông bảo sao?

- Nó tráo mất viên đá của nhà mình rồi.

- Mặt thằng Hải cắt không còn hột máu.

- Sao lại thế được! Thày ơi thày xem lại đi! - Nó cầm bàn tay cha lay lay như sợ cha mình mê ngủ.

- Hải ơi mày hiểu sao được con! (Hắn xoè bàn tay về phía nó giọng run run đau khổ) - Hai viên giống hệt nhau, viên thật thì nó lấy còn hàng giả nó để lại cho mày (lão gầm lên trong phẫn uất vùng dậy ném mạnh viên hàng xuống mặt ao).

Chỉ còn sự yên lặng đến ghê sợ trong gia đình hắn và nỗi yên ắng trong chiều. Cảnh vật dường như nổi bềnh lên trong cô liêu, tất cả lại vẫn thế, niềm hi vọng trả lại cho họ buổi ban đầu, vẫn nếp nhà tranh xơ xác được đặt bên bờ ao lở lói đầy váng bẩn. Cái vại nước sứt miệng đặt bên cửa bếp toang hoang. Con chó đói nằm đầu hè ghếch đầu lên mảnh bát vỡ. Vạn vật tất cả dường như có chỗ của nó, một bóng tối mon men đang xoá dần đi tất cả những đau đớn trong gia đình họ. Lặng lẹ ngoảnh lại! Mẹ thằng Hải đang nhìn hắn đầy chua xót, bốn mắt họ nhìn nhau trong cái quầng sáng nhờ nhờ chạng vạng cuối chiều. Tất cả đều không đến như tất cả đã ra đi bỏ mặc họ như buổi ban đầu trong âm thầm sự sống. Ánh mắt họ như nương tựa vào nhau trong bóng chiều khơi dậy. Một sự lặng lẽ như bóng đêm trải dài toả rộng, nếp nhà tranh nghèo đói như tan biến đâu đây, chỉ còn lại tiếng con chó già cằn nhằn sủa bóng, nghe âm vang gờn gợn trong chiều.

Ngày 7-1-2003

Mùa Trâu Ăn Sương

Sương Nguyệt Minh

1.

Hăm ba tháng Chạp.

Bỗng nhiên trời hửng. Gió hơi se se lạnh. Nắng mới rọi trên mái nhà phố cũ. Những ngày mùa đông ảm đạm, bầu trời xám xịt, lạnh lẽo dường như tạm lánh, biến mất. Bọn sinh viên đã lác đác rời ký túc xá, nhà trọ về quê. Quất cảnh, hoa tươi từ ngoại ô theo xe thồ, gồng gánh vào phố cũ. Lá dong, đào rừng Lạng Sơn, Cao Bằng, Sơn La,... cũng theo người xuống núi về Thủ đô. Không khí sắm Tết đã tràn ngập đường phố. Người ta đang vội vã, hối hả trở về quê sum họp, sau một năm đi xa nhọc nhằn, vất vả. Còn tôi vẫn phải đi mổ trâu.

Tôi bảo, cho tôi về quê thôi đừng bắt tôi cắm mặt ở cái lò mổ này nữa. Tết nhất đến nơi rồi, nhà quê bao nhiêu việc. Áo mới cho con chưa mua. Ao cá chưa tát. Thịt lợn chưa biết đụng với nhà ai. Lá dong, gạo nếp, dưa hành,... chẳng biết vợ lo đến đâu. Nóng ruột lắm.

Nàng bảo, đang là mùa trâu ăn sương. Về thế nào được.

Nàng bảo, kéo giúp cái khóa móc xanh tuya sau lưng lên giúp nàng.

Nàng bảo, chuyện vặt, điện thoại về nhà bảo con vợ ra chợ là có hết.

Nàng bảo, trưa ba mươi Tết ăn tất niên xong, về cũng kịp chán. Một trăm cây số đáng là bao, nàng cho xe ô tô chở về đến tận nhà.

Thợ mổ trâu còn gọi là đồ tể. Đồ tể chẳng dính dáng chi với cái luận văn cao học tôi sắp bảo vệ. Mổ trâu là nghề cực nhọc, sát sinh man rợ. Làm thạc sĩ văn chương là cái cần câu cơm ốm đói mà lãng mạn. Dao búa, máu me ghê răng và có tiền, so với thanh sạch trữ tình, là hai phạm trù đạo đức đối lập, phủ định nhau. Miếng cơm manh áo và sĩ diện, chọn một hay hai?

Mùa đông năm trước, tôi liều đưa chân nhắm mắt, chọn bừa cả thạc sĩ văn chương và mổ trâu.

2.

Tôi nhớ như in cái ngày đầu học việc.

Nửa đêm về sáng. Đường phố không bóng người, tôi lọ mọ đến lò mổ. Tiếng mài dao quẹt… quẹt miết xuống đá ráp nghe rợn gáy. Trâu thức giấc đánh sừng cộc… cộc. Vài cái ngáp ngủ uể oải, khê nồng.

Chị chủ lò mổ bảo:

“Người ta bảo giáo viên tay trắng trói gà không chặt, chỉ quen cầm nổi viên phấn”.

“Ngày xưa, tôi đã đánh trâu đực cày vỡ đất lật cỏ ba sào một ngày. Tôi đánh trâu cày được thì cũng mổ trâu được”.

Chị chủ cười, cái cách cười của kẻ lõi đời và thương hại thằng đàn ông vụng dại.

“Xuất phát vào đời thầy cũng ngang tôi. Thầy đi cày, tôi là con ở làm thuê. Thời gian nó làm cho người ta khôn lên. Thầy giáo ngây thơ bỏ bà. Cày trâu là làm đất màu mỡ, cho mầm xanh chồi non nẩy nở khai sinh phát triển. Mổ trâu là diệt sinh, khai tử. Chả lẽ thầy giáo đứng cả về phe phát triển lẫn phe hủy diệt?”.

Sinh với chả diệt, chết với chả sống! Tôi bất ngờ quá. Hóa ra, đi cày với mổ trâu có liên quan đến nhau thật. Triết lý trụ sinh văng ra từ mồm chị chủ ít học, lại còn lớn tiếng dạy đời.

“Tôi sẽ cố gắng. Còn khi làm không được, tự tôi sẽ ra đi chứ không để bà chủ đuổi việc”.

“Gọi tôi là Mộng Hoa. Gọi là chị, là bà. Tủi lắm”.

Tủi lắm! Sao người đàn bà sắt đá này lại có phút mềm lòng, tủi thân?

Kỳ lạ! Ăn nói chao chát. Đưa đẩy, ngoa ngoắt. Chị chủ thuộc loại đàn bà rách trời rơi xuống, có cái tên mỹ miều chẳng hợp với nghề băm chặt. Mộng Hoa lấy làm bút danh văn chương hơn là tên người đàn bà đồ tể.

Bất chợt, tiếng xe lăn ken két trong đêm đến mỗi lúc một gần. Nghe rợn tóc gáy. Chị chủ cũng nháo nhác nhìn quanh. Tôi quay lại, bắt gặp một ông già tóc bạc trắng. Đôi chân liệt, buông thõng, tong teo. Hai bắp tay to chắc như đô vật. Mặt choắt như mặt chuột. Mắt lóe sáng như mắt mèo. Câm lặng. Chập chờn như bóng ma.

“Sao lại để ông ra đây lúc đêm hôm thế này?”.

Chị chủ rít gằn giọng. Một anh đồ tể dạ ran, chạy đi làm phận sự. Ông già và anh đồ tể mất hút vào màn đêm. Tôi hoang mang quá. Chẳng hiểu ra làm sao, cứ như vừa mê man vào giấc mơ quái dị.

Chị trở lại câu chuyện, bình thản, coi như chẳng có chuyện gì xảy ra.

Chị chủ vẫn bình thản, coi như chẳng có chuyện gì xảy ra. Giọng nhiệt tình, chèo kéo:

“Tôi có bài thơ mới làm, đọc cho thầy giáo nghe nhá”.

Lại còn thế nữa! Tôi đến lò mổ là để làm thuê kiếm tiền chứ đâu phải nghe đọc thơ. Sự đời cứ tréo ngoe. Thôi thì cố chịu đựng.

“Con trâu có một hàm răng

Ăn cỏ đất bằng, uống nước bờ ao

Hồi sống mày đã thương tao

Bây giờ mày chết, cầm dao xẻ mày

Thịt mày tao nấu linh đình

Da mày bịt trống tùng dinh sân đình

Sừng mày tao tiện con cờ

Cán dao, cán mác, lược dày, lược thưa…”

Một bài thơ về trâu dậy mùi ẩm thực và tiện ích thực dụng. Nhưng, nó là vè chứ đâu phải thơ. Nhầm to, nhầm to rồi! Sao chị chủ lại nhận thơ mình sáng tác? Tôi buột miệng bảo:

“Nói chị chủ đừng giận. Đây là ca dao. Nó trong giáo trình Văn học dân gian thầy giáo dạy tôi từ năm thứ nhất đại học”.

“Ủa, thế là tôi nhận vơ à? Mà tôi chép trong đầu ra đấy chứ. Chả lẽ…”.

Tôi nhận ra cái hồn nhiên bản năng đáng yêu của chị. Có lẽ chị đọc ở đâu đó rồi thuộc, nó cứ ám ảnh trong đầu trở thành máu thịt. Có dịp cảm xúc thăng hoa, nó tuôn ra như đê vỡ, chị cứ nghĩ mình sáng tác.

“Chết thật! Không có thầy giáo thì tôi thành con đạo văn”.

Giá như người khác thì ngượng, xấu hổ, nhưng chị lại hồn nhiên như chẳng có chuyện gì phải bận lòng. Chị bảo, bây giờ đang là mùa trâu ăn sương. Trâu càng ăn nhiều sương, thịt càng chắc, thơm. Tôi chẳng lạ gì. Ở quê tôi, đêm trước giết trâu bao giờ người ta cũng đóng cọc buộc ra ngoài bãi cỏ. Đêm trâu hít thở sinh khí đất trời, tinh tú. Khoan khoái ngẩng đầu há miệng đưa dài lưỡi đón những giọt sương bay, hoặc cúi đầu nhấm nháp các giọt sương đậu long lanh trên lá cỏ. Con trâu thanh sạch, thu nhận tinh khí vũ trụ, lắng đọng trong da thịt huyết... Thịt ngon quý hiếm là mùa trâu ăn sương.

Chị bảo, chị có bài thơ Mùa trâu ăn sương , tôi đọc thầy giáo nghe nhé:

...Mùa trâu ăn sương

Hai mươi ba tháng Chạp gió lùa se lạnh

Trai thanh gái tú bỏ phố về quê

Lệ làng mổ trâu làm cỗ chia phần

Cái ách vai trôi dạt đến nhà nào?

Tế Thánh thần,

đầu trâu đầm đìa máu

Sừng cánh ná

chống trời, ngang ngạnh.

Thao láo mở mắt trâu

gương cầu đựng cặp vú nạ dòng, con gái

soi mặt đàn ông, con trai

và in hình non sông đất nước.

Đọc xong, niềm hãnh diện sung sướng ngời ngời trên gương mặt chưa kịp son phấn, chị bảo:

“Câu lạc bộ thơ Hoa Sữa, ai cũng khen bài này. Còn thầy giáo?”.

“Thơ lạ. Hình ảnh lấp lánh, lại mới mẻ nữa”.

“Thảo nào cậu em tôi biểu, thầy giáo bình thơ hay lắm; lúc nào rỗi xướng họa với tôi nhá”.

Thơ như là thứ hương quế, là rượu trưng cất thanh khiết, cao sang. Không phải ai cũng chạm đến cõi thơ bí ẩn kỳ vĩ được. Người ta yêu thơ mà làm thơ. Chẳng làm được việc gì mới đi làm thơ. Tiến thân bằng thơ. Mua danh bằng thơ. Sợ mang tiếng trưởng giả cũng làm thơ... Đủ cả. Lúc rỗi rãi hoặc cảm hứng bất chợt tôi cũng sáng tác.

“Tôi có làm thơ, in ở Tạp chí Văn nghệ tỉnh nhà. Nhưng, xướng họa thì chưa”.

Bà chủ có vẻ nể thằng đầy tớ làm thuê. Tôi nhận ra ánh mắt chị đằm thắm hơn. Thế mới biết sức mạnh của thơ phú đến nhường nào.

Đàn bà rất lạ! Phàm khi được chia sẻ, đồng cảm, người ta dốc bầu tâm sự, lòng rộng mở, buôn chuyện quên cả việc chính. Chị chủ Mộng Hoa khoe: ông nhà thơ tóc dài búi tó, chân đi guốc mộc đưa chị vào cõi thơ. Chị cảm phục, chị coi ông là người thầy thơ đầu tiên. Ông cho chị biết cái chân giá trị: bà chủ lò mổ trâu Mộng Hoa giàu có thật, nhưng không bằng cái móng tay nữ thi sĩ Mộng Hoa. Bà chủ lò mổ trâu chỉ mấy anh đồ tể, cùng lắm là ông phòng thuế biết; nữ thi sĩ thì cả nước biết, thơ truyền đời... Rồi chị phàn nàn, chì chiết cái bọn ghen ăn tức ở biểu chị háo danh, làm thơ con cóc. Thơ con cóc mà lại được mấy anh nhà thơ ở Hội văn nghệ thành phố khen?

Tội nghiệp chị. Xưa nay, mấy ông thi sĩ vẫn thường khen vống lên. Khen đã chết ai đâu. Khen thơ mình, khen thơ bạn bè. Người đẹp làm thơ càng được khen. Nghe các ông nhà thơ thì thân tàn ma dại.

3.

Tôi theo người đàn bà vào lò mổ.

Điện sáng trắng. Chị chủ khoảng bốn mươi tuổi, rất gợi cảm và môi mỏng như thằng lớp phó bạn tôi. Đúng là chị sao em vậy, cùng nòi giống. Cấm cãi.

Bốn con trâu đã ăn sương, vừa hạ thủ một con. Đầu trâu cắt rời ra, mõm chổng lên trời, hai mắt mở thao láo đầy uất ức. Đám đồ tể đang phanh da róc thịt. Chậu tiết luộc nóng hổi bốc khói nghi ngút. Món lót dạ bồi dưỡng lúc đêm hôm khuya khoắt quá hấp dẫn. Đổ tể vừa làm vừa dừng tay dao quay ra bốc một cục tiết luộc bỏ vào miệng.

Mấy anh đồ tể dừng tay dao, chờ hạ thủ con tiếp. Mặt anh nào cũng lạnh, lì và u ám. Một anh cầm dao bầu mũi nhọn hoắt. Một anh dắt con trâu sừng cánh ná ra. Một anh bưng chậu hứng tiết. Một anh cầm cái búa quả nhót đưa cho chị. Bỗng dưng, tôi dúm người, sởn gai ốc. Không khí như đặc sánh lại.

Con trâu dái sừng cánh ná rất dữ, đã từng húc chết người. Vía nó rất mạnh, mạnh đến nỗi vía trâu át vía người. Cứ cầm búa lại gần là nó trợn ngược mắt trắng dã nhìn giận dữ, khiến các đồ tể lỏng tay không hành sự nổi. Họ cúi đầu lép vế, phải cậy nhờ đến vía và sức mạnh của chị chủ.

Người ta bảo, đàn bà là giống cái yếu đuối, không bao giờ dám cầm dao cắt tiết nổi một con gà. Đàn bà nhìn con chuột mới đẻ đỏ hỏn liền run rẩy, nhìn cắt tiết chó là người nhũn ra, ngất xỉu. Nhưng, một khi đã biết cầm dao và cầm chắc chuôi dao thì chỉ có vung tay, đâm trúng tình địch là tình địch chết ngay, còn đâm chệch vào người tình sẽ không rút dao ra được. Chị chủ lò mổ trâu là loại đàn bà nào? Lúc nãy, chị là nữ thi sỹ đọc thơ du dương, trẩm bổng, có vẻ rất thơ mộng lãng mạn. Bây giờ, chị là bà chủ lò sát sinh. Tay trái kéo mũi con trâu ngang tầm thắt lưng. Tay phải cầm cái búa hình quả nhót. Con trâu dái mặt nổi gân, khô như mặt ngựa. Mắt đỏ. Chân cứng đanh. Rất ngoan ngoãn, thậm chí nó ngu đần trước chị. Khổ thân, con trâu dái không lường nổi cái chết được báo trước bởi bàn tay người đàn bà đẹp.

“Các anh phải biết rằng: Con trâu ít khi giữ đầu một tư thế, thường ngẩng lên cúi xuống – Chị chủ Mộng Hoa vẫn bình thản cắt nghĩa - Người giỏi ra đòn là khi trâu cúi xuống, bất ngờ đập búa dứt khoát, đập chắc, nhanh trúng huyệt gáy…”.

Độp. Tôi chỉ kịp nghe một tiếng đập lạnh, khô khốc thì con trâu dái đã ngã qụy, miệng kêu ồ… ồ rồi lịm hẳn, mắt trợn ngược, trắng dã. Tôi bàng hoàng, cứ như bị đánh mạnh một cú vào gáy. Mấy gã đồ tể suýt xoa khen nịnh lấy lòng bà chủ. Một gã cao hứng, gân cổ gào lên ư ử một câu vọng cổ: “Trời ơi! Thế là xong một đời lam lũ, một kiếp trâu lấm láp kéo… cày ”. Cả bọn cười nói xôn xao. Không khí đêm khuya loãng dần. Tội nghiệp! Kiếm được miếng rất nhọc nhằn.

Chị chỉ ngón tay chỏ vào gáy trâu, giảng giải cho tôi nhận biết vị trí và hình ảnh mơ hồ của yếu huyệt. Rất khó hình dung. Đã từng có người yếu bóng vía hoặc vụng, đập búa không trúng huyệt. Trâu bị đau quá, hung dữ lồng lên húc tung cả người lẫn búa, có người bị sừng trâu vặc gẫy chân, có người bị đá thọt dái. Nghề này bạc lắm, không dành cho người bản lĩnh yếu, run rẩy, hồi hộp.

Đúng là nhất nghệ tinh, mỗi người một nghề. Người đàn bà này thoáng qua là biết huyệt gáy trâu; cũng như tôi giảng văn mùi mẫn quyến rũ bao nhiêu đứa con gái cấp ba trường huyện, nức nở khóc cùng anh Pha, chị Dậu, hoặc run rẩy với thơ tình Xuân Diệu, Xuân Quỳnh; xao xuyến với các bài thơ áo trắng rung cảm đầu đời của tôi.

Công việc còn lại không xa lạ gì với đám đồ tể. Tôi mới đến chưa quen máu. Làm việc vặt: múc nước, làm lòng, quét lông, rửa phản.

Đám đồ tể rất thạo việc. Lại một anh phụ bưng chậu bố chuẩn bị hứng. Một anh kéo sừng cho cổ trâu căng ngẳng ra. Một anh đồ tể đưa lưỡi dao bầu ngang cổ trâu. Máu đỏ xối ộc ộc...

Mặt mũi tối tăm, tôi toát hết mồ hôi hột.

4.

Trời rạng sáng.

Tôi vội vã đạp xe về lớp học. Chưa vào học đã buồn ngủ gà gật. Tôi gục đầu xuống bàn. Cái bàn học thời nào cũng thế, lớp vỡ lòng hay lớp sau đại học cũng chỉ là nơi học trò mài cùi chỏ và đỡ cái mặt ngủ gật úp xuống. Lò mổ chập chờn hiện ra: Những con trâu mắt thao láo mở nhìn xương đồng loại chất thành đống. Mấy gã đồ tể vô học, thô tục. Bộ mặt lạnh của nàng Mộng Hoa…

“Ông thạc sĩ tương lai, ở lò mổ ổn chứ?”.

Thằng bạn lớp phó vỗ vai tôi, hỏi. Giật mình nhỏm dậy, tôi ngơ ngác. Thằng này cười nhăn nhở, ghé sát miệng thì thào, hơi kẹo cao su phả vào lỗ tai tôi:

“Chị Mộng Hoa gọi điện bảo tao: Cậu có anh bạn thật thà lắm, lại biết làm thơ nữa, trông ngồ ngộ mà đáng yêu ra phết. Bỏ mẹ, chị ấy mà yêu mày thì chết tao”.

“Hừ...ừm. Để tao chợp mắt”.

Tôi lại gục đầu xuống tránh cái nhìn bạn bè xói vào đôi mắt tôi đỏ đọc ngái ngủ vì thức khuya. Hình ảnh thằng bạn lớp phó chuyên lo tài chính, tổ chức liên hoan, du lịch, đối ngoại lại đuổi theo vào đầu. Thằng này đô con, đẹp giai, sát gái. Chỉ phải cái khốn nạn là môi mỏng và học dốt. Nhập học được hai tháng, thằng này dẫn tôi về quán Cầy Tơ của vợ nó bên Hồ Tây, đãi một trận thịt chó mắm tôm nhớ đời. Cô vợ béo ị, được cái nước da trắng kéo lại và nhiều tiền, hiếu khách. Hai thằng ngồi phòng VIP, so đũa, gật gù cụng chén. Nầm, chả, lòng rồi,… và lá mơ, mắm tôm, riềng,… toàn gia vị gắt cứ trôi vèo vèo vào cái bụng đói khát của tôi.

Rượu ngà ngà, thằng bạn lớp phó thật thà dặn: “Tao đi học lấy cái bằng thạc sĩ để làm sang cho con vợ bán thịt chó mắm tôm thôi. Chứ danh giá chó gì”. Tôi bảo: “Đã là lao động thì nghề đếch nào chẳng vinh quang, cũng đổ mồ hôi sôi nước mắt. Con vợ tao ở nhà đi cấy, mò cua bắt ốc thì sao nào?” Thằng ấy thở dài: “Đành rằng thế, nhưng cái dân mình sĩ diện hão, cứ nghĩ bằng cấp mới là trí thức, mới là sang. Chẳng qua con vợ tao nó cú với thân phận bán thịt chó mắm tôm. Muốn làm sang với mấy con bạn cùng lớp 12, giờ đang dạy mầm non. Dạy mầm già hay mầm non thì vẫn cứ là giáo viên danh giá. Con vợ tao nằm mơ cũng chẳng bao giờ có được. Khổ thế! Đời cứ tréo ngoe, mày ạ…”.

Những hình ảnh chập chờn đứt đoạn qua nhanh. Tôi chìm vào giấc ngủ sâu rồi ngáy. Tiếng ngáy to, tiết tấu khoan nhặt, có nhịp điệp bổng trầm. Tiếng ngáy đạt đến nghệ thuật hò khoan, tựa như chiến sỹ thi đua ngành lâm nghiệp kéo gỗ. Cả lớp cười rộ mà tôi chẳng biết. Cái Lan có đôi má bánh đúc ngồi bên, khó xử quá. “Má bánh đúc” liền nhổ một sợi tóc mai, nhằm lỗ mũi tôi... ngoáy. Tôi giật mình, tỉnh ngủ. “Má bánh đúc” thì thào vào tai tôi vừa đủ nghe:

“Đêm qua, anh đi đâu khai mau?”.

“Học..., anh học suốt đêm... hỏi làm gì?”.

“Người anh toàn máu. Đi giết người à? Khiếp!”.

Bàn tay có những ngón búp măng xinh xinh, móng hồng giơ gương trang điểm ra trước mặt tôi. Cái vai áo, cái cổ,... dính máu khô. Tôi chợt nhớ ra là máu... trâu. Mấy gã đồ tề cắt tiết trâu, máu bắn phọt vào người lúc nào chẳng biết. Đỏ mặt. Miệng ngậm hột thị. Ấp úng:

“... Anh đi làm thêm ở... lò mổ..”.

Tình cảnh dở khóc dở cười của tôi, “má bánh đúc” hiểu nay, nàng ái ngại thật sự. Nàng tỏ ra thương hại và thông cảm, nhét vào tay tôi cái khăn mùi soa. Tôi phi tang thật nhanh các vết máu khô đã đông cứng đanh. Mùi máu trâu tanh tanh, hương thơm nước hoa con gái phảng phất, mùi hồ khăn mùi soa mới, hình như cả mùi nước đái trâu khai mù nữa... quyện lẫn. Mặc cảm. Ngượng ngùng. Ê chề. Chỉ muốn biến thành con kiến chui xuống lỗ nẻ. Nhưng, lại có cảm giác mơ hồ, thinh thích sự âu yếm, dịu dàng, quan tâm khác giới.

Có ai hiểu nỗi lòng của tôi không?

5 .

Chị chủ lò mổ có đứa con gái gần hai mươi tuổi đang du học ở Mỹ. Mấy anh đồ tể buôn chuyện bảo: Mười lăm tuổi chị trôi dạt vào cái lò mổ này. Lúc đầu cũng chỉ là con ở làm nhân công sai vặt, quét dọn, tuồn lòng, gánh nước, rửa phản,... Sau, càng lớn càng mẩy, phổng phao, tươi tắn. Rồi thành vợ ông chủ. Đôi uyên ương ấy cách nhau hơn hai mươi tuổi.

Câu chuyện chỉ đến đó, cạy răng họ cũng không kể nữa, cũng có thể họ chẳng biết gì hơn.

Chị chủ có sở thích đi vũ trường, và dự các cuộc sinh hoạt câu lạc bộ thơ phường. Chị bảo tôi:

“Tối nay đưa tôi đi có việc, được không?”.

Ngày trước, tôi học Sư phạm Vinh; giờ mới ra Hà Nội; phố phường Thủ đô lạ hoắc. Tôi lơ ngơ lắm. Xe cộ, người ngợm chi chít như đàn kiến trôi trên đường. Mải miết. Hối hả. Nhìn phát sợ. Chẳng biết người ta đi đâu lắm thế!? Tôi bảo:

“Đêm hôm, đi xe máy tôi sợ lắm”.

“Ai biểu thầy giáo nhà thơ cầm tay lái Honda mà sợ. Đi ô tô của tôi”.

Đi thì đi. Tôi không quá ngạc nhiên. Chị chủ lò mổ có ôtô riêng, có tài xế riêng chẳng có gì lạ.

Con xe Camry 3.5 màu đen bóng loáng, hàng hiệu từ Hoa Kỳ, hơn tỷ đồng, sang quá. Người đàn bà và tôi cùng ngồi ghế đằng sau. Nước hoa madam phun quá tay thơm ngát mũi. Lúc này, tôi thực sự cận kề bà chủ Mộng Hoa. Phồn thực quá. Thân hình phốp pháp, ngực vú vồng to ninh ních dưới làn áo thun màu mỡ gà. Váy đỏ ngắn nửa đùi. Giầy cao gót màu trắng. Cổ tay đeo đồng hồ vàng Omega lấp lánh. Bàn tay dầy, ngón to và ngắn như quả chuối mắn. Đúng là trời chẳng cho không ai cái gì. Bàn tay chị thô ráp, dường như nó được sinh ra chỉ để cầm búa đập huyệt gáy trâu và lách dao bầu lột da xẻ thịt. Và lấp lánh chiếc nhẫn mặt đá hồng ngọc ở ngón áp út. Một vẻ xấu - đẹp lẫn lộn, cái cao sang đi cùng cái kệch cỡm.

Tài xế lạng xe lách người. Chúng tôi nghiêng sang phải, dạt sang trái, khi phanh gấp người dúi lên phía trước. Chị chủ sợ, cứ ôm níu lấy vai tôi. Tim chị đập thình thịch. Tim tôi đập liên hồi. Xe bon bon, bằng lặng, chị chủ vẫn nắm tay tôi, vô tình đặt lên đùi. Đùi chị nóng hôi hổi.

Chật vật mãi, cuối cùng chúng cũng đến nơi cần đến. Người đàn bà xuống xe. Ngực hơi ưỡn về phía trước theo thế “vú tấn công mông phòng thủ”. Chị khoác tay tôi như cặp tình nhân bước vào sảnh vũ trường.

Chốn này không dành cho bọn choai choai híp hốp giật đùng đùng. Toàn nạ dòng và đám đàn ông hói trán nghỉ hưu đến tập nhảy.

Công thành danh toại, nhiều tiền, nhưng cuộc sống tẻ nhạt quá: tập nhảy.

Nuối tiếc một thời hoài phí tuổi xuân ở chiến trường: tập nhảy.

Mất đứt quãng đời nhọc nhằn mưu sinh lo miếng sống miếng chín chưa kịp ăn chơi, nay “trả thù” đời thua thiệt: tập nhảy.

Kẻ chết chồng, người chết vợ; quý bà, quý ông đi tìm bạn tri âm: tập nhảy.

Có người mong nâng cao sức khỏe và thu nạp thêm một nét văn hóa hiện đại cũng: tập nhảy.

Nhạc êm dịu. Điệu valse nhẹ nhàng. Vụng về và thành thạo. Uyển chuyển và lóng ngóng. Vô cảm và đắm say... Cái gì cũng lạ: Đèn màu lung linh. Rượu ngoại. Nước hoa phụ nữ. Mùi dầu gội đầu X.men . Vai trần. Đùi hở. Bắp chân trần. Tôi ngơ ngác. Ngượng.

Nàng giới thiệu tôi với các bạn tập nhảy. Nàng kéo tôi vào sàn khiêu vũ. Nàng sung sướng sát cánh kề vai với thằng đàn ông trẻ hơn chục tuổi. Đắm say. Ngất ngây. Dịu dàng. Bà chủ lò mổ với những ngón tay thô, ngắn hình quả chuối mắn như lột xác thành tiên.

Nàng hướng dẫn tôi. Chân bước chuyển. Tay ôm eo. Mặt hơi vênh... Ôi trời. Từ thuở cha sinh mẹ đẻ tôi nào đã gặp nông nỗi này. Mặt tôi thộn ra. Lóng ngóng. Giầy Adidat giẵm lên guốc cao gót của nàng.

Tôi bỏ ra ghế ngồi. Mặt nóng bừng bừng. Âm thầm nghĩ đến cô vợ ở nhà. Nàng thật thà như hạt lúa củ khoai. Nàng lam lũ. Nàng nhọc nhằn, lấm láp. Nàng đang rửa đít cho con? Nàng đang lặng lẽ ngồi trong bếp dạ đun cám lợn?

6.

Công việc ở lò mổ toàn lúc nửa đêm về sáng.

Lâu dần, tôi đã biết cắt tiết trâu thành thạo và máu không dây ra áo và người nữa. Đánh búa quả nhót vào huyệt gáy trâu cũng khá. Mất ngủ. Ban ngày đi học mệt quá, tôi toàn gà gật. Mỗi lần gà gật rồi kéo gỗ lại mất một cái tóc mai của cái Lan má bánh đúc. Cứ đà này không khéo tóc mai “má bánh đúc” sẽ trụi thùi lụi như người Mán sơn đầu. Bỏ việc thì tiếc tiền, không dám. Thạc sĩ và thợ mổ trâu, cái nào cũng quan trọng.

Có hôm tôi vẫn đến lò mổ, nhưng lại ở nhà trên và chẳng để làm gì, sẵn sàng làm một thằng sai vặt. “Thầy giáo lấy giúp tôi đôi giầy đỏ”. “Thầy giáo lấy giúp cái nịt vú trong tủ mang vào nhà tắm cho em với”. “Thầy giáo ngâm chân nước gừng nóng cùng không?”… Nhưng, việc chính là biên tập, chỉnh sửa thơ cho bà chủ. Đại khái, bài vè tôi nắn nót lại cho bớt vè hơn. Bài thơ kể lể, tôi ngắt vụn câu ra thành nhịp điệu nhanh chậm. Bài dở dang, tôi làm nốt đoạn thơ kết. Có bài hay đáo để, cứ như của ai đó làm hộ, chứ không phải đứa con tinh thần của chị.

Tôi luôn luôn bị ám ảnh có hình bóng nào đó thấp thoáng trong nhà đang âm thầm theo dõi. Cứ như mọi hành động của mình không qua mắt cái bóng mơ hồ ấy. Mọi suy nghĩ, tâm trạng của mình dường như bị bóc trần ra.

Chị chủ đang ở phòng tắm, tôi đi tìm sự bí ẩn với sự tò mò không kìm nén được. Tôi bắt gặp chiếc xe lăn có ghế nệm ở gầm cầu thang. Y như chiếc xe lăn ông già mắt mèo đã đi đêm nào. Tôi nhìn ngược lên giếng trời. Tay vịn cầu thang và những con tiện nâu bóng. Một gương mặt choắt đang cúi xuống nhìn vội thụt lại. Như vậy là đã rõ, rất có thể ông già đang ở tầng trên và hàng ngày ông chiếu đôi mắt mèo kiểm soát sự có mặt của những thằng đàn ông lạ.

Ngao ngán quá. Sao tôi lại rơi vào tình cảnh vụng trộm, trớ trêu này?

7.

Câu lạc bộ thơ Hoa Sữa tổ chức ra mắt tập thơ đầu tay của nữ thi sĩ Mộng Hoa. Con mắt đầy hãnh diện tự hào như muốn nói: Hội thảo thơ tôi đấy. Bao giờ thơ của thầy giáo được hâm mộ thế này? Tôi liên tiếp bị bất ngờ, ngạc nhiên. Mọi người đến khá đông, gần kín hội trường phường. Mộng Hoa rối rít xin lỗi đến muộn vì tắc đường. Mọi người đều thông cảm thể tất, bởi lẽ bây giờ đến đúng giờ, không tắc đường mới là sự lạ. Với lại, bà chủ lò mổ Mộng Hoa đã tài trợ tài chính cho Câu lạc bộ hoạt động đều đặn ba năm nay, công lớn lắm, ai nỡ trách.

Thằng lớp phó và Lan má bánh đúc đã ngồi ngay bàn đầu. Tập thơ Mùa trâu ăn sương chất cao ngang cằm “má bánh đúc”. Hai đứa nhìn thấy tôi cùng cười te tởn.

Ông nhà thơ tóc dài muối tiêu, búi tó củ hành điều hành hội thảo. Chân đi guốc mộc. Hai túi áo thổ cẩm lèn chặt các tập thơ nặng trĩu vạt. Thi nhân đi dọc theo khoảng trống giữa hội trường, đảo mắt như rang lạc liếc gái, chẳng nể gì các cụ ông cụ bà. Cứ người đẹp nào cổ hở, ngực to mông nẩy là ông dán mắt vào. Cứ như đi tìm cảm hứng nghề nghiệp. Cứ như không có gái thì thơ bay biến mất, buổi hội thảo bất thành.

Thơ là thứ cao sang thanh sạch sao lại gắn bó suốt đời với người đàn ông già dị mọ này?

Ông nhà thơ giới thiệu tập thơ Mùa trâu ăn sương . Hội trường phường có nhiều tiếng xì xào. Dân gian đã có bao nhiêu thành ngữ, ca dao hay về trâu rồi, nay lại thêm một thi phẩm độc đáo toàn viết về trâu.

Gân cổ. Nghiêng tai. Lim dim mắt. Tay chém gió. Như lên đồng. Càng nói, nhà thơ tóc búi tó càng hưng phấn, cảm xúc dào dạt. Giọng rất hách và quyền uy phát lộ. Thi sĩ đúng là vua không ngai, nàng thơ là hoàng hậu. Khối kẻ phát thèm. Và ghen tị.

Ông ta giới thiệu Lan má bánh đúc đọc minh họa một bài thơ của nữ thi sĩ Mộng Hoa. “Má bánh đúc” vốn yêu thơ đến độ mê tín. Nàng ngửa mặt lên trần nhà, mắt nhắm nghiền, miệng tròn chữ O, môi uốn chữ Z đọc thơ như lên đồng:

Mùa trâu ăn sương

Cánh đồng trơ cuống dạ

Đi từ đêm sang ban mai,

bước chân trâu đóng dấu hoa đất

móng guốc in hình sẹo đất.

Vũng sương chân trâu đọng vành trăng cuối tháng

Tôi vục mặt uống như húp vũng mồ hôi

Mồ hôi trâu lẫn mồ hôi người trộn mồ hôi đất

Giọt mồ hôi nào hơn giọt mồ hôi nao?

...

Lại bài thơ Mùa trâu ăn sương tôi đã nghe chị chủ đọc. Nhọc nhằn quá. Ai đã thấy trâu đổ mồ hôi chưa nhỉ?

Nhà thơ đi guốc mộc bảo:

“Giọng em rất truyền cảm. Nóng bỏng. Đam mê.”.

Ông ta đi vài bước, nói tiếp.

“Anh nào vớ được cô gái này yêu, sướng một đời”.

Cái ông này vô duyên. Đang thơ thẩn lại ngoằng một cái sang tình ái. Tôi đưa nhìn thằng bạn lớp phó, cảnh báo. Thằng này cười tủm. Cái cười rất gian manh, báo hiệu một cái gì đấy nhập nhằng.

Ra mắt thơ Mộng Hoa, mà nhà thơ đi guốc mộc lại mang thơ mình ra tặng. Loáng cái, hai túi thổ cẩm lèn chặt thơ hết sạch. Cái vạt áo lại nhẹ tênh.

Nhà thơ dừng lại bên “má bánh đúc” hơi lâu. Cái con bé này vô ý, cổ áo mở phanh ra từ lúc nào chẳng biết; hay nhà thơ nhìn sắc quá, tia bật cúc áo nó ra để lộ cả khe vú?

“Lúc nãy, em đọc thơ diễn cảm lắm. Đọc diễn cảm đắm say thì cũng có thể làm được thơ hay. Sao em không làm thơ nhỉ?”.

“Má bánh đúc” đỏ bừng mặt.

Thằng lớp phó bạn tôi cau mày.

Nữ thi sỹ Mộng Hoa vẫn cắm cúi nhiệt tình ký tặng tập thơ đầu tay.

8.

Càng gần Tết, mùa trâu ăn sương càng nhộn nhịp. Trâu mạn Sơn La, Yên Bái về càng nhiều. Ô tô chở trâu về ban đêm, lùa vào chuồng đóng gióng. Con nào sắp thịt, đồ tể buộc ra ngoài trời cho ăn sương.

Nửa đêm về sáng, các hàng thợ xẻ đi xe đạp, xe máy, gồng gánh đổ về lò mổ lấy thịt, lòng trâu kìn kìn. Những cái đầu trâu máu me tiếp tục bị quẳng sàn, mõm chổng lên trời, mắt thao láo mở uất ức. Cánh đồ tể đánh búa vào huyệt trâu, lột da, xẻ thịt nhiều cũng mệt. Gã nào mặt cũng u ám, xơ xác tóc.

Tôi cũng bị cuốn vào công việc lò mổ đến mộng mị.

Rồi tôi bị trâu húc.

Con trâu điên bất chợt. Vừa tháo dóng dắt ra khỏi chuồng nó đã hục hặc, đánh sừng lung tung. Anh đồ tể nào cũng run tay cầm búa không vững. Tôi bảo: “Để tôi”. Cái số không may, lúc đó tôi có uống chút rượu vào, không biết sợ là gì. Chỉ muốn vung búa lên chứng tỏ mình không phải thầy giáo tay trắng chỉ cầm nổi viên phấn. Búa quả nhót giáng xuống đầu trâu, rồi trượt xuống trán. Con trâu điên phản ứng tự vệ tức thì. Vặc đầu húc. Cái sừng đánh đúng vào bụng dưới và hạ bộ. Tôi ngã lăn bất tỉnh. Con trâu phóng vọt ra khỏi lò mổ, lao vun vút trong đêm tối. Nó chỉ dừng lại và đổ uỵch xuống thành đống thịt da khi húc phải bức tường rào đá có chân móng dầy gần một mét...

Tôi mơ màng thấy ông già thò cái đầu tóc bạc lòa xòa nhìn tôi. Ông vắt hai chân liệt lên cổ. Ông nắm thành cầu thang tụt xuống vèo vèo. Ông đắp cho tôi một tấm chăn mỏng. Ông nhìn tôi bằng con mắt buồn bã, thương hại. Và ông thở dài.

Tôi chợt tỉnh dậy.

Ông già vội vã chống tay lết đi ngay. Lết đi vì ông không muốn cho tôi nhận ra con người tàn tật sống trong bóng tối. Ông bám thành cầu thang nhoăn nhoắt leo lên tầng. Thoắt hiện. Thoắt ẩn.

Tôi nhận ra mình nằm trơ trên tấm phản làm lòng trâu. Anh em đồ tể khiêng đặt tôi nghỉ tạm ở phòng khách bà chủ, lúc nào chẳng biết. Tôi ngây ngấy sốt. Tấm chăn mỏng làm tôi đỡ rét run. Giếng trời một vuông sáng trắng. Vẫn cái đầu tóc bạc lòa xòa và đôi mắt mèo ẩn hiện, lấm lét nhìn trộm.

Đau quá! Bụng dưới căng tức. Tôi sờ xuống hạ bộ. Hai hòn dái sưng to như vốc tay. Nóng hổi. Nhức buốt.

Một anh đồ tể sao lá ngải nóng đắp cho tôi. Cái đau dịu dần. Tôi hất đầu lên nhìn cái người tàn tật đang câm lặng đang thập thò đầu phía trên giếng trời. Anh đồ tể nhóng mắt nhìn theo, bảo:

“Chồng bà chủ đấy. Ông ấy bị nặng hơn anh”.

“Sao thế?”

“Trâu đá vào dái; chưa đã nó còn bổ móng lên sống lưng. Liệt. Cấm khẩu. Cái nghề này bạc lắm”.

Khốn nạn. Ê chề quá!

Tôi không khóc mà nước mắt cứ trào ra.

9. Đoạn kết

Tôi lặng lẽ về quê.

Thằng bạn lớp phó và “má bánh đúc” đánh xe ô tô đuổi theo.

“Chị Mộng Hoa nhà tao đang vừa khóc vừa làm thơ về mày. Cũng là lỗi tại tao”.

Tôi lặng im. Thằng bạn tôi đâu có lỗi gì. Nó muốn tôi có tiền ăn học, giúp gia đình. Nó muốn chị nó khuây khỏa nỗi buồn thân phận.

“Thôi, cũng may. Mày về đi. Từ giờ đến Tết kiêng nhá, giao thừa xong hãy ngủ với vợ. Năm mới mày sẽ đẻ một trăm con trâu. À quên, đẻ một trăm con trai”.

Tôi vẫn lặng im, chỉ gật đầu.

“Má bánh đúc” cứ nhìn tôi cười nhặt nghẽo. Tôi ngượng ngùng quá.

Chiều ba mươi Tết.

Xe ô tô Camry 3.5 màu đen bóng dừng ở cổng làng, rồi quay bánh.

Tôi đi dọc bên đường làng. Bước chân lâng châng. Một nỗi niềm khó tả. Nhiều nhà đã gói bánh chưng. Khói xanh mơ màng bay trên mái bếp. Có bố con nhà nào đang hò nhau dựng cây nêu. Người làng đi xa vẫn đang lục tục trở về.

Nhà tôi đang đánh cá ao. Lưới thả xuống chọp chọp. Nơm úp xuồm xuồm. Cá tươi quẳng lên bờ giãy đành đạch. Bọn con cháu, em ún kéo nhau đến giúp, ngếch mặt lên chào tôi, cười tí tởn. Hai hàm răng đánh lập cập. Đầm dưới nước lạnh thế này thì cả lũ rét thâm dái.

Hai đứa con gái mong bố về, chạy ào đến mừng rỡ. Đứa ôm chân. Đứa xách túi. Chúng kéo bố về nhà khoe với mẹ. Vợ tôi đang ngồi trong chuồng trâu đốt lửa sưởi cho con nghé mới đẻ. Lại nghé với trâu! Lại mùa trâu ăn sương. Tôi giật mình. Sờ xuống hạ bộ. Chim cò thụt lại như quả ớt chỉ thiên.

Vợ tôi quay ra. Mừng quá! Đôi vai nhỏ nhắn rung lên. Nàng cười, như khóc. Hai má hồng rực vì lửa ấm. Con nghé đứng dậy chệnh choạng bước. Nó nghiêng đầu dúi cái mõm xinh xinh cọ vào háng tôi.

Người tôi cũng nóng bừng, rạo rực./.

Cú điện từ Bắc Cực

Di Li

Xin lỗi chị, công ty đã không còn nhận dịch vụ từ ngày hôm qua. Chị nên đặt sớm. Khách hàng phần lớn đặt trước một tuần – Cô nhân viên trực nhã nhặn. Cô ta tỏ ý rất lấy làm tiếc và hẹn khách hàng vào dịp Giáng sinh năm sau.

Chiếc ống nghe trong tay Quyên trở nên nặng nề. Đây là cuộc gọi đến địa chỉ thứ 31 trong thành phố, cũng là số điện thoại cuối cùng của danh bạ chỉ dẫn các dịch vụ quà tặng.

Càng ngày, người ta càng cần tới ông già Noel, đến nỗi các công ty dịch vụ không còn sót ông già nào để đi phát quà nữa. Chỉ mới vài hôm trước, khi cơn gió mùa đông bắc kéo theo mưa phùn rét căm thay thế cho những đợt nắng hanh hao trái mùa, các ông già Noel đã đèo nhau phóng xe máy chạy băng băng ngoài đường phố.

Những bóng áo đỏ đeo râu, đội mũ len lỏi giữa dòng người nườm nượp đổ đi sắm đồ Giáng sinh. Mấy ngày nay, Quyên túi bụi với chứng từ quyết toán cuối năm để chuẩn bị đối mặt với cuộc thanh tra gắt gao của phòng thuế. Và kết quả là cô quên khuấy mất việc phải đặt hàng ông già Noel từ trước.

Mới ba giờ chiều nhưng công ty đã vắng tanh. Ông sếp người Đức có tham việc đến mấy cũng đành đoạn cho nhân viên nghỉ sớm. Bản thân ông ta đã rời khỏi tòa nhà sau cuộc họp buổi sáng, ra thẳng sân bay với chiếc va li để sẵn trong cốp xe và ngồi trên chiếc ghế hạng thương gia mà điểm đến của nó là Frankfurt. Ông ta sẽ kịp dự bữa tối Giáng sinh với gia đình trong căn biệt thự ngoại ô khi chuông đồng hồ điểm tiếng thứ chín.

Quyên tắt máy tính và khóa cửa phòng. Hành lang thường ngày vắng tanh nhưng hôm nay nhộn nhịp người qua lại. Hầu hết các công ty đều được nghỉ sớm. Nhân viên cổ cồn đi thành từng nhóm chia sẻ về chương trình Giáng sinh buổi tối.

Những câu chuyện rôm rả kéo vào tận trong cầu thang máy. Cô đứng nép vào góc trong cùng để nhường chỗ cho một cô gái mới vào. Cầu thang gần như quá tải. Hộp quà trở nên cồng kềnh và cô nâng cao nó lên đầu để khỏi bị những người khác ép bẹp.

Gió lạnh lùa thốc từ khoảng trống giữa hai dãy nhà cao tầng. Quyên co ro trong chiếc áo jacket mỏng. Cô áng chừng phải mất một tiếng nữa mới vượt qua được những nút kẹt xe để kịp đến trường học đón con gái.

Bé Chi cũng mặc một chiếc jacket màu vàng giống mẹ. Hai mẹ con thường mặc trang phục giống hệt nhau trong cùng một ngày. Một chiếc áo to, một chiếc áo nhỏ, tựa bản sao của các nhân vật trong bộ truyện tranh. Bé Chi trèo tót lên yên xe, bắt đầu chủ đề mà Quyên đã biết trước.

- Mấy giờ ông già Noel mới đến hả mẹ?

- Như mọi năm con ạ.

- Con đã viết điều ước nhét vào bít tất đêm hôm qua, sáng nay không thấy nữa, chắc ông già Noel đến lấy rồi mẹ ạ.

- Đúng rồi, ông già Noel thường đến lấy từ hồi đêm.

- Năm nào con cũng thức đợi ông già Noel đến lấy điều ước mà không nhìn thấy.

- Ông già Noel chỉ đến khi trẻ con đã ngủ say. Con biết rồi còn gì.

Cô choàng ra sau kéo bàn tay nhỏ bé về phía mình. Con gái cô đã bắt đầu tập viết bút mực và hôm nào đi học về những ngón tay cũng có một vài vết tim tím.

Bàn tay cô cách đây 20 năm cũng tím như thế này, nhưng lúc đó cô không có một bàn tay khác để vuốt ve lên vệt màu sắc ấy. Những câu hỏi bất tận của con bé cứ lặp đi lặp lại ngần ấy nội dung và kéo dài cho đến lúc cô cất xe xuống gầm tòa nhà, mở khóa cửa ngôi nhà cóng lạnh rồi chuẩn bị đồ ăn tối.

Tối nay cô làm món bắp cải cuốn thịt bò phủ nước xốt cam trộn bơ và khoai tây. Sau đó sẽ ăn tráng miệng bằng dâu tây tẩm đường và bánh tráng pho mát. Nó nuốt vội vàng một miếng bắp cải và thảng thốt.

- Nhỡ ông già Noel quên con thì sao.

- Không quên được – Quyên không nhìn vào mắt con bé – Ông già Noel đã quên con bao giờ đâu.

- Nhưng ông già Noel phải mang quà đến cho nhiều trẻ con thế…

- Không quên được – Quyên thì thầm. Con bé lo lắng đến nỗi không ăn tiếp được nữa.

Quyên không biết sự âu lo của đứa trẻ 6 tuổi phát sinh từ đâu nhưng càng ngày nó càng mắc tính cẩn thận của một người đã trưởng thành. Hôm nào đưa con đến trường, cứ đúng lúc cô nổ máy xe là con bé đứng trên bậc thềm, ánh mắt tỏ ra lo lắng.

- Chiều mẹ đừng quên đón con mẹ nhé.

- Mẹ quên làm sao được, con gái – Cô vẫy vẫy tay cười tươi rói trong khi ngực nhói lên tận cổ họng.

Nó luôn sợ bị bỏ quên. Và có một lần cô đến muộn, sau cuộc họp bất thường kéo dài. Bầu trời đầu đông đã buông bóng tối đen đặc lên dãy hành lang lớp học. Sân trường hun hút gió khiến những cánh cửa sổ quên không cài bung ra đập thình thình vào vách tường.

Trường mở thêm dịch vụ đón trả muộn, nên bố mẹ học sinh có lỡ bận việc cũng yên tâm rằng lũ trẻ đang ngồi xem phim hoạt hình trong phòng chờ với cô trông phụ. Nhưng khi cô dựng vội chân chống xe và bổ nhào lên bậc tam cấp thì thấy một cái bóng nhỏ thó đang ngồi bất động trên dãy ghế ngoài hành lang.

- Con! - Trong khoảnh khắc, cô thấy cay sè trong hốc mắt. Sao con lại ngồi đây? Sao không ngồi trong phòng?

Cô trông phụ xuất hiện sau cánh cửa phòng mù mờ ánh đèn neon.

- Em đã bảo cháu vào trong này xem phim hoạt hình mà cháu nhất định nói rằng phải ngồi đó chờ, nhỡ đâu mẹ đến không nhìn thấy sẽ đi tìm nơi khác.

Rồi một lần khác, cô dậy sớm, chuẩn bị bữa ăn sáng trong khi con gái còn đang ngủ say. Cô quên một thứ gia vị và chạy xuống siêu thị 24/24 dưới tầng trệt. Chỉ áng chừng mươi phút. Lúc quay lên, cô thấy con bé ngồi im lặng trong bóng tối, bộ đồ ngủ lùng nhùng trên người và đôi mắt ngập đầy nước.

- Mẹ, con tưởng mẹ không về nữa.

Nỗi sợ bị bỏ rơi ám ảnh đến mức ngay cả trong giấc mộng, nó cũng quờ sang bên cạnh để giữ chặt tay mẹ. Còn cô thì bị ám ảnh lây nỗi ám ảnh của con bé. Miếng bánh pho mát trở nên đắng ngắt khi con bé nhắc đến ông già Noel.

Năm bé Chi ba tuổi, cô tự đóng vai ông già Noel. Cô thấy việc này thật đơn giản, cô đã tự làm quá nhiều việc cho mình và con gái, chỉ đóng giả ông già Noel trong năm phút có gì là nặng nhọc.

Cô mua sẵn một bộ giả trang, có quần áo đỏ viền bông trắng, mũ đỏ, thắt lưng da đen, ủng da đen bọc tuyết, bộ râu dài trắng cước làm bằng sợi nhân tạo, với túi quà vải đỏ to đùng thắt dải rút. Bộ quần áo cỡ chừng cho một võ sĩ quyền anh hạng nặng xỏ vừa.

Cô độn hai chiếc áo bông và ba áo len bên trong đến phát ngốt, đi thêm đôi giày cao chín phân nhưng vóc dáng bé nhỏ vẫn lọt thỏm bùng nhùng trong lớp nhung the đỏ. Cô bấm chuông, khệ nệ hạ túi quà trên lưng xuống. Bé Chi lễ mễ chạy ra, đôi mắt rực sáng, nhưng nó cuống quá vấp ngã đánh oạch trên nền nhà.

- Ôi con!

Ông già Noel kêu lên bằng giọng phụ nữ và chạy lại đỡ con bé.

Tức thì nó nhìn ông già chăm chú.

- Mẹ à?

- Ta là ông già Noel, đến từ Lapland, xứ sở Phần Lan đầy băng tuyết. - Ông già Noel cất giọng ồm ồm kỳ quặc - Ta đến đây nhờ tám con tuần lộc kéo xe.

Con bé nghiêng đầu băn khoăn. Nó dòm ông già Noel bằng đôi mắt thông minh và nhạy cảm quá sớm so với một đứa trẻ ba tuổi, nhưng sau đó nhanh chóng ôm lấy bọc quà và tỏ vẻ sốt ruột muốn mở xem bên trong.

Ông già Noel thở phào, giơ tay vẫy chào đứa trẻ và hẹn mùa Giáng sinh năm sau, giờ ông còn phải đi đưa quà cho nhiều em bé ngoan khác, rồi quay vội đi để con bé khỏi kịp thấy đôi mắt ông già đang ứa nước.

Năm con bé lên bốn, rút kinh nghiệm lần trước, cô nhờ ông ngoại của bé Chi. Ba cô đã có sẵn bộ râu trắng cước, thân hình to béo phúc hậu, ông nện chân thình thịch xuống mặt sàn, cất giọng cười “hô hô hô” rất đúng kiểu.

Ông nói một tràng tiếng Nga rồi lại tự dịch sang tiếng Việt rằng ông nghe nhiều người nói bé Chi là một đứa trẻ ngoan. Sau rốt, ông cũng vẫy chào và hẹn đến mùa Giáng sinh năm sau. Quyên theo ông ra cửa, đứng ở góc hành lang giúp ông tháo đồ giả trang rồi cho vào túi đựng. Cô cần phải làm rất nhanh để quay trở lại với con bé. Cô thì thầm.

- Cảm ơn ba!

Khuôn mặt không giả trang vui nhộn giống một ông già Noel thứ thiệt bỗng đâu già nua thêm hàng chục tuổi, ông kéo con gái vào lòng như vỗ về một đứa trẻ năm tuổi, như thấm thía thêm nỗi khổ của một kiếp người.

Rồi ông buông con gái ra “Chúc hai đứa bây Giáng sinh vui vẻ”, và vội vã quay đi.

Đầu đông năm sau, ba cô vĩnh viễn không thực hiện được lời hứa với đứa trẻ đầu tiên và duy nhất mà ông làm nhiệm vụ phát quà. Ông nằm trên giường, thân hình ẹp xuống tấm nệm, không còn vẻ tròn xoay thịnh vượng của ông già Noel nữa.

- Giờ chỉ còn hai đứa bây, ráng lên nghe con. Năm nay Giáng sinh, nhớ… bé Chi…

Chỉ đến thế. Đôi mắt ông ánh lên những tia sáng cuối cùng rồi tắt hẳn.

Năm ấy, bé Chi mất ông ngoại. Điều đó chỉ càng củng cố thêm một hoài nghi trong lòng rằng nó có thể bị bỏ rơi bất cứ lúc nào để rồi chỉ còn lại một mình bơ vơ trên đời.

Bé Chi luôn tưởng tượng rằng nếu chỉ còn lại một mình, nó sẽ sống cô quạnh trong ngôi nhà lơ lửng giữa tầng 12 này, sẽ tự nấu đồ ăn tối, tự đi học, tự ru mình ngủ và tự chơi cá ngựa một mình. Ý nghĩ ấy khiến nó hoảng sợ đến phát ốm.

Quyên đã đặt dịch vụ thuê một ông già Noel đến tặng quà cho bé Chi. Những ông già Noel của các công ty quà tặng thường là sinh viên đi làm thêm.

Họ cao lỏng khỏng, gày gò, bộ quần áo đỏ nhàu nhĩ nhét trong nhà kho từ những mùa Noel năm ngoái lùng thùng trên người họ như treo vào cái mắc áo. Họ đi đôi giày da đen lấm lem bụi đường hoặc giày Adidas đã ngả màu cháo lòng.

Họ đeo chiếc đồng hồ điện tử to đùng trên cổ tay gày giơ xương, thứ mà trong quá trình phóng xe nhong nhong khắp phố, cứ 5 phút họ phải liếc vào một lần. Họ tống tất cả quà tặng của khách hàng vào túi vải thô màu đỏ rồi nháo nhào chạy theo từng địa chỉ trên giấy sao cho kịp giờ. Hai mươi đứa trẻ trong một tối mới xong suất.

Ông già Noel của bé Chi cũng như thế. Khi đến nơi, ông tả tơi quần áo, mũ râu xộc xệch, ngực bụng lép kẹp vào xương sườn. Ông lôi từng bọc quà trong túi ra và dán mắt vào mẩu giấy gắn ngoài bao bì cho đến khi tìm được đúng tên đứa trẻ.

- Ta là ông già Noel, ta mang quà đến cho cháu.

Đúng lúc đó, ông già có điện thoại, nhạc chuông là đoạn điệp khúc của bài “Ôi tình yêu”. Ông rút máy ra nghe rồi cuống quýt.

- Rồi rồi, anh sắp xong rồi, chỉ còn năm đứa nữa thôi. Chắc chừng chín rưỡi là kết thúc. Ráng đợi anh ở đó nhá. - Nói đoạn ông lại quay sang bé Chi - Ông chúc cháu chăm ngoan, học giỏi.

Bé Chi nhìn ông già bằng đôi mắt thẩm vấn.

- Ông tặng cháu quà gì?

- Bí mật, cháu phải mở ra mới biết được chứ.

- Ông có biết cháu ước điều gì không?

- Cháu ước được búp bê chứ gì.

- Không phải, cháu không bao giờ ước búp bê. Ông không phải là ông già Noel, ông già Noel phải biết điều ước của tất cả trẻ con – Trong phút chốc, bé Chi trở nên giận dữ và tổn thương.

Noel năm ấy, bé Chi hoàn toàn không vui vẻ, rất lâu nó không đụng vào món quà và trằn trọc trên giường như một cụ già, đôi mắt dõi qua ô cửa kính đang chìm vào bầu trời tối đen không một ánh trăng sao.

Giáng sinh này, Quyên đã định rằng sẽ cẩn thận hơn, cô phải dặn dò ông già Noel rất kỹ trước khi ông ta bước vào cửa nhà. Vì lần nào cũng vậy, bé Chi luôn hỏi ông già Noel rằng “Ông có biết cháu ước điều gì không?”. Một ông già Noel không có thật không thể trả lời được câu hỏi này.

Tuy nhiên, cô chưa lường trước được rằng chỉ vì một chút chậm trễ mà không còn sót lại ông già Noel nào, dù là gày gò trong bộ quần áo nhàu nhĩ, đến tặng quà cho bé Chi nữa.

Càng ngày, cô càng không hiểu nổi tại sao ông già Noel lại quan trọng với trẻ con đến như vậy. Không chỉ bé Chi, cả lũ trẻ con hàng xóm đều náo nức về ông già Noel từ cả tháng trước đó. Khi nhìn vào đôi mắt chờ đợi của chúng, cô thấy rõ một điều rằng niềm tin ấy thiêng liêng đến mức nào.

Có một cuốn sách đã nói rằng “Cuộc sống hấp dẫn vì chứa đựng đầy những điều bí ẩn. Chỉ có điều con người càng nhiều trải nghiệm, cuộc sống càng trở nên rõ ràng, thì bí ẩn càng thu hẹp lại. Khám phá bí ẩn vừa là điều kỳ thú, nhưng cũng để lại nhiều nỗi đau đớn và vô cảm. Rồi đến khi nào mọi bí ẩn biến mất, ấy là thời điểm con người sẽ trút tàn hơi thở cuối cùng”.

Với bé Chi, cuộc sống trước mắt đang là cả một cánh rừng cổ tích huyền bí và sinh động. Hai mươi năm trước, cô không biết có ông già Noel. Cô chỉ biết có ba là người mang đến cho cô mọi niềm vui trong cuộc sống. Vì thế, nhiều lần cô cố thử hình dung về ông già Noel bằng tư duy của một đứa trẻ mà bất lực.

Chuông đồng hồ đã điểm 8 tiếng. Bé Chi ngồi chơi với lũ nồi xoong bằng nhựa trên chiếc ghế đi văng rộng nhưng thỉnh thoảng lại lén liếc nhìn ra cửa. Còn cô thỉnh thoảng lén liếc nhìn về chiếc đi văng. Một đứa trẻ 6 tuổi vẫn còn tin tưởng vào ông già Noel.

Cô vừa muốn kéo dài niềm tin bí ẩn ấy vừa muốn nó chấm dứt nhanh chóng. Đã không dưới ba lần cô định bấm một số điện thoại, nhưng cô sợ nghe thấy những lời từ chối, cô sợ mình tổn thương thêm một lần nữa.

- Xin lỗi hai mẹ con, anh đang công tác tận trong Đà Nẵng. Bảo con gái rằng bố gửi lời chúc mừng Giáng sinh nhé, khi về bố sẽ có quà.

- Xin lỗi hai mẹ con, anh đang… có việc bận… ở nhà sếp. Việc không không đừng được, anh sẽ đến thăm con gái sau.

- Xin lỗi hai mẹ con. Bữa trước anh đã hứa đưa thằng nhóc đi dự Noel ở trường. Giờ qua đấy rồi quay lại đón nó sợ rằng không kịp. Anh rất tiếc, bảo con gái rằng sáng sớm mai bố sẽ ghé qua tặng quà sau nhé. Bất quá em nhờ ông bảo vệ đóng giúp cũng được chứ sao. Mặc áo vào rồi nó có biết ai vào với ai đâu.

Cô chưa bấm lại số điện thoại này bao giờ, sau ba năm. Và cô cũng cất thật kỹ tấm ảnh bé Chi chụp với ông già Noel vào năm hai tuổi xuống đáy tủ. Cô không muốn con gái hỏi nhiều về tấm ảnh ấy. Cô sợ phải trả lời. Lúc nào cô cũng sợ những câu hỏi của con.

Chuông đồng hồ điểm tiếng thứ 9. Bé Chi bỏ hẳn đám xoong nồi. Nó ngồi thẳng lưng lên ghế, mắt nhìn dán vào cánh cửa, tai dỏng lên háo hức và căng thẳng. Cô bắt đầu trở nên tuyệt vọng.

* * *

Người đàn ông đi tới đi lui tìm chỗ đậu xe. Ngày Giáng sinh rét mướt, thiên hạ ở tịt trong nhà và những chiếc xe tạm thời không sử dụng đỗ kìn kìn trên bãi đậu. Anh ta có vẻ đang bận việc, nếu không thế, chẳng ai một mình tới lui ở khu vực dân cư này. Trời thì đã mưa lâm thâm từ cả tiếng trước.

- Tuyệt thật - Người đàn ông nghiến răng - Thêm một chút tuyết nữa mới hợp. Mưa, rét, tối mò mò và bị lạc đường. Có lẽ 50 năm nữa cũng không tìm đâu ra một đêm kinh hoàng như thế này.

Bất chợt, một bóng đen nhỏ bé đứng chặn trước mặt người lạ.

- Xin lỗi anh.

- Vâng?

- Tôi có một việc muốn nhờ anh giúp. - Giọng nói ngập ngừng. Khuôn mặt sấp bóng sau ánh đèn đường lốm đốm nước – Rất cảm phiền anh, nhưng… quả thực tôi không còn sự giúp đỡ nào nữa.

- …

- Con gái tôi đang chờ ông già Noel tới, và liệu anh có thể…

Người đàn ông hiểu ra. Anh ta cười một nụ méo xệch. Tuyệt thật. Anh đang rã rời vì nhiệt độ bất thường được dự báo là ngày lạnh lẽo nhất trong 10 năm trở lại đây, bữa ăn cuối cùng là từ 10 giờ sáng, phải vượt qua hơn chục nút kẹt xe trong cái dòng người hớn hở mất tới ba tiếng đồng hồ, rồi bị lạc đường rối tinh ở những tòa nhà cao tầng hun hút gió, và chưa biết cái gã sắp tiếp anh có cho một cơ hội để xâm nhập vào dự án mới thành lập. Và cuối cùng anh gặp một người đàn bà xa lạ nhờ mặc đống đồ đỏ lòe này để đóng giả thành ông già Noel tới tặng quà cho con gái cô ta. Một đêm mới tuyệt làm sao. Anh chuẩn bị từ chối “Xin lỗi cô, tôi bận lắm, tôi đang đói run người và gần ba chục con người đang chờ đợi cái kết quả mà tôi sắp báo về. Mà nếu không thế, tôi cũng không thể làm ông già Noel được, tôi chưa làm việc này bao giờ và cũng chưa nói chuyện với trẻ con bao giờ. Cô nên tìm một người nào khác thích hợp hơn tôi”.

- Việc này chỉ mất của anh năm phút thôi. Con gái tôi đã chờ đợi ông già Noel từ cả tháng nay và…

Cô ta không biết rằng năm phút của anh là cả một vấn đề nếu như nó không nằm trong kế hoạch. Anh không bao giờ thích sự bất ngờ nằm ngoài dự tính. Cha anh cũng dạy rằng những bất ngờ thường đồng nghĩa với bị động và thất bại. Rất có thể sau năm phút nữa, cái gã ở trên tầng năm kia sẽ nổi hứng bất ngờ mà đi du hí ở một quán bar kín đáo nào đó trong thành phố. Và mọi sự sẽ đổ bể chỉ vì chấp nhận một lời đề nghị phù phiếm như thế này.

- Tôi biết làm thế này là không phải, nhưng…

Người phụ nữ trẻ co ro trong chiếc áo len mỏng mặc nhà. Một tay cô ôm khoanh túi đồ giả trang đỏ rực, một tay cầm bọc quà màu hồng thắt nơ nhũ kim. Mái tóc quăn hơi rối trong gió. Trông vẻ mặt cô ta lúc này giống một đứa trẻ hơn là một người mẹ. Người đàn ông chợt hiểu. Cô ta không còn ai khác để nhờ đóng vai một ông già Noel. Những người bạn, những người đồng nghiệp, những người đàn ông hàng xóm giờ này cũng đang bận rộn với vai trò ông già Noel sau cánh cửa gỗ ấm áp treo vòng lá mùa vọng gắn chuông bạc. Và cực chẳng đã cô ta mới phải cầu xin sự giúp đỡ từ một người xa lạ. Anh lướt thoáng về phía khu chung cư nhà nào nhà nấy đóng cửa im ỉm trong một thế giới riêng. Ánh đèn hành lang sáng rực một vẻ lạnh lẽo và khô cứng. Có vẻ như ngoài anh ra không còn người thứ hai nào xuất hiện ở những khu dân cư khép kín vào giờ này, giữa thời tiết này. Trong khoảnh khắc, người đàn ông gật đầu.

- Thôi được rồi, chị đưa quần áo đây. Nhưng tôi không dám hứa trước rằng tôi đóng có đạt hay không đấy nhé.

- Ôi, tôi không biết phải cảm ơn anh thế nào.

- Cháu mấy tuổi?

- Sáu tuổi. Trong này là bộ xếp hình Lego. Năm nay nó ước một bộ xếp hình Lego anh ạ.

Khi dẫn người đàn ông đến cửa, cô bảo anh ta chờ để cô vào nhà trước. Đứa trẻ thấy cánh cửa bật mở và ngay lập tức thất vọng.

- Ông già Noel bỏ quên con rồi. Con đã biết trước thế mà - Nó cúi mặt nhìn xuống ngón chân cái và cứ di mãi những ngón chân lên tấm thảm.

Tức thì có tiếng chuông. Ông già Noel xuất hiện. Chỉ trong vòng một giây, ánh mắt kín đáo khuất dưới chỏm mũ dày đã bao quát khắp phòng khách và gian bếp nhỏ xíu đang ấm áp trong ánh đèn vàng. Cây thông rắc tuyết cũng nhỏ xíu nốt. Đồ gỗ trong nhà được sơn trắng bày biện các vật dụng trang trí xinh xắn bằng ren và lụa. Khăn trải bàn được thêu hoa cầu kỳ. Những bông cúc trắng đựng trong bình thủy tinh màu lam. Một chiếc sô pha trẻ em bằng bông mềm để ngay ngắn góc nhà. Căn phòng có không khí rất nữ tính.

Trên bàn, trên giá sách và tủ tường rải rác những khung ảnh nhỏ xíu với hai khuôn mặt giống hệt nhau: Đôi mắt mở to thông minh và đa cảm, mái tóc quăn tự nhiên và khuôn miệng cười tươi rói. Cũng hai khuôn mặt ấy đang chờ đợi rạng rỡ trên ghế đi văng.

- Hô hô hô. Ta là ông già Noel đến từ xứ băng tuyết. Trời lạnh quá, lạnh quá nên mấy chú tuần lộc của ta chạy rất chậm. Ta đến muộn, xin lỗi cháu nhé.

- Ở xứ băng tuyết như thế nào hả ông?

- Ta có một xưởng sản xuất đồ chơi khổng lồ nằm trong lâu đài bằng băng. Cả năm ta làm đồ chơi cho các cháu.

- Ông có biết năm nay cháu ước điều gì không?

- À… à… để ông nghĩ xem nào. Một bộ xếp hình Lego chứ gì?

- Đúng rồi ạ. Nhưng năm nay cháu có những hai điều ước. Mẹ cháu bảo mỗi trẻ em chỉ nhận được một điều ước từ ông già Noel thôi nên cháu giữ lại một điều ước.

Khuôn mặt người mẹ trẻ thoắt trở nên lo lắng. Cô không hề biết điều ước thứ hai nào của con bé. Cô lúng túng liếc nhìn ông già Noel. Có thể đêm nay sẽ lại trở thành một đêm tồi tệ thứ hai, sau cái ngày lạnh giá mà cha cô đã ra đi. Đến hết lần này, con bé sẽ không còn tin vào ông già Noel nữa. Một đứa trẻ bị mất niềm tin sẽ khủng khiếp hơn sự trống rỗng niềm tin ở nơi cô gấp nhiều lần.

- À… à… để ông nghĩ xem nào, để ông nhớ lại cho kỹ nhé – Đôi mắt ông già nheo lại một cách hóm hỉnh. - Cô bé ước rằng “Ước gì chỉ trong năm phút, mình sẽ xếp được bộ Lego thành một ngôi nhà băng tuyết có mái nhà bằng bánh bích quy, có cửa sổ bằng kẹo dâu, có cây thông trước thềm nhà và xe trượt tuyết ở ngoài sân”. Có phải không nào.

- Đúng rồi ạ - Đứa trẻ nhận quà reo lên mừng rỡ - Ông đúng là ông già Noel thật rồi. Cháu cảm ơn ông.

- Thôi ta phải đi đây, đường về xứ băng tuyết còn dài lắm, mà tuyết thì cứ ngày càng dày lên. Năm sau ta sẽ quay lại nhé. Tạm biệt cô bé.

- Chờ cháu một chút.

Con bé lấy bút hí hoáy viết những con số lên một tờ giấy.

- Đây là số điện thoại của cháu. Khi nào về đến nhà an toàn, ông nhớ gọi lại cho cháu nhé.

Ông già Noel hơi chững lại. Đứa trẻ này có một sự cẩn thận và quan tâm thái quá so với lứa tuổi. Ông già cầm tờ giấy và vẫy tay “Merry Christmas”.

Lát sau, người mẹ cũng giả đò có việc phải ra ngoài. Cô cảm ơn người khách lạ và sau khi đã cất hết những món đồ giả trang vào túi, cô không nén nổi tò mò.

- Làm thế nào... mà anh biết được điều ước của con bé?

Người đàn ông nháy mắt.

- Đơn giản thôi mà. Lúc ấy trước mặt cô nàng là cuốn catalogue xếp hình. Trong lúc nói chuyện với tôi, cô bé thoáng liếc nhanh vào trang đang dở. Ý nghĩ trẻ con dễ đọc lắm, nó không phức tạp như người lớn đâu. Tôi chỉ cần miêu tả hình ảnh ở trang đó - Nói rồi anh ta hơi nghiêng người về phía người phụ nữ bé nhỏ - Con gái cô là một đứa trẻ thông minh. Nếu không thế, nó đã ước một bộ đồ hàng hay búp bê rồi. Mà một đứa trẻ 6 tuổi đã mơ ước có được bộ Lego thì ắt phải muốn tự mình chinh phục bằng được bộ xếp hình ấy. Nhưng trẻ con vốn hay mất kiên nhẫn, nó muốn chỉ năm phút đã có thể làm xong việc để ngắm thành quả.

- Trời, thế mà tôi không hề biết điều ấy đâu.

- Tôi mắc bệnh nghề nghiệp ấy mà. Nghề của tôi, chỉ có thể tìm được chân lý sau khi căn cứ vào logic của vấn đề.

* * *

Đêm giao thừa.

Có một người đàn ông vẫn cặm cụi trước màn hình vi tính trong phòng ngủ rặt một màu ghi xám như thể vẫn chưa thoát khỏi môi trường công sở, như thể không hay biết cả thiên hạ đang ngồi bên nhau để chờ đợi khoảnh khắc giao thời. Xung quanh anh ta ngồn ngộn sách lập trình và phần mềm. Đã gần đến nửa đêm và anh ta bỗng thấy rằng mình cũng nên chúc mừng một ai đó. Anh lục tìm danh bạ và bấm số.

- A lô?

- Ta là ông già Noel, ta đã trở về Bắc cực an toàn.

- Ôi ông già Noel. - Sau vài giây im lặng, đứa trẻ bỗng hét lên trong ống nghe. - Ông đang sản xuất đồ chơi gì thế?

- Xem nào, món đồ chơi mới nhất… ta đang soạn thảo một trò chơi xếp hình cho trẻ em. Cháu đã biết sử dụng vi tính chưa?

- Rồi ạ… rồi ạ… cháu biết từ lâu rồi mà. Nhưng năm sau ông có quay lại không?

- Có chứ, ta đang nuôi thêm tuần lộc trong vườn. Năm sau nó sẽ chạy nhanh hơn.

- Mẹ ơi… mẹ… ông già Noel gọi cho con. Mẹ nghe này.

- A lô - Phía bên kia ngập ngừng - Quyên đang nghe đây ạ.

- Tôi là… tôi là… ông già Noel.

Cũng có khoảnh khắc im lặng, rồi người phụ nữ dường hơi lúng túng để lựa chọn từ ngữ sao cho cô con gái đứng bên cạnh vẫn giữ nguyên niềm tin vào một điều bí ẩn huyền ảo.

- Con gái tôi vẫn nhắc đến ông già Noel. Tôi thực sự vô cùng biết ơn… ông già Noel.

- Tôi gọi chỉ để chúc mừng năm mới. Chúc hai mẹ con một năm mới hạnh phúc và an lành.

- Chúc ông già Noel một năm ấm áp… ở Bắc Cực.

Người đàn ông bất giác mỉm cười.

Đầu dây bên kia, cũng có một nụ cười.

Bà mẹ Cao Lan

NGUYỄN HỒNG THÁI

Hắn nhẩm tính, đã trốn gần nhà bà cụ tính đến đêm nay là đêm thứ năm. Hắn đoán bà cụ chủ nhà là người dân tộc thiểu số vì hễ mở miệng là nói toàn những tiếng đâu đâu. Cứ như là ngoại ngữ. Cũng có lúc vào đêm khuya, bà nói chuyện với ai đó bằng tiếng Kinh, nghe rõ mồn một.

Thi thoảng mấy người nào đó lại cười khùng khục, khùng khục… kiểu cười của người móm răng ngất ngây, vui hết cỡ. Hắn nằm ở lùm cây cạnh ao sâu, nghe chuyện cũng thấy buồn cười mà không dám hé môi. May là mới chớm đông, đêm nằm còn chưa lạnh.

Nhiều ngày nay hắn đã được bữa no nào đâu, nhưng đói thì không sợ. Ngủ là quên được. Sợ nhất là ánh đèn pin và tiếng chó sủa. Có ánh đèn là có người kéo đến căn nhà hẻo lánh này. Có tiếng chó sủa là hình như có ai đó, có thể là người, có thể là ma thoắt ẩn thoắt hiện. Người trốn truy nã như hắn không biết đâu mà lần. Hắn sợ bị bắt bỏ tù bất cứ lúc nào.

Hắn vừa thi đại học xong, chưa biết đỗ đạt thế nào thì "dính" chưởng. Buổi chiều hôm ấy, mấy đứa rủ nhau đi xem điểm trên mạng, thình lình quen được một em tuổi 16 có ních nêm khá mời gọi "Nàng tiên cô đơn". Thế là hứng lên, cả tốp rủ cô bé đi dự sinh nhật đứa bạn vào chiều tối phía bên kia triền sông.

Trong sinh nhật thì mở nhạc nhảy một tý. Thì có sao đâu. Nhưng nhảy "máu" quá, có đứa đưa thuốc lắc vào, cả bọn cùng uống. Uống xong lắc càng "máu hơn", không biết trời đất là gì. Quá nửa đêm "Nàng tiên cô đơn" rủ cả bọn đi nhà nghỉ. Ba trai, một gái đi qua đêm. Hắn đã 19 tuổi, chuyện ngủ kiểu này đâu phải lần đầu, nhất là bố mẹ hắn đều là những cán bộ giàu có thường đi công tác vắng nhà. Tiền lại không lúc nào thiếu…

Cứ nghĩ cô bé cũng vui vẻ, tự nguyện, hẳn chẳng có việc gì xảy ra. Thế nhưng gia đình cô bé 16 tuổi ấy khởi kiện, đến lúc ấy ba anh chàng tốt nghiệp phổ thông mới tá hỏa là mình phạm luật. Tất cả đều bỏ trốn khi biết công an thành phố khởi tố vụ án. Bây giờ ngồi ngẫm lại thấy việc phạm tội sao đơn giản vậy. Liều một tý, quên và say một tý, làm việc không nghĩ suy gì, thế là vào tù.

Hắn chỉ biết bỏ trốn và bây giờ nằm ở bụi cây bên một ngôi nhà miền đồi heo hút này. Chắc bố mẹ hắn đang sai quân đi đến các nhà quen thân, ruột thịt ở quê để tìm. Hắn chả dại mà đến đấy. Lâu nay báo chí toàn kể vanh vách lính hình sự thường cứ phục kích ở những nơi ấy mỗi khi cần truy bắt tội phạm là gì. Còn một ít tiến, hắn trốn lên Thái Nguyên, hình như đây là huyện Phú Lương thì phải.

Mà đúng làng Phấn Mễ, nơi có những đống than phế thải chất cao như núi. Những chuyến tàu chở than nặng nề, ì ạch đi lại suốt đêm. Đã một tuần ở đây, hắn nghiệm ra rằng, nếu không có tiếng tàu than nghiến vào đường ray ấy, có lẽ cái xóm miền núi này hẳn đã chết vì buồn, nhất là những ngày rét rin rít từng cơn từ rừng xa thổi về. Hết veo tiền trong túi, ban ngày hắn phải đi bốc than thuê cho một giếng tự phát.

Ban đêm hắn mò về lùm cây cạnh bờ ao này để ngủ. Những thúng than cám đã sớm nhuộm hắn thành một kẻ làm thuê lam lũ và đen đúa, khác hẳn vẻ bảnh trai chưa vướng bụi trần của hắn trước đây. Cũng may chẳng ai hỏi chứng minh thư, nhưng nếu ai tinh ý chỉ cần nhìn cái bắp chân trắng bong của hắn khi ống quần được xắn lên sẽ biết chắc kẻ này vừa từ thành thị quá giang về đây có thể vì những lý do không hay ho gì cho lắm.

Đêm qua, hắn nghe bà cụ trong nhà nói chuyện với một người đàn ông. Chuyện gì mà dài lắm, nói khuya lắm. Cứ rúc rích, rỉ rả không dứt, chứng tỏ người khách này sẽ ngủ lại. Gần sáng, hắn lóng tai nghe.

- Tết này, con định về làm thượng thọ cho mẹ.

Im lặng. Không có tiếng trả lời.

- Ý mẹ thế nào? Còn hơn tháng nữa là mẹ đã chín lăm rồi nhỉ? .

Thì ra là tiếng anh con trai của bà cụ. Người này có lẽ cũng trạc tuổi ông già mình, cỡ năm mươi, năm nhăm gì đó. Anh này hẳn ở xa về thăm mẹ nên nghỉ lại để bàn chuyện sinh nhật sinh nhiếc gì cho bà cụ luôn. Có hiếu ra phết, hắn thầm khen. Một lúc bà cụ thủng thẳng:

- Sống được là tốt. Trời cho khỏe là mừng. Tiền đâu mà bãy vẽ ra, con.

- Có chứ - Người con nói - Con cháu, bạn hữu… mỗi người góp một tý, chúc thọ mẹ. Mẹ ở một mình, đêm hôm biết thế nào.

- Phui phủi cái mồm anh. Đợi năm năm nữa một trăm làm luôn. Quanh nhà mình, có người còn thiếu ăn, mẹ là lão thành, 60 năm tuổi Đảng, linh đình ăn uống sao đành. Để tiền giúp cho họ nương sắn chả hay hơn. Con lại là công an…

Hắn chột dạ. Thôi bỏ mẹ, con bà cụ là công an! Không biết công an vùng nào, có phải bộ phận bắt kẻ trốn tránh như mình không? Hắn toát mồ hôi, thở gấp, tim đập thình thịch. Tiếng bà cụ nhỏ lại:

- Con phải nhắc cả vợ con và các cháu nữa. Nhớ lời mẹ, làm gì thì làm, phải giữ gìn. Của thiên hạ nhiều lắm. Đừng tham.

- Mẹ dặn hàng trăm lần. Quên sao được…

Hắn chỉ dám nghe đến thế rồi nín thở chầm chậm bò ra khỏi "hang ổ" là những lùm cây hoa vông vang kín mít. Hắn đi về phía những đoàn tàu đang hú còi đòi than trước khi chuyển bánh. Hắn tìm một toa đen dự trữ leo lên ngủ trong tiếng gió thổi thông thống. Bụi than dính vào người biến hắn nhòa đen như những toa tàu…

Nhưng đêm nay, sau ba ngày vật vờ, hết sợ, hắn lại quay về lùm cây vông vang cạnh bờ ao, tìm về chiếc ổ rơm kín mít để ngủ. Chỗ này cách bãi than chừng cây số đường đồi, có qua một bãi tha ma, đi về đều vắng lặng như chốn không người. Hắn vẫn phòng nếu có công an tìm đến bãi than thì ở trong này sẽ như "căn cứ địa", không biết đâu mà lần.

Nhà bà cụ lại có khách. Thêm một hiện tượng bất thường nữa khiến hắn càng cảnh giác. Ánh lửa bập bùng trong bếp với mùi sắn thơm lừng khiến hắn thèm rỏ dãi. Cơn đói lại cồn cào trong bụng. Theo bản năng, hắn bò sát đến gần ánh lửa. Thật lạ, càng gần ánh lửa, hắn lại như càng thấy rét hơn, có lẽ 0cửa, thấy một bà lão ngồi trên chiếc ghế đang cời than thêm củi. Một anh con trai khoác chiếc áo kiểu blu-dông lên tận cổ, nhìn không rõ tuổi.

Có lẽ là cái anh hôm nọ. Biết đâu anh ta ở lại làm nhiệm vụ vây bắt mình? Lửa cháy to hơn, hắn ghé mắt nhìn, đoán bà cụ chủ nhà khoảng ngoài chín mươi tuổi như câu chuyện tối nọ hắn đã nghe trộm. Nhưng khuôn mặt hiền lắm, thuộc diện cả tin, có thể lừa dối được.

- Mẹ không muốn tổ chức thượng thọ à?

Suýt nữa hắn reo lên. Giọng này khác, thì ra anh này không phải là ông công an hôm nọ. Con cái nhà này có hiếu thật, toàn bàn chuyện thượng thọ. Chả bù cho mình, chưa hề biết ngày sinh của ông bô bà bô là ngày nào. Mình cũng là đứa mất dạy, lần đầu tiên hắn tự mắng mình.

Bà cụ thủng thẳng:

- Hôm kia anh Tỵ về, mẹ đã nói rồi. Các con nghe mẹ. Không làm gì cả. Bố mất sớm, thương mẹ là nhớ lời mẹ dặn. Năm ba rồi, nhớ nổi không? - Bà cụ quay sang anh con trai.

- Sao lại không! Của thiên hạ nhiều lắm. Đừng tham - Anh con trai cười khì khì…

- Cha bố anh. Chỉ được cái nhớ dai… Chín rồi, đổ sắn ra - Bà cụ vừa cười khì khì, vừa sai con.

Những củ sắn bở, bốc đầy hơi, thơm lừng, trong cái rổ sao mà ngon đến vậy. Anh con trai cầm lên thổi phù phù, cho vào miệng. Càng nhìn, hắn lại càng thèm, cái thứ mà hồi ở Hà Nội, hắn chưa một lần để ý.

- Mai con mang mấy cân về Hà Nội cho các cháu. Mọi bận về đây, thằng cu, con tĩn thích lắm. Ăn đến kỳ say.

Anh con trai nói:

- Con phải lên mạn Hà Giang. Chưa về được. Có mấy đứa vừa trốn trại hôm qua.

Trời ơi, lại là công an. Hắn sợ hãi luống cuống định rời cửa bếp thì tiếng bà cụ đã níu chân hắn lại:

- Bắt được chúng nó đừng đánh đập, con ạ. Tội người ta.

- Không đánh, không chịu được. Mất công, mất việc. Tức lắm. Đánh cho nhớ!

- Anh nói thế là không được - Bà cụ đổi cách xưng hô với con - Mẹ bảo anh và bảo cả thằng Tỵ rồi, nghề này đừng dùng quyền mà đánh người khác. Người ta cũng là người cả. Xưa mẹ bị Pháp nó bắt. Đánh đau lắm, nhưng không khai. Đến bây giờ vẫn thù đấy. Các con mà đánh đau, bắt khai sai là làm điều ác. Mà làm điều ác…

Anh con trai cười to, cướp lời mẹ:

- Làm điều ác thì không sửa được. Làm sai thì sửa được. Mẹ đã dạy như thế mà. Đúng không? Con đùa mẹ thôi. Xưa là có tạt tai, đá đít mấy cái. Bây giờ dân chủ rồi, đánh người là bị kỷ luật luôn. Kể cả họ là tội phạm. Mẹ yên tâm.

Có vẻ như bà cụ nuốt phải miếng sắn bị nghẹn nên một lúc sau mới nói:

- Mẹ chưa tin.

Hắn rón rén đi, không dám nghe hết câu chuyện. Về lại ổ rơm, lần đầu tiên hắn thấy buồn. Buồn khủng khiếp. Nằm gối đầu lên hai khuỷu tay, hắn cứ nôn nao. Hình như hắn thèm một hơi ấm của bếp lửa. Và tự nhiên thấy nhớ mẹ…

Nhớ cái thuở được nằm cuộn tròn trong lòng mẹ ríu rít kể chuyện ở trường. Nhớ cái lần được ngồi trên cổ bố chơi công viên. Giờ xa, xa lắm rồi. Không biết bây giờ hai người đang tìm mình ra sao. Thế nào mẹ cũng khóc, mẹ sẽ rũ người ra gọi thảm thiết tên thằng Ngọc là mình, có khi ngất lên ngất xuống.

Xưa nay một ngôi nhà chỉ có bố mẹ và thằng Ngọc này, không thiếu cái gì, thành ra hiếm khi hắn nghĩ nhiều về bố mẹ. Lần đầu xa ngôi nhà giữa phố, thấy thương mẹ quá. Mình đã dại lắm rồi. Hắn thao thức, nước mắt chảy nóng rát cả mặt…

Lại mấy ngày trôi qua. Đêm nay bếp nhà bà cụ lại đỏ lửa. Nghe trộm thành quen, cả tò mò nữa nên hắn bò lại sát cái bếp hôm nọ.

- Cái ao lâu nay còn cá không, bác?

Giọng ông này hơi lạ, hắn chưa từng nghe bao giờ. Chắc bà con quen biết gì đó. Tiếng người khách nói tiếp:

- Hôm nọ chúng cháu gặp mặt những người con của làng ta làm ở Công an Hà Nội. Hơn chục trai gái đều là người Cao Lan đấy bác (người khách nói một câu tiếng dân tộc, hắn không hiểu. Chỉ nghe bà cụ cùng người khách cười vang nhà. Chắc là vui lắm). Mọi người nhắc tới bác đấy.

Có người kể, năm 1967, bà chủ nhiệm Triệu Thị Văn triệu tập đại hội hợp tác xã tại nhà mình. Đại hội toàn thể phải đến mấy trăm người. Nhưng tự nhiên tối hôm trước, bà cụ mò mẫm đi khắp xã thông báo dời địa điểm họp vào hang. Sáng sau, lúc đại hội đang diễn ra thì nhà bác bị bom Mỹ giội tan nát. Hố bom thành ao thả cá bây giờ. Mọi người khen bác có giác quan thứ sáu. Nếu không xã mình dễ có ngày giỗ chung. Nhỉ?

Thằng Ngọc nhíu mày nghĩ: Ông này lại là công an. Hay là họ phát hiện ra mình, dồn dập đổ về đây nhỉ? Không lẽ… Hắn thấy lo lo. Hay là mình vượt biên đi. Khoan, để nghe nốt...

Bà cụ cười khì khì:

- Có giác quan nào đâu. Chúng nó ác thì mình phải dè chừng với nó. Đời bác 96 tuổi, Pháp thì sang bắt giam, Mỹ thì đem bom đến phá nhà. Ức không để đâu cho hết. Thế nên bác dạy con bác phải biết ơn Đảng, ơn Bác Hồ, phải sống làm việc tốt. Của thiên hạ nhiều…

- … Đừng tham! Hơn chục anh em công an là người Cao Lan cứ gặp nhau là nhắc lại câu nói của bác.

- Ô, thế các anh cũng biết à? Già này ngượng quá… Khì khì…

Thằng Ngọc ngồi nghe lại thấy buồn cười. Người dân tộc nói chuyện mộc mạc, hiền ru. Thế mà làm công an được, kể cũng lạ. Có thể họ to khoẻ, vật nhau với tội phạm lúc nào cũng thắng. Im lặng một lúc lâu, có cảm giác người khách đang tìm cách nói với bà cụ một điều gì hệ trọng lắm. Ngoài rừng gió thổi kéo từng cơn trên không trung vắng lặng. Hình như có tiếng thin thít nơi đầu lưỡi của người khách bị rét thì phải. Chỉ có bếp lửa là lập lòe sáng. Một lúc, tiếng người khách thảng thốt:

- Thưa bác. Hôm nay cháu thay mặt anh em đồng hương Cao Lan về Phấn Mê chúc thọ bác. Đội hình sự chúng cháu ra "nghị quyết" hàng năm sẽ cử người về mừng sinh nhật các mẹ của anh em. Hôm nay, anh Tỵ có chuyện…

- Năm nay, lần đầu thằng Tỵ không về. Có việc gì xảy ra với cháu?

- Dạ. Anh ấy đi bắt bọn cướp đêm. Bị chúng bắn bị thương…

- Bị thương? - Tiếng bà cụ kêu thất thanh.

- Vâng. Hôm qua Bệnh viện Việt - Đức đã mổ. Mấy anh em chúng cháu tiếp một ít máu là tỉnh. Anh ấy gửi quà cho bác đây.

Có tiếng loẹt xoẹt như mở một hộp xốp nào đấy. Không có tiếng bà cụ đáp lại. Hắn thấy thương bà lão. Tiếng người khách:

- Khi tên cướp bóp cò súng, Anh Tỵ vẫn xông vào nó. Lính hình sự chúng cháu được dạy như thế. Trước tội phạm, mình phải xông lên. Mình mà lùi lại, nó bắn cả mình, bắn cả anh em. Mình xông lên, nó sợ phải chùn tay.

Bà lão lặng im. Có thể bà chưa hết lo để nghe những chuyện như thế. Bỗng bà đứng dậy nói:

- Sắp có chuyến tàu về Hà Nội. Cháu cho bác về dưới đó thăm thằng Tỵ.

- Đi ngay hở bác. Dạ vâng. Để cháu đưa bác đi.

Hai người rời khỏi bếp, lên nhà trên lục xục một lúc, có lẽ tìm quần áo đồ đạc gì đó. Rồi họ tắt đèn, khóa cửa bếp đi ra ngõ, rì rà rì rầm chuyện gì nghe cứ nhỏ dần, nhỏ dần. Có tiếng còi tàu, không rõ tàu khách hay tàu chở than. Căn nhà của bà cụ chìm vào bóng tối mênh mông…

Còn lại một mình, thằng Ngọc ngồi rất lâu sát sau bếp lửa còn hơi nóng. Ngồi mãi, ngồi mãi cốt để đón hơi ấm sót lại từ bếp lửa bà cụ vừa nhen tối nay. Khuya lắm, khi đàn chim lạ mỏi mệt bay qua rừng kêu toang toác, hơi lạnh như dập dồn ập tới, có lẽ vì trong bếp than củi đã nguội dần, hắn miễn cưỡng đi về phía bờ ao. Hơn chục ngày nay, bây giờ hắn đã được đi thẳng người trong vườn nhà bà cụ mà không phải bò hay rón rén.

Hắn được tự do trong phút ấy, nhưng sao mà buồn bã thế. Hắn thấy cô đơn khủng khiếp giữa bóng tối dày đặc này. Thế là từ nay, không còn bà lão ở nhà, không còn ánh lửa lập lòe khe cửa, không còn tiếng bà lão chuyện trò cùng khách, không còn tiếng cười khì khì vui chuyện. Đâu còn phải trốn ai, nhưng lần này về ổ rơm, hắn lại nằm không ngủ được, ngồi bó gối nghĩ miên man.

Càng khuya tiếng gió rít càng mạnh, cái lạnh khác thường ùa về thấu đến xương. Có tiếng còi tàu xa xa vọng tới. Vậy là bà lão đi thật rồi. Hay là mình cũng đi. Đi về với mẹ. Vừa nghĩ hắn vừa gọi thầm tên mẹ trong nóng hổi của nước mắt đang giàn giụa...

Ngõ hẻm

Nguyễn Văn Tam

Về hẻm sâu này đã dăm năm, lại không thuộc típ người xông xáo nên cứ giờ tan tầm là Hãn về nhà với một lũ công việc không tên. Vợ Hãn sang Đức đã gần mười năm. Hai thằng con quỷ sứ, một thằng đang học năm thứ ba Trường Ngoại thương, một thằng năm nay sẽ thi đại học. Vợ Hãn tham tiền hay chính gã cũng tham tiền, không dễ khẳng định! Chỉ biết ba cha con gã chẳng mấy khi hết khó khăn…

Cô vợ, mấy năm nay thi thoảng lại gọi điện về. Lần nào Hãn nhấc máy cũng nghe tiếng than khóc, kêu khổ từ "bên kia thế giới": "Em nhớ nhà lắm, em khó khăn lắm" hoặc "Em mất hết rồi"… Nhiều lần, nghe lại điệp khúc ấy, vừa nãy cũng thế, Hãn quát lên trong máy: "Lần nào cũng kêu khóc than vãn… Nghe mãi chán rồi, khổ sao không về đi. Cô tưởng ba cha con tôi ở nhà sướng lắm à!". Rồi Hãn dập máy đánh cốp, mặt căng như mặt trống mới bưng!

Hãn trở ra salông, để nguyên cả giày, vật mình xuống. Không khí buổi sáng thứ Bảy yên tĩnh! Thi thoảng có tiếng xe máy, xe đạp văng vẳng. Nhà Hãn có một cái sân chừng hai chục mét vuông, dăm mét mới ra tới ngõ, và đó là ưu điểm duy nhất hợp với bản tính không thích ồn ã của gã. Đang mung lung trong dư âm bực bội về cú điện thoại khi nãy thì nghe tiếng đập cổng! Hãn bật dậy, ra sân. Tiếng cô hàng xóm nhanh nhảu:

- Anh Hãn ơi, có việc phiền anh đây.

Mở cổng ra là Hãn thấy ngay cái mặt "xưa như trái đất" của cô hàng xóm. Lấp ló sau vai cô là một thiếu nữ trẻ măng, bẽn lẽn cười hiền.

- Có việc chi đây! Sao hôm nay rảnh rỗi thế? - Hãn gắng gượng xã giao. Khi hai người phụ nữ đã yên vị trong nhà, cô hàng xóm cất giọng vào việc:

- Đây là Ngà, nhà ngoài phố, đầu ngõ mình. Thấy nhà anh có cái sân rộng, muốn thuê làm kho anh ạ.

- Thoải mái đi, nhưng tôi không chịu trách nhiệm về an ninh đâu nhé. Ngõ mình bọn nghiện hút qua lại nườm nượp!

- Được rồi, được rồi…- Cô gái lạ vút cái trở lên nhanh miệng, giọng rất nhẹ! Bây giờ nhìn kỹ, Hãn thấy mặt cô này đã có nhiều nếp nhăn, ẩn khéo trong lớp son phấn. Cũng phải ba mấy rồi chứ không còn trẻ trung như lúc mới thấy.

- Anh yên trí đi, em chỉ gửi những cái xe máy cho hiệu cầm đồ ngoài phố nhà em thôi. Em không để anh chịu thiệt đâu anh à…

- Thì tôi cũng có nói thiệt hơn gì đâu! Ai chứ người quen của cô Nguyệt thì phải tin chứ! Mà nhà tôi có thứ gì quý đâu, nếu cần thì cả gian dưới này nữa đấy! - Hãn thật thà, có lẽ một phần thấy mặt mũi cô Ngà cũng không đến nỗi nào, duyên lặn là đằng khác…

Ngay sáng đó, Hãn trao cho Ngà một bộ chìa khóa cổng cửa, rồi Ngà và cô hàng xóm ào ào dắt một lũ xe máy vào sân, gần chục chiếc, trong đó có một cái Spacy còn khá mới…

Buổi trưa, hai thằng con của Hãn vừa vào sân đã trố mắt:

- Bố ơi, nhà mình hôm nay nhiều xe thế?

- Cô Ngà cầm đồ ngoài phố gửi đấy, các con ra khóa, vào cũng phải khóa cẩn thận đấy! Của người khác cũng phải có ý thức như của mình, đừng để mang tiếng.

Hai thằng con miệng vâng vâng, dạ dạ nhưng mắt thì sáng lên như đèn. Chúng tủm tỉm nháy nhau ra điều đã thấy "anh bố mình có gì thay đổi đây"…

Chiều tối, cô Ngà lại dắt thêm vài chiếc xe mới vào "nhập kho". Cô vừa tạt vào nhà ngồi, dăm câu ba điều với "anh chủ kho" cho phải phép, điện thoại cầm tay của cô bỗng nổi nhạc "ính eeng". Một lát nghe Ngà nói với chủ máy bên kia: "Đúng rồi, cái Spacy hả…, mở cốp xem hả… được rồi, để cô xem…". Ngà đứng phắt dậy, ra sân, mở túi xách tìm chìa khóa, mở cốp cái Spacy… Ngà bỗng ồ lên một tràng như vỡ òa cảm xúc:

- Anh ơi, ra mà xem này, toàn đô là đô…

Hãn tò mò ra sân, nhìn qua vai cô Ngà thấy cái gói nilon nhỏ, lờ mờ sập tiền Mỹ dưới đáy cốp. Ngà mang vào nhà, giở ra đếm đi đếm lại, đúng chẵn mười ngàn! Ngà lại bật điện thoại: "Vẫn còn y nguyên mười ngàn cháu à. Bố cháu tới lấy luôn hả? Từ từ để cô ghi họ tên và số chứng minh bố cháu. Thế cháu đang ở đâu. Trời ơi là trời…Cửa Lò à? Bố tiên sư mày, còn cười à, con gái với chả con lứa. Yên tâm với cô Ngà đi…". Ngà cụp máy, quay ra nói với Hãn:

- Con với chả cái, chơi bời đến thế là cùng, đặt xe lấy mươi triệu đi hú hí với trai mà không biết trong cốp xe bố cất hơn trăm triệu…

*

Việc cô Ngà suôn sẻ với cái "sân kho" nhà Hãn đã mấy tháng. Hãn biết thêm, cô Ngà đã ba bảy, chưa chồng, sau một lần thất tình… Bỏ việc công nhân nhà máy dệt mồng tám tháng ba, về xoay đủ nghề. Bây giờ ngoài quản lý cửa hiệu cầm đồ còn kiêm cả "thư ký lô đề", mà hiếm khi dám đi chơi xa vì tiếc tiền: "Ai cho mình mỗi ngày mấy trăm ngàn đồng hả anh! Mỗi ngày chỉ mất vài tiếng thu tiền, nộp bảng, sổ sách… vào cuối chiều, tội gì…". Tỉ tê tháng ngày, Hãn đã hiểu thế nào là lô, thế nào là đề… nhưng bản tính gã vốn nhút nhát, chỉ theo dõi và nghiên cứu chơi chơi thôi chứ chưa hề tham gia bao giờ, và vì có dịp này, Hãn "hiểu thêm… đời những con người thị dân trong vòng xoay đô hội…!".

Từ bao giờ ánh mắt, nụ cười, đến giọng thưa lời gửi của Ngà khiến Hãn tự nhiên thấy gần gũi… đồng cảm… Hãn không lấy tiền thuê sân nên Ngà không biết tìm ra cách "tế nhị" nào để "bù đắp"! Hai thằng con vẫn học hành tiến bộ, mà từ dạo có cô Ngà lui tới, chúng phấn chấn ra mặt, nhất là thấy cửa nhà luôn gọn gàng sạch sẽ. Cô Ngà hay "ngứa mắt" khi thấy cảnh bừa bộn! Rồi từ lúc nào chẳng rõ, cô hay đỏ mặt hơn, thỉnh thoảng cô ra chợ làm một bữa ăn tươi mà cả ba bố con nhà Hãn thấy "có phần vui vẻ hợp lý"…Thỉnh thoảng Ngà mời cả vợ chồng cô hàng xóm dẫn mối sang làm tý cay cay rồi cùng "ba hoa xít tốc" chuyện trong ngõ ngoài phố.

Một ngày thứ bảy, hai thằng con Hãn đi thăm ông bà ngoại trên Bắc Ninh. Quãng gần trưa Ngà lại dắt cái Spacy của con bé "dại trai" bữa trước vào cổng. Thấy Hãn có nhà, cô mở cửa bước vào:

- Lại con bé Hương Ly, bố nó làm lãnh đạo Hải quan thành phố mà; lắm tiền nhiều của lại càng "ham công tiếc việc". Không cầm cho nó cũng khổ, uy tín lớn về cái lần mười ngàn đô trong cốp dạo nọ… nên nó còn mách cho một lô bạn bè con VIP tới… Hai thằng nhà anh hôm nay đi đâu?

- Chúng lên thăm ngoại từ sáng rồi em ạ!- Hãn trả lời.

- Thế anh ăn gì chưa?

- Anh ăn phở lúc sáng rồi.

- Em ra chợ nhá, anh thích ăn gì để em mua nào? Hôm qua em vừa trúng quả, có một con bạc sộp, chơi một dàn lô hơn chục triệu, tối đến tịt hết, chủ đề cho em hẳn một triệu, chưa kể hoa hồng… Mà dạo này thu nhập từ cửa hàng cầm đồ cũng khá, bạn bè con Hương Ly cắm xe liên tiếp anh à!- Ngà vừa nói vừa long lanh mắt nhìn Hãn.

- Ăn gì chẳng được, em ăn gì anh ăn nấy, anh "dễ nuôi" mà - Hãn hì hì cười. Không khí hôm nay mát mẻ, ngõ hẻm im ắng! Sẵn rượu "tắc kè ngâm" trên tủ, Hãn lôi ra chẳng hỏi han, rót đầy hai ly, giọng lưỡi ra chiều cám cảnh:

- Rượu ngon mà thiếu bạn hiền em ơi… Nâng cốc cho đỡ sầu nào - Ngà toét miệng cười, tự nhiên cũng cao hứng một trăm phần trăm… đến mấy ly liền. Tới khi mặt mũi hai kẻ "cô đơn" đều đến độ tưng bừng, Hãn mạnh dạn "phát biểu":

- Sao em không lấy chồng đi, Ngà?

- Ai lấy em bây giờ?

- Đầy thằng muốn mà!

- Bậy, những thằng tốt mà em thích thì chết hết cả rồi, bây giờ em chỉ mong có một đứa con gái, chẳng cần chồng cũng được!

- Láo! - Hãn đỏ mắt nói.

- Em mà nói láo thì em làm con… cún, hê hê!

- Thế thì anh, anh cũng đang mong một đứa con gái đây, nhưng chưa có chỗ… gửi! Ha ha…- Hãn cười như thằng ngớ ngẩn, mặc dù rượu đã bắt đầu ngấm nhưng gã vẫn thấy ngượng khi nói câu ấy. Còn Ngà thì lập tức chuyển ghế, nhào sang ôm lấy cổ Hãn, cô gắn môi mình vào môi Hãn chặt đến nỗi làm Hãn ngạt thở phải đưa tay cù vào nách Ngà làm cô nhột quá ngắt ra… Cả hai cùng cười! Rồi họ lại sà vào nhau, ôm ấp ve vuốt… Say khướt cả lũ, họ bỏ bê mâm bát, dìu nhau lên gác… Cả hai đều là loại "tiên tửu". Cứ thế, họ để nguyên cả quần áo dày dép ôm nhau ngủ. Trong mơ, Hãn thấy mình đang ôm một cô gái! Rồi bàn tay cô gái vuốt ve mặt gã… Choàng tỉnh giấc, Hãn thấy Ngà đang trong tay mình, nàng đắm đuối nhìn… Không ai nói với ai thêm câu nào, hai kẻ "thiếu đói" như bị ma ám tự lột hết áo quần… Tấm thân nõn nà tròn trịa, săn chắc của người phụ nữ lỡ thì đã đưa Hãn lên "chín tầng mây, mười tầng trời… "lúc nào chẳng rõ!...

Một năm trời trôi qua, từ cái lần sân thành "bãi cất xe máy", hai thằng con nhà Hãn ngày càng thích nhỏ to, thì thào với cô Ngà!... Rồi bẵng mấy ngày không thấy thằng lớn về nhà! Hãn đã phát huy hết khả năng thông tin mình có, vẫn chẳng tăm hơi…Chiều tối, Ngà vác cái bụng đã kềnh càng vào nhà, mặt chảy ra, ngập ngừng:

- Em có tội với anh rồi anh ơi… Em đã tin vào giải trình đi buôn đĩa của thằng Phước… Nó đang học đại học Ngoại thương mà…Bị bắt và mất hết trên Lạng Sơn rồi… hu… hu!- Ngà khóc thành tiếng khi đã đóng kín cửa - Bây giờ biết làm sao hả anh ơi? tiền em cũng mất hết vào "dự án" của thằng lớn rồi…

Nước mắt Ngà trào ra. Hãn lảo đảo như say rượu… Tiếng reng reng điện thoại bàn lại nổi lên. Hãn uể oải lê ra phía máy, nhấc tai nghe, đầu dây bên kia lại giọng cô vợ từ bên Hămbuốc: "Anh ơi, lần này thì phải về thật, em lại mất sạch rồi, chỉ còn đủ tiền vé máy bay bay về thôi, ngày kia em về nước!”. Hãn buông cái tai nghe rơi đánh "đốp" xuống nền gạch!

Ngoài hẻm nhỏ, không một tiếng động nhỏ! Mùa đông lại đang về…

Người đàn bà và chiếc chén bạc

Phạm Xuân Hiếu

Chủ nhật hằng tuần, tôi thường hay mời bạn bè đến nhà giao lưu, dùng cơm với gia đình bằng những bộ đồ ăn xa xưa: Chén bạc, đũa ngà, bát đĩa Giang Tây, mâm đồng chạm tứ linh, bàn ghế gỗ xưa khảm tứ diện đồng tứ đời nhà Thanh… Lần nào mời khách, tôi đều chuẩn bị chu đáo. Hôm nay đột nhiên thêm người, tôi lúng túng vì thiếu bộ đồ ăn.

Cứ loanh quanh đi lại chờ mọi người ngồi yên vị, tôi mới vào ghế của mình và nâng ly: "Xin cảm ơn các bạn đã tới dự buổi vui hôm nay". Tiếng cười, tiếng nói xen lẫn tiếng ly chạm nhau canh cách, rồi tất cả yên lặng nhìn trên tay tôi chiếc chén bạc. Tôi tủm tỉm cười: "Chiếc chén này của một người tự trừng phạt mình, nhưng tôi lại là người gánh chịu sự trừng phạt ấy!". Cả gian phòng ồ lên: "Người ấy là ai? Có phải là bồ ông không?". Tôi nháy mắt với người vừa nói: "Xin mời, 100% chén này rồi tôi sẽ kể".

Chuyện đầu đuôi thế này:

Một hôm tôi lau mấy món đồ cổ, chợt giật mình nhận thấy mất một chiếc chén. Tôi vội gọi vợ, con: "Có ai biết cái chén bạc của tôi đâu không?". Tất cả đều lắc đầu. Tôi mở tủ, phát hiện mất thêm đôi đũa ngà để trên giá, mà không ai biết mất từ bao giờ? Tôi ngồi tần ngần, điểm lại những khách ra vào trong thời gian qua. Không thấy ai đáng nghi vấn, toàn người lịch sự. Ai lấy một chiếc chén, một đôi đũa làm gì? Bởi nó không có giá trị kinh tế, văn hóa khi không đồng bộ. Nhưng phải có người lấy! Là ai? Câu hỏi chưa có lời giải và tôi không có quyền nghi ngờ những người bạn của mình. Toàn người chí cốt, lịch sự mới được vào phòng trưng bày cổ vật. Tôi ngồi hồi lâu bâng khuâng, luyến tiếc kỷ vật gìn giữ gần 40 năm.

Rồi vào một chiều giáp Tết, tôi đang dạo bước dưới bóng cây trong công viên, chợt từ phía sau có tiếng trẻ thơ: "Chú có phải là… Cô Lâm Phi mời chú đến nhà chơi". Tôi quay lại, cháu bé đã chạy xa. Lâm Phi là cố nhân của tôi. Chúng tôi mới gặp lại nhau vài năm gần đây khi nàng chuyển về căn nhà phố dưới.

Đến nhà Lâm Phi, tôi thấy nàng đang ngồi bên chiếc bàn phấn, nét mặt trầm tư. Thấy tôi đứng như trời trồng vì nhận ra đôi đũa ngà và chiếc chén bạc bày trang trọng trên bàn, những kỷ vật bị mất mà mấy năm nay tôi chưa tìm ra thủ phạm, mặt nàng vênh lên, mãn nguyện. Tôi chưa kịp có phản ứng thì nàng nhìn thẳng vào mắt tôi, nói như thách đố: "Có tiếc thì lấy về?". Tôi đang bối rối chưa biết xử lý ra sao, nàng lại trách thêm: "Đây là trừng phạt sự đầy đủ, tạo nên vô tâm vô tính, ghét lắm. Phải để cho anh mất một chút mới hiểu thế nào là thiếu khổ". Tôi chẳng hiểu nàng nói như thế là thế nào.

Trong khi ngồi xuống ghế chờ nàng đi pha nước, tôi ngồi ngắm hai thứ đồ bị "thất lạc" của mình. Lấy về hay để lại? Lòng phân vân chưa xác định được mục đích Lâm Phi lấy hai thứ nên buông một câu lấp lửng: "Em lấy chơi hay lấy trộm?". Nàng quay lại. Tôi bị hút hồn bởi đôi mắt đang đong đưa, mà ngày xưa tôi mong được nàng nhìn như thế: "Nếu là lấy trộm thì không bao giờ bày ra như là khoe".

Tôi lúng túng: "Thế thì lấy chơi?". "Đúng"! Lời nói ngọt như mía lùi, thật là nguy hiểm. Hai thứ bị "đánh cắp" đó không để làm gì, ngoài gợi nhớ tới quá khứ! Nàng hối tiếc chăng? Nhưng lại quên đang động vào tổ kiến lửa. Nó sẽ đốt nàng, đốt luôn cả tôi. Liệu nàng có biết không? Chắc là biết. Mà sao biết vẫn làm? Đúng là gan đàn bà…

Tối đó tôi lỡ lời kể với vợ: "Anh đã nhìn thấy chiếc chén bạc cùng đôi đũa ngà, nhưng không lấy về được!". Vợ tôi sửng sốt: "Làm sao không lấy được? Để em đến lấy cho. Ai không trả?". Tôi cười: "Đố cô lấy được? Của người ta, người ta lấy chứ của cô đâu mà đòi?". Tiếng rít của vợ qua hơi thở gấp: "Tại sao? Anh dẫn em đi?". Tôi hạ giọng: "Khuya rồi …". Vợ tôi quay lưng nằm trằn trọc. Còn tôi bồn chồn không biết ngày mai hai người đàn bà gặp nhau sẽ diễn biến ra sao? Chuyện ngày xưa… lại rắc rối.

Sáng hôm sau tôi điện cho Lâm Phi: "Em ở nhà, 30 phút nữa anh chị lại chơi". Nàng đợi, thướt tha trong bộ đồ màu tím hoa sim sang trọng. Nhìn thấy chúng tôi, Lâm Phi ra tận cửa đon đả: "Mời anh chị sang phòng khách". Tôi lặng thinh đi theo, ngồi vào chiếc ghế giữa hai người đàn bà. Vợ tôi mặt hầm hầm ngồi phịch xuống chiếc ghế đối diện với Lâm Phi. Trên chiếc bàn tròn, phủ tấm khăn thêu ren trắng là lọ hoa Hồng Nhung còn đọng những giọt nước long lanh. Căn phòng trang trọng, trên tường treo chiếc gương to. Đối diện là bức tranh chân dung ai vẽ nàng đang ngồi buồn ngắm biển xa xăm. Phía dưới là chiếc bàn phấn, trên đặt đôi đũa ngà và chiếc chén bạc. Bên cạnh là chiếc tủ ly bày các loại đồ chơi đẹp mắt. Chính căn phòng và thái độ của Lâm Phi đã làm vợ tôi bối rối? Còn Lâm Phi có vẻ đắc ý như đã dụ được người đàn bà cùng phố đến nhà, mà mỗi khi nhìn thấy là tắc nghẹn trong cổ nhưng không hiểu tại sao?

Ba người ngồi đánh mắt dò xét nhau không nhúc nhích. Lâm Phi nâng ly: "Xin mời anh chị". Tôi đỡ ly nước Lâm Phi đưa. Vợ tôi quay mặt đi, chắc đang kìm cơn tức giận dồn nén trong lòng chưa nói ra. Tôi uống ly nước cho mát cái đầu đang rối tung, thầm cầu mong hai người đàn bà đừng hành nhau. Giá tôi đừng ngồi đây có tốt hơn không? Rồi tự an ủi: "Vợ tôi không phải người như thế! Chỉ đòi chén thôi. Người hiền lành thì làm sao manh động được". Tôi đành lặng thinh ngồi quan sát hai người.

Chuyện đã đến. Mắt vợ tôi long lên nhìn xoáy vào Lâm Phi, đôi lông mày nhíu lại giọng hách dịch: "Tại sao cô lại lấy cắp đồ nhà tôi?". Lâm Phi như đã chuẩn bị sẵn mọi chuyện để đối mặt với thực tế này. Nàng nhỏ nhẹ: "Em không lấy". Vợ tôi rít lên, âm thanh quẩn trong cổ họng: "Cô không lấy nó chạy đến đây chắc?". Lâm Phi hơi nghiêng khuôn mặt trắng hồng sang phía vợ tôi, đổi giọng: "Nó tự đến đấy". Tôi thầm trách Lâm Phi sao lại làm thế cho không khí căng thẳng thêm, sắp có trận giằng xé nhau, làm sao tôi can nổi? Bụng thầm tự trách mình đã sai lầm đưa vợ đến đây, vị nổi cơn ghen là lẽ đương nhiên? Tôi sợ những trận hờn ghen của đàn bà khi ông chồng trở thành người ngớ ngẩn.

Tôi lo lắng chờ đợi chuyện "tình ngay ý gian". Vợ tôi như chiếc lò xo vụt đứng lên sấn sổ tiến đến bên Lâm Phi: "Cô này nói lạ nhỉ, cô lấy lúc nào? Bây giờ yêu cầu cô mang trả nhà tôi?". Miệng nói, tay giơ cao, nhưng bàn tay dừng lại ở ngang tai mình. Tôi trở thành người thừa nhìn hai người đàn bà qua lọ hoa ở giữa, không biết nên giữ ai?

Vừa lúc đó, Lâm Phi đứng lên làm tôi hết hồn. Nàng nhẹ nhàng: "Chị ngồi đấy, để em lấy cho". Dứt lời, nàng đi về phía chiếc bàn mở hộp kính trong suốt chụp lên đôi đũa ngà nằm ngang trên giá gỗ, bên cạnh là chiếc chén long lanh ánh bạc chạm nổi những bông hoa cúc đường nét mềm mại, nhỏ li ti, được đặt trên chiếc kỷ điêu khắc tinh vi bé xíu, phải do bàn tay nghệ nhân tài hoa mới làm được. Lâm Phi mang hai thứ đặt nhẹ trên bàn trước mặt vợ tôi, cười đắc ý: "Xin gửi lại chị. Em chỉ đùa một chút cho vui. Chị đừng giận". Nàng nói rồi nhìn sang tôi: "Còn anh! Ghét lắm!". Tôi buột miệng: "Chả ghét thì yêu?". Vợ tôi ngẩn người không hiểu ra thế nào? Hết nhìn tôi lại nhìn Lâm Phi, thốt lên:"Chuyện này có gì khuất tất!". Lâm Phi đồng tình: "Quá đúng!".

Lời nói vô tình chạm vào lòng tự ái của người đàn bà. Hẳn sự thể khó tránh khỏi trận cuồng phong. Như đoán được tâm trạng rối bời của đối phương, Lâm Phi chủ động: "Chị bình tĩnh đừng nóng vội, để em nói cho chị biết. Đáng lẽ chén bạc và cả anh ấy là của em. Của em tất cả. Nếu em biết nghĩ, biết nhìn người thì không đến lượt chị được hưởng hạnh phúc như ngày hôm nay".

Nghe câu nói mà lạnh cả người. Vợ tôi ngồi lặng, chao đảo, mặt từ đỏ chuyển sang tái dần. "Chẳng qua thời trẻ em nông cạn bồng bột nên mới để mất cơ hội nhận tình cảm anh ấy trao cho" - Lâm Phi tủm tỉm liếc người đàn bà đối diện đang soi chồng ngồi như phỗng đá, dằn giọng: "Thế ra hôm nay tôi mới biết các người đã từng là người yêu của nhau". "Đúng! Nhưng chị không mất anh ấy đâu mà sợ!" - Lâm Phi cười ngặt nghẽo, khêu gợi. Vợ tôi bật dậy, đưa hai tay nắm chặt mặt bàn định hất tất cả những gì trên đó vào khuôn mặt Lâm Phi đang vênh váo nói như đấm vào tai cho hả giận. Nhưng không làm được, vì chợt nhận ra chuyện này có cả sự đồng lõa của chồng. Vợ tôi buông tay rơi mình xuống ghế. Lâm Phi nhẹ nhàng đến bên ghé tai thì thầm, giọng giễu cợt: "Chị có muốn biết tại sao em chỉ lấy chiếc chén và đôi đũa không? Chắc chị chưa được nghe quá khứ của nó và tại sao anh ấy giữ đến bây giờ?". Đến nước này thì vợ tôi đành ngồi yên.

"Nói thật với chị - Lâm Phi bắt đầu câu chuyện - Lần gặp lại anh, em muốn anh là người trong mộng nhưng không thành. Vì anh vẫn như xưa, thật thà như thằng ngố! Sợ cái gì nhỉ? Nói như vậy không có nghĩa là em muốn phá hạnh phúc gia đình nhà chị mà em rất trân trọng chị, cũng như trân trọng anh, người từ hai bàn tay trắng đã phấn đấu để rồi lĩnh vực nào cũng thành đạt. Em mơ có một gia đình như thế.

Em biết anh từ khi mới 17 tuổi, vừa học xong lớp 12. Trường em hay mang lá ngụy trang vào đơn vị bộ đội phòng không kết nghĩa. Lúc bấy giờ anh làm trợ lý cho ban chỉ huy, thường tiếp chúng em thay thủ trưởng. Em là lớp trưởng hát hay, được các bạn tôn là hoa khôi của trường nên anh trợ lý quê Hà Nội đẹp trai nói hay như thuyết minh phim mê tít. Ngày anh đi chiến trường tặng em cây bút để viết thư mà em không nhận ra ý, tình của người lính. Em còn ngây thơ hồn nhiên trong sáng như vở học đường.

Ba năm sau anh chuyển ngành về Công ty Xây dựng gần Cửa hàng Dược số 2 của thành phố. Một lần anh đi mua thuốc, vô tình nhận ra em đang bán hàng. Rồi anh hay lại chơi, tình cảm hai người nảy sinh từ đó. Có người nói đến tai mẹ em, cụ rình bắt gặp mắng té tát hai đứa một trận không còn tình nghĩa. Sau lần ấy, anh chỉ lén lút gặp em trên đường đi làm về.

Anh rất quý em, nói đúng hơn là yêu nhưng không biết thể hiện tình cảm của mình. Anh thích đọc sách kinh tế, hội họa, văn chương, đi tìm đồ cổ với mấy ông văn nghệ sĩ lấy chữ làm trọng. Còn em, đỏng đảnh, hoang tưởng, thích ăn diện, chơi sang, nổi tiếng trong nhóm bạn bè vì nhà có điều kiện. Bố làm giám đốc nhà máy cơ khí, mẹ là cửa hàng trưởng cửa hàng thực phẩm, một gia đình lý tưởng thời bao cấp.

Thỉnh thoảng, anh đến nhà chơi nhưng toàn tránh các cụ. Vì có lần gặp bố em, hứng lên thế nào lại trình bày lý luận xã hội: "Trong tương lai, chế độ bao cấp sẽ bị xóa bỏ, nhường cho kinh tế thị trường. Các thành phần cá nhân sẽ phát triển giàu có góp phần làm nên sức mạnh tập thể". Lý luận suông không đúng lúc khiến mẹ em ghét, cho là người hoang tưởng, cái đầu có vấn đề. Bố em nhìn xa hơn: "Thằng ấy nói cũng có lý, nhưng chưa hợp thời". Bởi cuộc sống đang thiếu đủ thứ: mùn củi cũng phân phối theo tem phiếu thì ai tin điều đó. Không ngờ bố em cũng nhìn ra sự thật trong tương lai. Các cụ không còn sống đến ngày nay mà kiểm chứng.

Một hôm em cùng anh trên đường đi làm về, thấy đống sách bà bán ve chai xếp trên vỉa hè. Anh dựng chiếc xe đạp cọc cạch bên gốc cây, đến bên những chồng sách cũ, lật từng quyển lên xem, mắt sáng lên khi nhìn thấy mấy chiếc chén lẫn trong đống đĩa bát, đèn dầu méo mó. Anh chọn được 6 chiếc chén bằng kim loại, đen nhom nhem, dính vôi vữa cùng với mấy quyển sách nhàu nát, viết về kinh tế thị trường. Anh hỏi giá rồi nhanh chóng trả tiền, gọi em lên xe đi như sợ người ta đuổi theo đòi lại. Về đến nhà em tò mò: "Anh mua mấy thứ bẩn, rách này về làm gì?". Anh vuốt tờ bìa nhàu, rồi nâng mấy cái chén đưa cho em: "Quý lắm đấy. Em giúp anh đánh rửa cho sạch". Em từ chối: "Bẩn lắm, em không làm đâu". Anh ngạc nhiên: "Trông bên ngoài xấu thế thôi, là bạc đấy! Rồi em sẽ biết". Em giận dỗi: "Em không cần biết". Nói rồi em đứng lên, vội vàng như rũ cái áo bẩn, để lại sự thất vọng ngơ ngác cho anh mà đến hôm nay em vẫn còn nhớ hình ảnh ấy.

Mấy ngày sau, anh săn đón, chờ đợi em hết ở cột điện đầu phố, đến cột điện gần cơ quan với mục đích giải thích cho em hiểu giá trị vật anh mua, việc anh làm. Nhưng em không muốn nghe. Anh đi theo nói say sưa quan điểm của mình mà quên mất người nghe đang để ngoài tai.

Anh lấy một gói bọc khăn mùi xoa thêu bông hoa hồng đỏ mới tinh đưa cho em: "Anh tặng em bộ chén này! Em xem có đẹp không?". Lúc đó em nghĩ anh hấp rồi nên mới tặng em mấy chiếc chén bẩn đó. Bực mình, em quay lại giật cái gói anh đang cầm trên tay ném bịch xuống đường rồi đi thẳng. Anh vội vàng cúi xuống nhặt, vừa chạy vừa mở ra: "Em đợi đã. Em nhìn xem bộ chén có đẹp không?". Lúc đó, em lạnh lùng nhưng vẫn thấy mấy chiếc chén sáng long lanh như có phép thần đã biến nó đẹp ra như thế. Rồi anh lẽo đẽo đi theo giải thích: "Bạc là kim loại quý, nhưng phải biết nhận ra, không thì dễ bỏ đi. Bạc có tác dụng khử độc nên được chế tác vào đồ dùng ăn uống. Để lâu ngày nó tự đen dễ lẫn với chì. Bộ chén này phải của gia đình giàu có. Em mang về cho các cụ dùng".

Anh bước lên, đặt bộ chén vào tay em. Hai người đun đẩy nhau làm những chiếc chén rơi tung tóe xuống đường, lăn cả vào rãnh nước. Một lần nữa em phũ phàng, cắm đầu đi không nhìn lại.

Từ lần ấy, anh đã từ bỏ tình yêu của mình, từ bỏ em, không bao giờ săn đón nữa. Em đã tự đánh mất mình, mất anh. Đúng là sức chịu đựng của con người có hạn. Tình yêu phải tự nguyện, nhiệt tình từ hai phía, nếu chỉ đơn phương thì sớm muộn cũng không thành.

Đã có lúc, em ân hận về hành động kiêu căng, phũ phàng của mình. Định đi tìm anh xin lỗi nhưng bước đi không vượt qua lời của mẹ: "Tao cấm mày quan hệ với thằng ăn nói hoang tưởng ấy. Có nó không có tao. Mày xinh đẹp học hành tử tế, con nhà giầu, thiếu gì thằng kỹ sư, bác sĩ".

Rồi em lấy kỹ sư, bác sĩ thật, nhưng những người chồng ấy đã làm em thất vọng. Bởi họ không phải là người chồng mà chỉ thuần túy là người đàn ông. Chồng của em: người thì thô thiển, trần tục, ích kỷ, chỉ biết bản thân. Người thì đam mê quyền lực, tiền bạc như một gã si tiền mà quên đạo làm chồng… Cuộc sống của em không thiếu vật chất nhưng tổn thất tinh thần, bị trói buộc như cá chậu, chim lồng, vô vị như xác không hồn. Mà em có phải loại người bất tài, kém sắc đâu? Đành rằng cuộc sống muôn hình, muôn vẻ. Sức khoẻ cần vật chất, hạnh phúc cần tình cảm và niềm vui rất cần có văn hóa. Cuộc đời đâu đơn thuần chỉ để mà sống thì có ý nghĩa gì trong thế gian này?

Em đã chọn nhầm những người đàn ông tỏa ánh hào quang giả tạo làm chỗ dựa cho đời mình, mà lỡ bỏ những viên kim cương thô chưa mài rũa. "Đúng là cầm vàng mà để vàng rơi/ Bực mình tính chuyện nô chơi với đời".

Lần gặp lại anh, em đến chơi nhà, được anh tiếp trong phòng khách rất lịch sự. Em giật mình nhận ra những chiếc chén bạc, đáng lẽ là của mình đã để tuột khỏi tay. Bây giờ được cầm uống hương rượu thơm nồng, em mới nhận ra giá trị của nó thì đã quá muộn. Anh như giễu cợt em sao? Thật chớ trêu! Về nhà em bị xốc, bị ám ảnh màu ánh bạc long lanh, rồi muốn nó, như muốn có lại thời quá khứ kiêu hãnh của mình. Em quyết tâm đoạt lấy một chiếc, để chia sẻ sự trọn vẹn của anh. Thế là em nung nấu tìm cơ hội.

Một lần em đến chơi, anh vội ra nhà ngoài có việc, để lại em một một mình trong phòng khách, tủ lại không khóa. Thời cơ có một không hai, em đã nhanh chóng mở tủ lấy đôi đũa ngà trên giá và chiếc chén bạc trên khay giấu trong túi xách mà anh không hay biết. Em mừng vui lấy được hai thứ làm kỷ niệm, hy vọng chia sẻ lúc cô đơn. Nhưng rồi em buồn hơn mỗi khi nhìn nó. Anh có thể thông cảm cho em, nhưng chị có tha thứ cho em không? Em mong chị cho đây là một trò đùa vô hại. Bây giờ em xin được mang đến tận nhà trả lại chị để tâm hồn em thanh thản”.

Lâm Phi chớp chớp mắt, sụp đôi mi như trút được nỗi buồn. Để chia sẻ với hoàn cảnh người tình cũ của chồng, vợ tôi cầm tay Lâm Phi bấy giờ đang rút khăn mùi xoa chấm nước mắt: "Chị để hai thứ này lại cho em làm kỷ niêm. Cám ơn em đã giúp chị nhận ra giá trị hạnh phúc gia đình".

Tôi dừng kể, nhìn các vị khách, nâng chiếc chén bạc: "Nào các vị uống đi, cô bạn tôi vẫn đang cô đơn trong căn nhà năm tầng đầy đủ tiện nghi. Nàng thường ngồi một mình cầm chiếc chén bạc bên chai rượu với đôi đũa ngà"

Ông giáo lập dị

Thái Bá Tân

Ông Nguyễn Xuân Đoàn thuộc loại người vô tư và biết hài lòng với mình, với đời. Mà đời ông thì sống ở nước ngoài nhiều hơn trong nước. Ông là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, đã qua chức vụ trưởng một vụ ở bộ, hai nhiệm kỳ đại sứ ở Bắc Âu. Ông mới về hưu đầu năm nay, đúng tuổi sáu mươi, còn khỏe mạnh và tràn trề hạnh phúc. Sáng chơi ten-nít, chiều uống bia, tối đọc sách hoặc thậm chí làm thơ. Chắc chắn ông cũng hài lòng với những bài thơ ông viết.

Một hôm có ông bạn già ở trường ngoại ngữ đến nhờ ông Đoàn dạy hộ một lớp tiếng Anh nâng cao mà ông mở riêng đã mấy năm nay, giờ vợ chồng ra nước ngoài sống với con cháu.

“Bỏ thì tiếc, - ông nhà giáo nói. - Mà tôi thì chỉ có thể tin bác được thôi. Chẳng vất vả gì đâu. Mỗi ngày hai tiếng từ sáu đến tám giờ tối. Mọi việc cô Mai sẽ lo. Cô ấy tốt và tháo vát lắm. Bác chỉ dạy”.

Thấy bạn có ý lưỡng lự, ông nói thêm:

“Tôi biết với bác tiền không quan trọng, mặc dù phải nói rằng thu nhập lớp này cũng khá. Cái chính là bác sẽ được thay đổi không khí, sẽ cảm thấy hài lòng vì mình còn giúp được ít nhiều cho lớp trẻ”.

Một tuần sau ông Đoàn lên lớp, chủ yếu vì cái “thay đổi không khí” và “giúp thế hệ trẻ” ấy.

Lớp là một giảng đường đại học thuê bao cả năm. Khi đến, ông ngạc nhiên thấy học viên ngồi kín gần hết, dễ đến cả trăm người. Điều này chứng tỏ bạn ông phải là người rất giỏi và uy tín. Bản thân ông cũng giỏi, nói và viết tiếng Anh thuộc loại nhất nhì bộ. Cách thức tiến hành buổi học thì đã được bạn hướng dẫn kỹ. Cả con số một trăm người học kia cũng chẳng thành vấn đề, vì là lớp dịch không phải giao tiếp với từng người, không cần nói to vì cô Mai đã bố trí sẵn chiếc máy phóng thanh nhỏ trên bàn. Ông có thể đi lại thoải mái mà giọng vẫn vang to khắp phòng.

Buổi dạy đầu tiên diễn ra suôn sẻ. Các buổi sau cũng thế. Dường như người học cũng thích ông. Họ chủ yếu là sinh viên các năm cuối và cán bộ cơ quan có nhu cầu nâng cao ngoại ngữ. Bằng chứng là sĩ số không giảm mà còn tăng thêm. Không chú ý mấy đến việc cô Mai chăm chỉ thu học phí, kiểm tra thẻ, lo chuyện phấn bảng, ông đến lớp đúng giờ rồi hết giờ ra về, trang nghiêm và đạo mạo đúng kiểu một ông giáo có tuổi và giỏi nghề như ông cần có. Công việc mới mẻ này làm ông thích, có thể nói còn cuốn hút.

Cuối tháng cô Mai tìm đến nhà ông. Cô trạc ba lăm, hai con, nhân viên phòng quản trị của trường nơi ông đang dạy. Người cô đẫy đà, phúc hậu, tính cẩn thận, tháo vát và có vẻ đáng tin cậy như ông bạn giới thiệu. Cô rút ra tờ giấy chi chít tên người và các con số.

“Dạ, đây là tiền học phí của lớp tháng vừa rồi, sau khi trừ các khoản”. Cô lễ phép nói. “Mười ba triệu năm trăm mười nghìn đồng”.

“Nhiều thế cơ à?” Ông Đoàn ngạc nhiên hỏi.

“Cũng bình thường thôi ạ. Vào các tháng sau Tết và đầu năm học thường nhiều hơn”.

“Xưa nay vẫn thế?”

“Vâng ạ”.

“Lớp nào, thầy nào cũng thế?”

“Không. Trường này còn ba lớp tiếng Anh nữa, dạy thực hành, giáo viên trẻ, ít người học nên ít hơn nhiều. Còn các lớp luyện thi toán lý hóa thì có thể nhiều hơn”.

Ông Đoàn ngồi im không nói gì.

“Thế cô được bao nhiêu?” Lúc sau ông hỏi.

“Dạ, sáu trăm nghìn như mọi khi. Trong giấy này em có ghi”. Cô Mai đáp rồi lễ phép chào ông ra về.

“Mười mấy triệu đồng một tháng. Mỗi ngày hai giờ dạy. Nhiều quá”. Ông Đoàn nghĩ. “Hóa ra bao năm nay cái ông Năm nhà giáo này kiếm cũng khá.”

Đúng là ông không quan tâm đến khía cạnh kinh tế của việc dạy học. Dạy cho vui như ông vẫn nghĩ. Nhà ông khá giả, có thể nói giàu. Chỉ còn hai ông bà già sống với nhau, lương hưu cao. Hai đứa con đã trưởng thành, cũng giàu. Anh con cả hiện đang làm cho một liên doanh ở Sài Gòn, mấy năm trước còn biết đem tiền tiết kiệm của ông mua mảnh đất, vừa rồi sốt đất, đem bán lãi hơn một tỉ. Số tiền này ông bà đang gửi tiết kiệm, riêng lãi cũng thừa sống, nên khoản tiền mười mấy triệu một tháng kia càng trở nên nhiều, thậm chí quá nhiều. Ông là người như vậy, luôn suy nghĩ như vậy, chân thành và trong sáng.

Hôm sau học xong, ông bảo cô Mai ở lại, đề nghị cho ông biết rõ tình hình học sinh, học phí. Nghe xong, ông nói:

“Cô xem có thể giảm học phí cho mọi người được không?”

Cô Mai ngơ ngác, đờ mặt nhìn ông hồi lâu:

“Dạ, em không thật hiểu...”

“Tôi nói giảm học phí. Tức là có thể hạ học phí từ mức mỗi người một tháng một trăm nghìn đồng xuống năm mươi hay bảy mươi nghìn chẳng hạn. Cô biết rõ nên giảm bao nhiêu. Thực sự tôi không cần nhiều như vậy. Tôi chắc trong số người học ở đây nhiều người cũng khó khăn, đặc biệt các em từ nông thôn. Cô hiểu rồi chứ?”

“Dạ hiểu”, cô Mai ấp úng. “Nhưng em thấy không thể làm thế được ạ”.

“Vì sao?”

“Vì... không thể được. Xưa nay người ta chỉ tăng chứ không giảm học phí...”

“Nhưng đây là lớp tư. Của tôi. Và tôi muốn giảm!” Ông Đoàn hơi cao giọng. Là nhà ngoại giao, ít khi ông cao giọng.

“Nhưng làm thế sẽ ảnh hưởng đến các lớp tiếng Anh khác. Có thể cả những lớp không phải tiếng Anh. Mọi người sẽ không hiểu, sẽ bàn tán, dị nghị, sẽ cho rằng thầy...”

“Tôi không cần biết người ta nghĩ gì về tôi. Đây là việc riêng, và tôi quyết định từ nay cô chỉ thu năm mươi nghìn đồng một tháng! Không bàn nữa. Cứ thế mà làm!”

Ông Đoàn thậm chí giật mạnh chiếc cặp trên bàn rồi bước ra khỏi phòng.

Tội nghiệp cô Mai. Cô bị sốc thật sự. Đêm ấy cô trằn trọc mãi không sao ngủ được. Đã mười năm nay cô làm thêm nghệ quản lý các lớp dạy thêm, học thêm này, cho nhiều thầy, nhiều cô, nhưng chưa bao giờ cô gặp trường hợp nào tương tự. Ngoài đức tính quí báu là mẫn cán và trung thực, cô còn là người dễ xúc động và hay lo. Cô hình dung chuyện gì sẽ xẩy ra khi cô thông báo cái quyết định kỳ cục ấy. Người ta sẽ bảo lớp cô “phá giá” để chơi xỏ nhau, bảo ông thầy này điên, định tỏ ra này nọ. Người học chắc chắn sẽ lấy làm ngạc nhiên, đoán non đoán già không biết vì sao lớp bỗng dưng giảm học phí. Mà nào có ai kêu đâu. Lớp dạy chất lượng, so với nhiều nơi khác là còn rẻ, lại được bảo lưu, học bù thoải mái. Rồi họ sẽ quay sang nghi ngờ cả những chuyện kỳ cục nhất, như phải chăng ở đây đang có điều gì khuất tất? Hay thầy trót phạm tội lỗi nào đó nay lương tâm cắn dứt? Được giảm tiền cũng thích, tất nhiên, nhưng ý nghĩ học với một người tội lỗi thì chẳng thích thú gì. Rất có thể vì thế mà nhiều người sẽ bỏ học. Nhất định phải có chuyện gì đó. Nếu không ai bỗng dưng từ chối tiền, nhất là những đồng tiền chính đáng? Ừ, mà sao ông ấy làm thế nhỉ? Không thể nói vì giàu. Xưa nay càng giàu người ta càng muốn có thêm tiền để giàu hơn. Vậy thì vì cái gì? Cô Mai chịu không sao hiểu nổi. Hay thật sự có điều gì khuất tất? Hay biết đâu ông ta nói thế là nhắc khéo mình tăng chứ không phải giảm học phí?

Với những băn khoăn như thế, cô quyết định tạm thời cứ chờ một thời gian xem sao. Biết đâu đây chỉ là ý nghĩ bốc đồng thoáng qua và chẳng bao lâu nữa ông ấy sẽ thay đổi.

Những ngày tiếp theo ông Đoàn không đả động gì đến chuyện này, vẫn đều đều lên lớp, trang nghiêm và đạo mạo như trước, không mảy may chú ý tới cô Mai và những việc cô làm trong lớp.

Cuối tháng, cô lại đến gặp ông.

“Hóa ra cô không làm như tôi yêu cầu?” ông Đoàn hỏi khi cô đưa cho ông gói tiền với tờ giấy đủ các khoản diễn giải và con số gần mười lăm triệu đồng.

“Dạ vâng. Em xin lỗi”, cô ấp úng. “Em nghĩ có thể vì mới đến thầy chưa biết. Việc này không đơn giản như thầy nghĩ. Vả lại...”

“Thôi được rồi’, ông Đoàn ngắt lời không chút ngoại giao. “Nếu thế thì cứ mặc tôi.”

Đêm hôm ấy cô Mai lại mất ngủ. Cô thấy tiếc những năm làm việc đều đều không sự cố với thầy Năm, và cô lo lắng nghĩ tới việc ngày mai ông Đoàn sẽ nói “điều ấy” với cả lớp, một việc đáng lẽ cô làm nhưng ông không để cô làm. Tức là mọi người sẽ nghĩ có sự không ổn giữa ông và cô.

Nhưng cô ngạc nhiên khi hôm sau và mấy ngày tiếp điều cô lo vẫn không xẩy ra. Cô không biết rằng ông Đoàn đã đích thân ra phòng thuế quận xin nộp thuế thu nhập cá nhân. Ý tưởng mới mẻ và độc đáo này đến với ông khá bất ngờ, khi buổi sáng đi chơi ten-nít về, ông ngẫu nhiên nhìn thấy câu khẩu hiệu viết bằng sơn đỏ đã phai màu trên một bức tường vôi tróc loang lỗ: “Nộp thuế là nghĩa vụ và quyền lợi của công dân” Đúng! Mình là công dân, công dân gương mẫu, có thu nhập cao, tại sao không tự nguyện khai báo nộp thuế?

Ở phòng thuế, anh nhân viên trẻ sau khi nghe khách trình bày ý định của mình, thấy có sự lạ, bèn lễ phép mời ông sang phòng bên “gặp lãnh đạo”. “Lãnh đạo” là một ông già gầy đét đã ngồi ghế trưởng phòng hơn hai mươi năm nay, có tên là Chẩm, vừa nghe vừa chăm chú nhìn ông bằng đôi mắt nhà nghề đầy cảnh giác của một cán bộ ngành thuế dày dạn kính nghiệm.

Ông Chẩm hoan nghênh ý thức công dân cao của ông, mời ông uống nước, rồi thong thả nói:

“Vậy là bác đã về hưu, và chỉ dạy thêm tiếng Anh ‘cho vui’ như bác nói?”

“Vâng, đúng thế”.

“Và đây là lớp dạy tư chứ không phải trung tâm ngoại ngữ hành nghề có giấy phép và đăng ký với nhà chức trách?”

“Vâng”.

Ông Chẩm trầm ngâm suy nghĩ một chốc rồi thở dài:

“Rất tiếc tạm thời chưa có luật nào qui định những người như bác phải nộp thuế thu nhập từ các nguồn tương tự”.

“Nghĩa là cả khi muốn, tôi cũng không được nộp?”

“Cái này để tôi hỏi ý kiến lãnh đạo. Xin bác cho địa chỉ, sẽ có người đến báo bác sau”.

Khi khách ra khỏi phòng, ông Chẩm thấy như hẫng hụt điều gì, thậm chí có cảm giác bị xúc phạm. Xưa nay người ta chỉ đến gặp ông để kỳ kèo xin miễn giảm, hoặc tìm cách gian lận, thế mà bây giờ bỗng xuất hiện cái ông kỳ cục này.

“Theo tớ đây là trường hợp đáng ngờ,” ông quay sang bảo anh nhân viên nọ. “Nhất định phải có cái gì đấy mờ ám. Cậu nghĩ thế nào?”

“Em cũng nghĩ đúng như thủ trưởng ạ.” Anh kia hồ hởi đáp. “Có thể ông ta muốn tỏ ra mình lương thiện ở một việc nhỏ để che dấu một hành vi bất chính khác lớn hơn, như kiểu bọn tội phạm tự nguyện đầu thú tội ăn cắp vặt để trốn tội giết người ấy mà”.

“Vậy thì giao cho cậu điều tra vụ này. Phải làm thật khéo và thật kỹ. Đừng quên tìm hiểu cả bệnh án của ông ta. Biết đâu lại chẳng một lão già tâm thần làm mất thời gian cơ quan nhà nước.”

Một tuần sau ông Đoàn gọi điện thoại đến phòng thuế. Đích thân ông Chẩm trưởng phòng nhấc máy.

“Thú thật với bác là chúng tôi vẫn chưa tìm được mục nào trong các luật thuế hiện hành để có thể áp dụng cho bác nộp thuế”, ông nói, thân mật hơn một chút so với giọng điệu vẫn dùng hàng ngày. “Cái khó của trường hợp bác là ở chỗ bác đã nghỉ hưu, chỉ dạy tư tiếng Anh, thứ ngôn ngữ đang được khuyến khích, lại chỉ một lớp và chẳng thuê mướn ai. Nếu bác là một trung tâm đăng ký hẳn hoi thì lại là chuyện khác. Ừ mà sao bác không thành lập một trung tâm như thế để hợp pháp hóa việc nộp thuế nhỉ?.. Vâng... vâng... Bác nói đúng. Tôi biết bác chỉ dạy cho vui chứ không nhằm mục đích kinh doanh. Thế mới khó cho chúng tôi. Dẫu sao thì người tự giác như bác hiện giờ có thể nói không nhiều. Vâng... Nhất định thế nào chúng tôi cũng tìm được cách giúp bác thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi công dân của mình. Xin bác yên tâm chờ thêm một thời gian nữa. Không lâu đâu. Chào bác”.

“Không lâu đâu” là ý ông Chẩm muốn nói tới kết quả điều tra của anh nhân viên trẻ. Suốt cả tuần vừa rồi ông chẳng hề “báo cáo lãnh đạo”, cũng chẳng xem lại luật thuế như ông nói. Cú điện thoại vừa rồi càng khẳng định thêm ý kiến của ông, rằng người này nhất định phải có vấn đề. Nếu không đã chẳng hăng hái xin đóng thuế như vậy. Gần trọn đời trong nghề, ông tin chắc điều ấy. Nhưng vấn đề gì? Cậu nhân viên vẫn chưa tìm ra. Có lẽ phải nhờ đến công an. Ừ, phải báo công an biết và yêu cầu họ điều tra giúp. Ông Chẩm nghĩ, thầm hài lòng với chính mình.

Trong khi đó, ông Đoàn, với bản tính hồn nhiên trong sáng và lạc quan vốn có, vẫn tiếp tục cách sống ông yêu thích - sáng ten-nit, chiều uống bia, tối đi dạy rồi về đọc sách báo, thỉnh thoảng làm thơ. Thực ra ông chẳng cay cú lắm với cái việc tự nguyện làm giảm tiền của mình mà không thành. Đơn giản ông thấy “dạy chơi” mà được chừng ấy là quá nhiều, nên đề nghị hạ học phí hoặc xin đóng thuế. Dẫu vậy ông cũng chút ít ngạc nhiên khi người ta không cho ông làm cái việc tốt đẹp đó.

Tháng sau, vẫn không thấy động tĩnh gì, một hôm sau buổi học, ông tuyên bố trước cả lớp từ nay sẽ giảm một nửa học phí. Cho tất cả mọi người. Rồi ông thong thả xách cặp bước ra khỏi phòng, để cô Mai ở lại một mình giải thích thêm với đám học viên đang ngạc nhiên bàn tán.

Mấy ngày tiếp theo mọi người nhìn ông với con mắt tò mò, nghi kỵ, nhưng biết tính thầy nghiêm, không thích nói chuyện lạc đề nên không ai dám hỏi. Còn cô Mai thì vốn rụt rè ít nói, bây giờ hầu như chẳng bao giờ mở miệng. Không chủ ý, ông Đoàn vẫn nghe lõm bõm nhiều câu bình luận sau lưng. Rồi ông nhận được mấy lá thư nặc danh với những lời lẽ khiếm nhã đầy bóng gió. Kệ. Ông không quan tâm. Ông vẫn sống theo cách xưa nay từng sống. Ông hài lòng với ý nghĩ đã phần nào giúp được ai đó vấn đề tài chính mà ông chắc họ đang gặp khó khăn. Thậm chí ông ăn thấy ngon miệng hơn.

*

Mấy lời nói thêm.

Tháng tiếp theo số người học không tăng như ông Đoàn tưởng mà còn giảm. Giảm rõ rệt. Cô Mai khốn khổ thực sự vì bị mấy ông phòng thuế và công an căn vặn về ông thầy “lập dị”. Người học cũng chất vấn cô không ít, đến mức cuối cùng cô xin thôi lớp ông, sang làm giáo vụ cho một trung tâm ngoại ngữ ở trường bên, dù lương ít hơn.

Thất vọng vì không phát hiện thấy điều gì mờ ám liên quan đến nhân thân ông Đoàn, cuối cùng nhà chức trách đi đến kết luận rằng việc mở lớp dạy tư thuê phòng của trường là vi phạm qui định quản lý giáo dục và đào tạo, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự của khu vực. Vậy là lớp dịch tiếng Anh của thầy Đoàn bị đóng cửa. Cùng vạ lây theo nó là ba lớp tiếng Anh thực hành và mười lớp luyện thi đại học. Tất nhiên không ai trong số các nạn nhân cảm ơn ông điều này.

Còn ông thì sao? Ông vẫn thế, như xưa. Vẫn hàng ngày làm những việc ông ưa thích - thể thao, bia, sách báo và làm thơ. Bây giờ ông có thời gian nên làm nhiều hơn. Tuy nhiên, công bằng mà nói, sự trong sáng của ông dường như cũng bị gợn đục chút ít. Bằng chứng là một lần uống bia với nhau, giữa chừng ông trầm ngâm bảo tôi, cũng một người về hưu kiếm thêm bằng nghề dạy học, rằng nếu không có lý do thúc bách thì dẫu sao cũng không nên giảm tiền học phí hoặc tự nguyện xin nộp thuế. Tiếc là tâm lý xã hội tạm thời chưa chấp nhận một điều xa xỉ như vậy.

Hà Nội, 7 tháng 2, 2003

Xuân muộn

Bùi Thị Sơn

Thi sĩ giật mình tỉnh giấc. Quờ tay sang bên trái, chẳng thấy nàng đâu. Quờ tay sang bên phải, cũng chẳng thấy nàng đâu. Mùi chè ướp hương nhài vẫn thoang thoảng đâu đây. Chiếc rèm cửa bằng lụa tơ tằm vàng óng lay lay như bóng dáng người đẹp còn lẩn khuất hư hư thực thực...

Đã nhiều người đẹp lưu lại thư phòng này.Đó là những người hâm mộ thơ tình của ông suốt nửa thế kỷ qua. Họ đọc thơ ông - hồi hộp, run rẩy. Họ kiếm tìm mọi lý do để được gần ông - Từ lúc ông còn là thi sĩ có mái tóc bồng bềnh cho đến khi mái tóc ngả màu muối tiêu. Họ là những cô tiểu thư khuê các, mộng mơ của một thời quá vãng, người giàu có sang trọng như một mệnh phụ phu nhân, người là vợ của một vị tướng oai phong lừng lẫy, đánh đông dẹp bắc. Họ không thoả cơn khát tình với những ông chồng đạo đức sáng ngời hay những ông chồng võ biền "dùi đục chấm mắm cáy". Họ muốn tìm ở ông hơi thở nồng nàn quyến rũ, họ muốn được yêu, được sống hết mình... Đến thư phòng của ông còn có những cô sinh viên mơ mộng. Họ tôn thờ, thần tượng ông, sẵn sàng sống với ông từng giờ từng phút theo một triết lý sống:

"Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt

Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm".

Có lần, vô tình những người hâm mộ "đụng độ " nhau. Cô sinh viên trẻ lễ phép:

- Chào bà ạ!

Tiếng "ạ" kéo dài như mỉa mai, khinh bỉ... Rồi cô quét ánh nhìn soi mói lên mái tóc phi dê đã nhuộm lại, bộ ngực căng mẩy giả tạo nhờ độn thêm mấy lần "mút", bộ mặt bự phấn của người đàn bà đã qua thời "vàng son" - một cái nhìn đầy ác ý. Người đàn bà không phải tay vừa, nàng đánh nửa con mắt qua mặt "con chíp hôi", rồi quay lại thi sĩ với cái nhìn tình tứ, mơ màng và giọng nói nhẹ như cơn gió thoảng:

- Anh còn nhớ bài thơ tình đầu tiên anh tặng em dưới rặng liễu ven Hồ Tây không?

Thi sĩ vốn nhạy cảm, không muốn mất lòng ai.chàng nhìn cô sinh viên trẻ măng với ánh nhìn của người anh cả - thân thương,trìu mến nhưng nghiêm nghị, xa cách:

- Trang Trang vào thư phòng đi! Thầy tiễn khách rồi sẽ quay lại trao đổi tiếp vởi em về chủ đề hôm qua.

Rồi chàng quay sang "người đẹp quá vãng":

- Hoài Thi về nhé! Nếu thu xếp được, tôi sẽ đến thăm vợ chồng bạn vào một ngày gần nhất".

Lời nói nhẹ nhàng, chuẩn mực không thể trách cứ vào đâu được...

Đó là lần đầu "đụng độ" nhau khi họ mới tìm đến hoặc gặp lại thi sĩ. Họ đi tìm và ngộ nhận cái "nửa kia đích thực" của mình...

* * *

Lần thứ hai... Trang Trang trong bộ đồ quần ống típ trắng, áo phông hồng, trẻ trung, hiện đại, nhảy chân sáo từ thư phòng thi sĩ bước ra... Bình minh vừa nhô lên - khoảng không gian bừng sáng, chan hoà ánh nắng. Nàng nhẹ nhàng cúi xuống khóm hoa hồng nhung, đặt môi hôn hờ lên cánh hoa đỏ thắm, khe khẽ nhắm mắt lại tận hưởng mùi hương hoa nồng nàn quyến rũ... Tai nàng còn văng vẳng lời thơ đắm say, mãnh liệt: "Hôn thật khẽ, thật êm. Hôn êm đềm mãi mãi. đã hôn rồi hôn lại. Như nghiến nát bờ em." Bỗng nàng rùng mình, khìn khịt mũi đánh hơi - mũi nàng tinh như mũi chó sói. Nàng nhận ra mùi nước hoa ngoại đắt tiền của kẻ "tình địch". Nàng mở mắt ra, sa sẩm mày mặt khi thấy người đàn bà “cập kề” tuổi năm mươi trong bộ đồ mỏng tang màu hoàng yến ôm sát những đường cong gợi cảm (đường cong thật hay là thủ thuật của đám đàn bà nhờ chồng mà xài tiền như nước?). Rất bản lĩnh, nét mặt nàng trở nên ngây thơ, trong sáng. Nàng lễ phép thưa rằng:

- Chào bà! Bà lại đến nghe thơ đấy ạ! Cháu phải về lên giảng đường học. Bà cứ ở lại đàm đạo văn chương với thầy nhé !

Sáng nay, Trang Trang vui lắm. Như thường lệ, nàng dậy từ lúc năm giờ sáng để chạy bộ cùng hai cô bạn gái trong ký túc xá. Ngọn gió mát lành lùa vào chân tóc, mái tóc thề ngang vai tung tẩy bay bay theo nhịp chạy. Đôi gò vú tròn lẳn, chắc nịch như hai nắm xôi cũng dâng lên hạ xuống theo nhịp chạy. Nàng vừa chạy vừa hít sâu lồng ngực để luồng không khí trong lành thấm tận vào từng dường gân thớ thịt. Đột nhiên, nàng nhớ đến thi sĩ cô đơn có cặp mắt mơ màng và mái tóc bồng bềnh vương trên đài trán... Nàng lừa hai đứa bạn, cố tình chạy chầm chậm, rồi bất ngờ đến khu đường ngoặt, nàng lao chạy như điên đến hiên nhà thi sĩ. Ông ngạc nhiên khi nghe tiếng đập cửa uỳnh uỳnh, rồi cô trò nhỏ lao sập vào ông, đổ oặt cái thân mình mềm mại nóng hôi hổi lên vai ông. Ông nhẹ nhàng hỏi:

- Trang Trang! Em làm sao thế ?

- Không sao đâu thầy ạ! Em rất, rất vui. Và tự nhiên em nhớ đến thầy...

Thi sĩ thoáng rùng mình. Vì cảm động? Vì bất ngờ? Vì sao nữa? Ông biết cô bé mười tám tuổi xinh đẹp ngây thơ này đã khiến bao chàng sinh viên và các ông thầy trẻ xao xuyến mất ăn mất ngủ mà cô dửng dưng vô cảm chẳng muốn nhìn đến ai.Ông thì đã ngoại lục tuần với biết bao cay đắng trên tình trường. May mà ông có được cái tài nên tổ chức cứ níu kéo ông ở lại giảng dạy cho các sinh viên văn khoa thêm một vài năm nữa. Tình cảm của cô bé mộng mơ này cũng chỉ là tình cảm bồng bột nhất thời như những cô bé lớp đàn chị của cô. Tốt nhất là nên tạo ra một khoảng cách an toàn để cô bé khỏi vỡ mộng sau này và cũng để trái tim mình đừng thêm một lần nữa rỉ máu. Ông nhẹ nhàng nâng đầu cô ra khỏi bờ vai xương xẩu của mình:

- Bình tĩnh nào cô bé! Em trở về lên lớp học đi! Đừng trêu đùa lão già này nữa.

- Không! Em không phải là cô bé. Em mười tám tuổi rồi. Thầy cũng không phải lão già. Thầy còn độc thân và tâm hồn thầy còn rất trẻ. Em đã đọc hết các tập thơ tình của thầy - Em ngưỡng mộ thầy và em yêu thầy thật lòng.

- Thôi nào, cô bé, về lên lớp học đi. Rồi có ngày em sẽ thấy ân hận.

- Em không ân hận. Em muốn được thầy hôn...

Để chiều lòng cô bé và cũng không cưỡng nổi lòng mình, thi sĩ nhẹ nhàng ôm cô bé, nâng mặt cô lên và hôn vào giữa trán cô. Cô mỉm cười sung sướng:

- Em cám ơn thầy! Em lên lớp đây!

Cô đem theo cả hơi thở ấm áp và nụ hôn phớt nhẹ, không gợn chút dục tình của thần tượng lên lớp ...

Hoài Thi nhẹ nhàng len qua luống thược dược đỏ thắm, khe khẽ cất tiếng chào từ sau lưng thi sĩ :

- Anh ạ !

Thi sĩ đang mải miết nhìn theo một cánh én chấp chới phía trời xa, khẽ rùng mình thảng thốt:

- Em đấy ư ?

Giọng nói chàng nhẹ bẫng như trôi từ một cõi hư vô nào đến. Đôi gò má chàng phơn phớt hồng tựa hình ảnh chàng cách đây bốn mươi năm về trước... Hoài Thi chợt hiểu ra: Chàng xúc động nhường ấy - đương nhiên trái tim chàng lại thêm một lần nữa run rẩy: "Lại một lần nữa ta mất chàng - Cái con bé chíp hôi có gương mặt bừng sáng, ngây thơ, thánh thiện và giọng nói ríu rít như chim... nó dã kịp làm xiêu lòng chàng... ừ mà cũng tại ta... Hồi ấy ta còn trẻ trung xinh đẹp, biết bao kẻ vây quanh... Chàng thi sĩ nghèo nhưng có trái tim nhạy cảm, nhân hậu... Giờ thì ta đã có rất nhiều: Nhà cửa, tiện nghi, chồng thành đạt, con trai con gái khôi ngô, xinh đẹp, học hành giỏi giang... Ta chỉ thiếu một trái tim yêu thương nồng nàn quyến rũ, có đốt đuốc đi tìm dưới gầm trời này cũng chẳng tìm nổi người thứ hai như chàng... Khi ta tìm gặp lại chàng - chàng không hề oán trách nhưng lịch thiệp tạo ra khoảng cách... Chẳng có lẽ ta chẳng là gì trong mắt chàng?". Hoài Thi bỗng cảm thấy chóng mặt, mắt hoa lên,nàng luống cuống vịn vào cây thuỷ trúc có dây hoa sao mỏng mảnh, đỏ tươi như máu quấn quanh rồi từ từ quỵ xuống... Chân nàng vô tình đá phải chiếc ô doa đặt... cạnh cây thuỷ trúc khiến nó lăn lông lốc và phát ra tiếng kêu lọc cọc. Thi sĩ giật mình quay lại, chàng vô cùng hoảng hốt khi nhìn thấy Hoài Thi gần như trong trạng thái bất tỉnh. Chàng xốc Hoài Thi vào thư phòng, lấy khăn mặt dấp nước âm ấm đặt lên trán nàng, lấy dầu gió xoa khắp cổ, tay cho nàng. Chàng ý tứ không nhìn xuống khuôn ngực trần sau lần áo mỏng tang... Một lát sau, Hoài Thi từ từ mở mắt... Nàng nhìn không chớp vào bức tranh thiếu nữ treo trên tường với khuôn mặt đẹp thánh thiện như Đức Mẹ Đồng Trinh và chợt nhớ ngày xa xưa thi sĩ cũng từng gọi mình như thế! Nàng quay sang nhìn thi sĩ nồng nàn đắm đuối, đôi mắt đen ngời sáng dưới đôi hàng mi cong vút không chớp... Ký ức ùa về ào ạt - đã bao đêm chàng vấn vương mơ tưởng đến con người này, giờ nàng đã hiện ra bằng xương bằng thịt ngay trước mắt chàng - không mơn mởn, ngây thơ, e ấp như mấy mươi năm về trước mà từng trải, đằm thắm, tự tin, quyến rũ... Chàng từ từ cúi xuống hôn lên mắt nàng - đôi mắt long lanh, diễm lệ... Hoài Thi mơ màng tận hưởng nụ hôn thần tiên mà người tình trong mộng ban tặng cho nàng. Nàng lim dim đôi mắt đẹp, như nấn ná, như khích lệ, như chờ đợi một điều gì nồng nàn hơn thế nữa...

Tiếng chuông đồng hồ đổ dồn. Thi sĩ như bừng tỉnh. Chàng vò đầu, gãi tai như một cậu bé có lỗi:

- Hoài Thi về nhé! Xin lỗi em,mình phải lên lớp tiết bốn...

Hoài Thi ngước đôi mắt đẹp ầng ậng nước, cất giọng giận dỗi:

- Vâng... Thầy có việc thầy cứ đi, em sẽ về ngay, không làm mất thời giờ của thầy...

• * *

•

...Lần thứ ba...Trang Trang mặc áo đầm màu hồng phấn_hai bím tóc nhỏ xíu như duôi chồn ngoe nguẩy. Nàng cầm trên tay tập thơ tình như một vật trang sức, một cái cớ đến gặp ông thầy khả kính của mình... Nàng tinh nghịch huýt sáo một bản tình ca với âm điệu vui tươi, nhí nhảnh của thảo nguyên mênh mang xa vắng... Suýt nữa nàng va phải Hoài Thi khi bà này từ thư phòng thi sĩ bước ra.đôi mắt ngấn lệ tràn trề thất vọng...

- Chào bà! Sao bà về vội thế? Bà nán lại một chút cùng thầy và cháu thưởng thức một ly cà phê Ban Mê mẹ cháu vừa gửi ra , bà nhé!

Trang Trang vẫn tỏ thái độ lễ phép, lịch thiệp mà cao ngạo của một người tự ý thức được thế mạnh vượt trội của mình so với đối phương... Thấy bà này gật đầu, rảo bước như trốn chạy, như thất bại, nàng cảm thấy vừa đắc ý vừa thương hại bà ta... Nhưng rồi nàng lại nghĩ: "Bà ta có kinh nghiệm trên tình trường - có thể lần này bà chưa chinh phục được thầy, nhưng biét đâu được...". Cô nữ sinh mơ mộng đã học lỏm được vài chiêu trói buộc người tình qua các trang tiểu thuyết vừa đọc... Nhưng cô đã lầm. Người thất bại thảm hại lại chính là thần tượng của cô - Hoài Thi chỉ là người thất vọng trước sự thực phũ phàng...

"Ta khác!". Trang Trang kiêu hãnh nghĩ và yểu diệu lướt qua trước thầy. Thi sĩ xua tay, đôi mắt tuyệt vọng như con thú bị thương:

- Em về đi! Về đi! Tôi mệt.

Trang Trang tối sầm mặt mũi:

- Chỉ vì người đàn bà kia ư, thầy?

Thi sĩ uể oải lắc đầu... Trang Trang đành lặng lẽ bước khỏi thư phòng...

Biết tin thi sĩ ốm, Trang Trang còn mua hoa quả đến thăm ông hai lần nữa. Tự tay nàng bóc cam mời ông ăn, ông cũng chỉ buồn bã lắc đầu. Lòng tự ái của cô gái trẻ dẹp bị tổn thương, nàng nghiêng mình kính cẩn:

- Chào thầy!

Rồi lặng lẽ ravề, bụng bảo dạ: "Ta quý tài văn chương, ta yêu tâm hồn chàng và ta cũng muốn chàng hết mình với ta. Xung quanh ta thiếu gì chàng trai trẻ ve vãn, tán tỉnh..."

* * *

Sau hơn tuần nghỉ ốm,thi sĩ lên lớp với bộ mặt gầy sọm, râu ria sợi đen sợi trắng đua nhau mọc tua tủa. Ông cố tránh không để ý đến Trang Trang nhưng nàng lại cố tình cười nói lả lơi với mấy chàng sinh viên trẻ măng như cố tình chọc tức ông... Thời gian sau,ông nghe tin nàng... chửa hoang, chẳng biết với ai nữa, nhà trường đang họp hội đồng kỷ luật để xử lý nàng, răn đe làm gương cho kẻ khác. Nàng phớt đời, ngạo nghễ đi giữa mọi người với chiếc bụng lùm lùm sau lần áo mútxôlin mỏng tang màu hoàng yến... Một lần, nàng cố tình đợi ông đi ngang qua và nói rất nhanh:

- Tất cả là tại thầy, thầy làm em vỡ mộng.

Nước mắt nàng lã chã tuôn rơi. Mặc dù biết lời trách cứ đó là vô lý (ông có bao giờ hứa hẹn làm cho nàng nuôi hy vọng đâu) nhưng ông vẫn cảm thấy xót xa, thương nàng vô hạn.

Dạo này thi sĩ cũng hay gặp Hoài Thi. Nàng luôn sánh đôi bên chồng trong những buổi đi xem hoà nhạc hoặc đi dạo trên đường phố, em ra rất tình tứ và ngập tràn hạnh phúc. Ông chồng võ biền "dùi đục chấm mắm cáy" giờ đã đeo lon đại tá và có phần bệ vệ hơn trước. Nhìn thấy thi sĩ từ xa, Hoài Thi chủ động khoác tay chồng và đon đả chào chàng trước:

- Lâu rồi không gặp anh. Anh vẫn khỏe chứ ạ? Sao anh lại đi có một mình?

Thi sĩ lịch sự bắt tay người chồng và đáp lại qua quít... Chàng biết rõ Hoài Thi đang đóng kịch. Nàng lừa chàng, lừa chồng, lừa mọi người và tự lừa dối chính mình. Cuộc sống giàu sang trong nhung lụa không làm nàng hạnh phúc. Thi sĩ nhận rõ điều đó qua ánh nhìn mỉa mai, khiêu khích, oán giận, trách móc của nàng. Trái tim đa cảm của chàng lại ngập tràn thương xót: "cuộc đời mỗi người có một nỗi khổ riêng - ta thương nàng nhưng chính ta - chính ta là con người bất hạnh nhất "... Chàng lừ đừ bước vào phòng tắm. Tự ngắm mình trong chiếc gương lớn treo đối diện bồn tắm, chàng buồn rầu nhận ra những vết chân chim hằn trên mí mắt: "ôi! Ta đã già, ta đã già thật rồi !" Chàng uể oải, hờ hững cởi bỏ bộ đồ ngủ kẻ sọc xanh trắng, tự nhìn ngắm thân thể mình trong gương: "Vòm ngực, bắp tay ta vẫn còn săn chắc - đó là do ta làm việc, sinh hoạt điều độ và tâm hồn ta còn rất trẻ - Chàng tự nhủ - Đàn bà, con gái vẫn mê thơ tình của ta". Đôi mắt chàng đang từ từ đảo xuống phía dưới phần bụng trắng hồng, thon lẳn bỗng ngây đờ ra, đau đớn tột độ: "Trời ơi! Sao lúc nào nó cũng tím tái, ủ rũ, u buồn đến vậy? Tất cả là tại nó... tại nó... tại nó. Ta đâu phải là đức thánh như các bà, các cô từng nghĩ, từng rỉ tai nhau trong những lúc thất tình ê chề. Ông trời thật bất công hay thật công bằng khi cho ta tâm hồn đa cảm, tài thơ thiên bẩm nhưng lại không cho ta hạnh phúc được hưởng thú vui trần tục như mọi người đàn ông bình thường khác? Tại sao? Tại sao lũ đàn bà, con gái đều ỏn ẻn nói rằng mến tài thơ của ta, yêu tâm hồn ta nhưng khi thấy ngoài nụ hôn nồng nàn say đắm ban tặng họ, ta không thể tiến xa hơn được nữa - họ sẵn sàng bỏ rơi ta? Chẳng lẽ họ chú trọng đề cao nhục dục đến thế?". Bực mình, chàng khoác hờ chiếc khăn tắm lên mình rồi ra ngồi bàn viết, quyết định không tắm nữa:

"Đến bao giờ ta mới gặp được em?

Người con gái đoan trang không màng danh lợi

Nàng yêu ta ở phần hồn thánh thiện

Không cúi mình trước nhục dục tầm thường..."

Viết đến đó, nước mắt chàng trào ra - nỗi buồn thầm kín này chỉ riêng chàng tỏ: Khó tìm lắm - chàng lẩm bẩm một mình rồi gục xuống bàn, thiếp đi...

* * *

Người thiếu phụ trong bộ đồ tơ tằm trắng muốt nhẹ nhàng bước đến bên chàng cất giọng chế giễu:

- Này thi sĩ! Đường đường là một đấng nam nhi mà chàng phải đau buồn vì một việc cỏn con đó sao? Có gì uẩn khúc ở trong lòng, chàng cứ viết ra để giải toả...

Chưa có một người đàn bà con gái nào dám nói với chàng bằng cái giọng vừa thân mật vừa kẻ cả như thế. Chàng dụi mắt,sững sờ trước vẻ đẹp phồn thực hiển hiện trên tấm thân tròn lẳn, những đường cong gợi cảm của người đàn bà đang ở giai đoạn sung mãn nhất. Chàng thi sĩ đa tình yêu cái đẹp - đơn giản là như thế... Bắt gặp cái nhìn giễu cợt, đầy vẻ khiêu khích từ đôi mắt to tròn ẩn dưới bờ mi cong vút, chàng ý tứ lảng cái nhìn sang tủ sách treo đối diện chiếc giường ngủ của mình:

- Nàng là ai? Cớ sao nàng lại biết rằng ta đang buồn ?

- Em là người cũng yêu thơ như chàng.Thơ chàng hay vì nhiều lẽ nhưng trước hết và trên hết chàng dám nói thật những rung động lòng mình ở cõi tâm tư sâu lắng nhất - Người nhất. Một số kẻ khác - cái bọn cơ hội, đạo đức giả ấy lớn tiếng chê bai thơ chàng chỉ biết đi sâu khai thác cái tôi nhỏ bé mà không nói được cái lớn lao, tầm vóc... Có phải ai cũng có đủ tâm và đủ tầm để nói những vấn đề lớn lao đó đâu - mà nói được cái tôi để bao người đọc cảm được cái ta trong đó cũng đáng quý lắm rồi... Mà chàng buồn, em cảm nhận được bởi "đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu" mà...

Thi sĩ ngạc nhiên, cất giọng nhẹ nhàng bảo nàng rằng:

- Nàng chắc mới ba mươi tuổi. Ta sáu mươi tuổi rồi. Thôi. Ta cứ gọi nhau bằng anh em cho thân mật nhé! Nào! Mời em ra ngoài ban công uống chè,thưởng nguyệt và cùng đàm đạo văn chương.

Chàng giơ bàn tay phải ra - rất sành điệu, lịch lãm mời nàng đi trước. Nhưng nàng ý tứ lùi lại phía sau và cất tiếng cười thật trong trẻo:

- Em cười anh điều gì đấy?

- Không! Không phải em cười anh. Em vui vì trong mắt anh, em trẻ thêm mười bốn tuổi. Thực ra thì... em đã bốn mươi tư tuổi rồi đấy!

Lúc ấy, chàng đang pha trà, lúng túng suýt nữa đánh rơi cái chuyên màu cánh gián... Hai người nhìn nhau thiết tha tình tứ. Rồi họ say mê nói chuyện văn chương đông tây kim cổ, tâm đầu ý hợp. Chàng tò mò muốn biết nàng là ai? Nàng từ đâu đến nhưng lại e ngại nàng sẽ cho mình là người khiếm nhã, chàng khôn khéo gài những câu hỏi xen vào việc bình phẩm thơ ca. Ai dè vớ phải cao thủ. Nàng kỳ lạ thật! Vừa mơ màng lãng mạn, vừa tỉnh táo, thông minh, mẫn tiệp.

• * *

•

Gà gáy canh ba. Nàng nhìn chàng khắc khoải, đắm đuối:

- Em phải đi rồi. Vĩnh biệt anh! Gặp được anh, em thật hạnh phúc!

Chàng giật mình như rơi từ cõi hư vô xuống, miệng lắp bắp vụng về:

- Chưa... nàng chưa đi được đâu! Ta đã biết nàng là ai và từ đâu đến đâu...

Chàng liều lĩnh giang tay định ôm nàng thì đột nhiên bóng hình thướt tha, kiều diễm ấy biến mất đường đột như khi vừa xuất hiện. Chiếc rèm cửa vẫn lay lay phơ phất. Mùi hương thơm thoang thoảng là mùi hương của hoa hay hương của nàng? Thi sĩ chới với đứng dậy, từ từ tiến về phía cửa buồng - nơi treo bức tranh nữ sĩ họ Hồ chàng thường ngưỡng vọng. Chàng lạnh toát sống lưng khi nhận ra người thiếu phụ đêm qua đàm đạo văn thơ cùng chàng chính là nữ sĩ họ Hồ - một người đẫ từng được người đời ca tụng hết lời về tài năng văn chương thơ phú và cũng không ít người coi văn thơ của nàng là loại dâm thư - sản phẩm của một người đàn bà nổi loạn.Chàng đã có nửa đêm bên nàng trong mối tình thiêng liêng trong sáng, yêu nhau vì đức mến nhau vì tài, không gợn chút nhục dục. Nàng không có vẻ đẹp rực rỡ, hồn nhiên như TrangTrang; nàng cũng không có vẻ đẹp si mê, quyến rũ đa tình của Hoài Thi. Vẻ đẹp của nàng là vẻ đẹp thánh thiện của một tâm hồn thanh cao, biết mình biết người, không ỷ tài cậy sắc mà đỏng đảnh, xem thường người khác; trân trọng con người nhưng không tỏ ra nhún mình quỵ luỵ... Thi sĩ thở dài: "Có lẽ chính vì điều đó ta yêu nàng muốn phát cuồng". Chàng đưa tay mân mê từng đường nét trên bức tranh, ngỡ ngàng khi nhìn thấy từ đôi mắt đen huyền thông minh sắc sảo kia hai giọt lệ to tròn tuôn rơi. Chàng hôn rất lâu vào đôi mắt, hôn đến đôi môi chúm chím như nụ hoa hàm tiếu của nàng. Kỳ lạ chưa,thân hình nàng trong tranh run rẩy... chàng cảm được hơi ấm từ cơ thể người thiếu phụ trong tranh như một người đàn bà bằng xương bằng thịt. Một thoáng rùng mình. Lần đầu tiên trong hơn lục tuần sống trên dương thế, chàng cảm thấy khát khao cuồng nhiệt. Như từ trong vô thức, đôi môi tham lam của chàng vục xuống khoảng thung lũng giữa đôi gò bồng đảo. "ùm!" Bức tranh đổ ập xuống người chàng. Thi sĩ mê man, bất tỉnh...

* * *

Sáng hôm sau... Tiết hai trống giờ học về thơ. Cả lớp buồn vì vắng bóng thầy. Buổi trưa, đám sinh viên mua đường sữa, hoa quả vào thăm thầy thì nhìn thấy thi sĩ nằm ngửa bất động. Bức tranh nữ sĩ họ Hồ - người đàn bà nổi tiếng ra đời trước chàng hơn thế kỷ đổ ụp lên thân thể chàng. Nhấc bức tranh ra, mọi người đều sửng sốt khi nhìn thấy từ đôi mắt người quá cố mở to, long lanh hai giọt nước mắt hạnh phúc muộn mằn... Đôi môi chàng phảng phất nụ cười đắm say, mãn nguyện...

Lai Châu,ngày 20/12/2009.

B.T.S

Người hóa hổ

Phan Đức Nam

Năm Giáp Tý (1084)

Vùng biên cương giáp ranh nước Đại Việt và Châu Ung (1) thuộc Đại Tống vào mùa hè khô nóng, cỏ vàng úa chực bốc cháy, gà gầy khan cổ không buồn gáy, chó ốm không thiết sủa, người và vật uể oải chỉ muốn trốn trong nhà, chui vào hang động hoặc nấp dưới bóng râm cây cối. Không khí trong doanh trại Vĩnh Bình trưa nay càng thêm oi bức cô đặc, bởi cuộc thương nghị về cương thổ giữa hai nước Việt - Tống đang đến hồi căng thẳng.

Chánh sứ Tống triều là Thành Trạc nóng nực bực bội đi qua đi lại, chán nản không muốn nhìn đám quân sư và võ quan dưới quyền mình đang ngồi sụ mặt! Trong khi đó, gương mặt của Chánh sứ nước Đại Việt là Lê Văn Thịnh lại rạng rỡ ung dung và tự tin, đôi mắt sáng của vị quan văn này như xuyên thấu ruột gan từng người đang tranh biện với mình. Thành Trạc nghĩ thầm: “Nước Đại Việt có những nho sĩ tài danh như tên Văn Thịnh này, lại có võ tướng lỗi lạc như Lý Thường Kiệt... thì Đại Tống ta e khó bề bắt nạt!...”

Trước khi tiếp Chánh sứ Đại Việt, Thành Trạc đã nghe danh Lê Văn Thịnh là một nho sĩ nổi tiếng, kiến thức uyên thâm, là thủ khoa đầu tiên của nước Việt năm Ất Mão (2) . Không ngờ nho sĩ này lại có tài tranh biện và thương thuyết giỏi đến vậy. Qua vài câu đối đáp, Chánh sứ nhà Tống biết ngay hai lão văn quan của mình từng tự hào uyên thâm kinh sử, đã phải đuối giọng trước lý lẽ và tài hùng biện của Chánh sứ nước Nam . Thành Trạc nghĩ: “Không tranh biện gì nữa. Luật ở kẻ mạnh, cá lớn nuốt cá bé. Ta phải đè át tên nho sĩ già họng này.”

Chánh sứ nhà Tống hắng giọng cao ngạo: “Đại Tống ta đất rộng người đông, thèm gì chút rẻo đất biên cương khô nóng chó ỉa này. Chẳng qua vua ngươi sử sự ra sao khiến Nùng Trí Cao bất mãn không phục, nên mới đem sáu huyện và ba động dâng cho vua ta. Mà vua ta đức trùm thiên hạ, sẵn lòng che chở cho những kẻ biết thần phục. Vua ta không lấy đất của nước ngươi, mà chỉ bảo hộ cho lãnh thổ của Nùng Trí Cao. Ngươi là kẻ có chữ mà không hiểu được cái lẽ rành rành đó sao?”

Thấy Chánh sứ nước Nam trầm tư suy nghĩ, Thành Trạc hứng chí bồi tiếp: “Ngươi nên nhớ: Vua ta nhân từ luôn lấy Đức cảm hóa, nhưng với kẻ không chịu thần phục, mà còn ngang bướng ngỗ nghịch thì phải dùng cái Dũng để thẳng tay trừng trị”.

Ánh mắt sáng quắc của Chánh sứ Lê Văn Thịnh rọi thẳng vào cặp mắt đỏ hơi lồi của Chánh sứ Đại Tống, khiến ông ta phải chớp mắt. Lê Văn Thịnh mỉm cười, từ tốn nói: “Nùng Trí Cao qui phục vua tôi đã lâu, là Châu mục của Đại Việt - giờ lại đem đất dâng cho Đại Tống - tức là kẻ biến trá phản tặc. Đại quan nói vua Tống chủ trương lấy Đức để trị, sao lại dung chứa kẻ phản tặc, bao che cái ác? Họ Nùng đã phản lại vua cũ, thì cũng sẵn sàng phản vua mới. Hắn là kẻ hai lòng, vì muốn yên thân và hám lợi mà đem đất dâng vua Tống, khác gì kẻ bán nước, có tội với đất nước tôi. Thiển nghĩ Đại Tống đất rộng khiến chim bằng bay còn phải đuối, thì đừng vì rẻo đất biên cương chó ỉa này mà dung chứa hắn thì thiên hạ sẽ cho rằng tham, mà lại đeo thêm cái mầm phản loạn bên mình. Đại quan nhìn xa hiểu rộng, nên khuyên vua dùng cái Đức mà cảm hóa kẻ xu thời lợi dụng như Nùng Trí Cao, bảo hắn mau mau quay lại qui phục vua tôi, được thế vua Tống mới đích thực là thiên tử sáng suốt, cả nước Nam tôi phải nể phục, mà họ Nùng cũng sợ mà không dám sinh lòng phản trắc”. Thành Trạc cứng họng! Chánh sứ nước Nam miệng lưỡi lý lẽ ghê gớm thật! Không khéo ta cũng bẽ mặt vì hắn!...

Chánh sứ Đại Tống chưa kịp nghĩ ra cách đối đáp thì Lê Văn Thịnh nói tiếp: “Lúc nãy đại quan có ý nói vua tôi ngỗ nghịch là không đúng. Hàng năm vua tôi đều cho người mang lễ vật sang cống Tống triều. Chính đại quan đã nhiều lần nhận lễ vật mà? Vua tôi đã có lòng nể trọng Đại Tống, giao hảo thân thiện để nhân dân hai nước được sống thái bình, đó cũng là cái Đức mà vua Tống chủ trương vậy. Trong Đức có Nhân. Đại quan mà khuyên được vua Tống dùng Đức Nhân dạy dỗ cảm hóa Nùng Trí Cao phải tỉnh ngộ, bỏ ngay cái mầm phản loạn để biên cương được yên, dân chúng hai nước yên ổn làm ăn, thì vua Tống Thành Tông sẽ được tiếng là vua hiền, vương nghiệp nhà vua càng lâu bền. Trời sinh sông núi, muôn vật muôn loài - lớn nhỏ đâu đó đã phân định rồi. Đại Tống mênh mông có vua Tống cai trị, thì Nam quốc sơn hà nam đế cư (3) . Đạo làm chủ dân, cốt yên dân, nuôi dân no ấm. Đại quan từ đó có công lớn là giúp vua giữ được Đức, cả nhân dân hai nước và tôi cũng đều cảm phục, không quên ơn đại quan đã mang lại thái bình”.

Thành Trạc gật gù vuốt râu lặng yên, Chánh sứ Đại Việt quả là bậc đại hùng biện, lúc mềm dẻo lúc cứng rắn, uyển chuyển nhã nhặn mà không hề tỏ ra khiếp sợ hay nhượng bộ chút nào. Câu Nam quốc sơn hà nam đế cư mà Lê Văn Thịnh cố ý nhắc lại khiến viên Chánh sứ nước Tống phải rùng mình!... Nhớ lại cách đây bảy tám năm - lúc ấy hắn cũng có mặt trong hơn mười vạn tinh binh nước Đại Tống do Nguyên soái Quách Quỳ cầm đầu tràn sang định ăn gỏi nước Nam . Trước khi xuất binh, vua Tống đã chắc thắng dặn quan tướng: Sau khi bình được Giao Châu, sẽ đặt quận huyện như ở nội địa. Thế mà!...

Những câu thơ vọng ra từ đền thờ Trương Hát, Trương Hống oang oang trôi trên sông Như Nguyệt năm nào, đã làm một người lão luyện như Thành Trạc phải khiếp sợ, huống chi đám binh lính... Giờ đây những câu thơ ấy lại oang oang trong đầu làm hắn hoang mang...

Một viên võ quan nước Tống mặc giáp trụ ngồi đầu bàn hậm hực đứng lên, cất giọng khàn khàn: “Sứ nước Nam quả không hổ danh Thủ khoa Đại Việt! Nói năng lưu loát khúc chiết nhưng sao lại mau quên quá vậy? Đại Việt là nước nhỏ, đã không chịu thần phục mà còn dám cả gan đem quân sang đánh nước lớn Đại Tống ta, đó không phải là ngỗ nghịch sao?”

Lê Văn Thịnh bình tĩnh đáp: “Có lửa mới có khói. Lúc ấy Đại Tống không thèm nhận quà nước Nam giao hảo, cắt đứt quan hệ, Tể tướng Vương An Thạch của Tống triều âm mưu xúi giục Chămpa cùng phối hợp đánh Đại Việt. Dẫu nước tôi nhỏ hơn nước Đại Tống nhiều, nhưng vẫn cương quyết bảo vệ lãnh thổ - lịch sử mấy nghìn năm qua đã minh chứng điều đó. Đại tướng Lý Thường Kiệt của chúng tôi thay vì chờ bị đánh, đã chủ trương đánh trước để tự vệ, mà chỉ cốt phá hủy kho tàng, lương thực và vũ khí, nên đã tiến đánh Liêm Châu, Khiêm Châu và Ung Châu, mục đích triệt hạ chiến tranh chứ không hề có ý chiếm đất. Bằng chứng là sau những trận đánh, đại tướng tôi đều tha cho các quân tướng và binh lính Đại Tống bị bắt, như quan tướng Trần Vĩnh Thái ở thành Khâm Châu chẳng hạn. Binh lính Tống được cấp gạo tiền về nước. Đại tướng Lý Thường Kiệt vỗ an dân Tống sống trong ba Châu đó cứ an tâm làm ăn. Dân chúng đã hết sức cảm ơn và vui mừng, gọi ông là người cha họ Lý. Có thể võ quan ít quan tâm, nhưng chắc hai vị văn quan và Chánh sứ Đại Tống đây đều biết bài Bố văn phạt Tống của Nguyên soái Lý Thường Kiệt nước tôi, trong đó có câu: Trăm họ mệt nhọc lầm than mà riêng thỏa cái mưu nuôi mình béo mập (4) . Giờ đây, chẳng lẽ quan lại muốn chiến tranh cho trăm họ lầm than nữa ư?”

Viên võ quan lúng túng ngồi xuống. Chánh sứ Thành Trạc khoác tay: “Thôi... Vấn đề cương thổ giữa hai nước đến đây tạm đình nghị. Ta sẽ về tâu lại với Vua Tống. Mọi việc do vua ta quyết định”.

T háng 11 năm 1096

Sáng nay trời đẹp, tiết cuối đông hơi se lạnh, thỉnh thoảng có cơn gió giao mùa ấm mát báo hiệu sắp sang xuân. Vua Lý Nhân Tông cảm thấy lòng khoan khoái, ngài cao hứng rủ Thái sư Lê Văn Thịnh cùng ngự ra hồ Giao Đàm (5) xem dân đánh cá.

Mười hai tay chèo khua mạnh, thuyền rồng trôi băng băng giữa hồ, sắp đến chỗ đoàn thuyền đánh cá bỗng mây mù nổi lên phủ kín, trời đang sáng chợt tối sầm, vua nghe có tiếng mái chèo lạ khua tới gần... lại nghe tiếng gầm gừ? Linh tính có biến, vua quay qua Thái sư thì không thấy đâu? Trong đám mây mù lại thấy một con hổ lớn nhe nanh giương vuốt chực hại, vua hoảng quá hét lên, chụp giáo phóng đại và ngã ùm xuống nước...

May lúc ấy có thuyền đánh cá gần đấy trờ tới, một người cao lớn đứng trên thuyền đó hét: “Việc gấp lắm rồi!...” Người ấy nhanh chóng quăng lưới qua thuyền vua chụp được con hổ dữ. Trên thuyền rồng lúc ấy cực kỳ nhốn nháo! Hai người theo hộ giá vua vội phóng xuống hồ, cứu được vua Nhân Tông và kéo lên thuyền.

Mây mù tan, lúc ấy vua và những người trên thuyền mới nhận ra Thái sư Lê Văn Thịnh đang lúng túng vướng mắc trong lưới. Vua hết sức kinh ngạc!? Sau đó giận dữ hét: “Quân phản tặc! Mau xích nó lại.” Thái sư hết sức kêu oan nhưng vua không nghe, sai lính đem xích sắt khóa tay chân Lê Văn Thịnh lại, rồi tống vào cũi.

Người cứu vua họ Mục tên Công, làm nghề đánh cá đã lâu năm ở hồ Giao Đàm. Nhân Tông khen Mục Công nhanh nhẹn khỏe mạnh, ban thưởng công lớn cứu vua và phong ngay làm Đô úy (6) .

Sau việc động trời trên, vua Lý Nhân Tông triệu quần thần hội nghị luận tội Thái sư Lê Văn Thịnh. Quan Thái Bảo Dương Cảnh Thông là người đầu tiên đứng lên châm ngòi: “Thưa bệ hạ, lâu nay thần nghe nói trong dinh Thái sư có nuôi một tên gia nô người Đại Lý, phủ Vân Nam. Tên này có thuật lạ: đọc thần chú xong biến thành hổ báo. Thái sư ỷ tài học và công trạng, được bệ hạ tin yêu trọng dụng nên dựa thế hách dịch với nhiều quan trong triều. Chính Văn Thịnh có lần đã khiển trách thần là lôi kéo vua vào những chuyện mê tín. Nói thế là có ý chê trách khinh thường bệ hạ. Trong khi đó Thái sư lại dung chứa kẻ có tà thuật là có ý đồ. Qua việc này, rõ ràng Văn Thịnh đã học được tà thuật, định hóa hổ giết vua để đoạt ngôi. May nhờ hồng đức lớn nên bệ hạ mới thoát nạn. Xin bệ hạ cứ thẳng tay trừng trị, đừng vì chút công trước mà xóa tội cho kẻ phản loạn, ắt đại họa về sau”.

Nhiều vị quan trong triều lâu nay vốn ganh tị với Thái sư Lê Văn Thịnh cũng đứng lên tán đồng, nhao nhao kiến nghị, châm thêm dầu vào lửa. Có kẻ đề nghị xử trảm Thái sư và tru di tam tộc.

Nhân Tông cũng rất tức giận, chỉ hơi đắn đo nghĩ: Văn Thịnh là thủ khoa do ta khai mở khoa thi Nho học đầu tiên, lại có công lớn dùng ba tấc lưỡi đòi lại được đất đai mà Nùng Trí Cao đã đem dâng vua Tống. Ta đã tin yêu phong đến chức Thái sư - tương đương với Tể tướng bên võ quan. Không ngờ hắn dám khinh thường ta, và âm mưu giết ta để soán ngôi. Tội tày trời này không thể tha thứ được!...

Tể tướng Lý Thường Kiệt lúc đó đã trên 70 tuổi, ông lắng nghe những thông tin và các lời quan lại bàn tán tâu trình. Lão tướng nhăn trán suy nghĩ: Quân tử thấy người tài thì mừng, còn bọn tiểu nhân thấy người tài thì ganh sợ - bởi người tài đọc thấu tâm địa chúng. Kẻ bất tài muốn tiến thân tất phải dèm pha người giỏi hơn hắn, sẵn sàng luồn lọt xu nịnh người trên để mưu lợi. Thái sư Lê Văn Thịnh trách mắng chúng và can vua là đúng. Thiên hạ lâu nay xì xào bàn tán chuyện Dương Cảnh Thông chỉ nhờ dâng lên vua một con hưu trắng mà được thăng đến hàm Thái Bảo, khiến nhiều quan văn võ trong triều bắt chước, đua nhau săn lùng cung tiến lên vua những vật lạ thú hiếm như tê giác trắng bốn sừng, rùa đen sáu mắt... Vua và quần thần đều u mê, ham chuộng những chuyện thần bí như thế thì triều đình còn ra thể thống gì nữa! Giờ đây, nếu ta không khéo can gián vua thì Thái sư và tam tộc của ông nguy đến nơi!

Tể tướng Lý Thường Kiệt đứng lên hướng về vua, cung tay bẩm báo: “Thưa bệ hạ, qua sự việc và những kiến nghị của các quan đây, thần mạo muội xin được ý kiến: Mong bệ hạ bình tĩnh sáng suốt, kẻo oan uổng cho bậc hiền tài đã có công lớn với đất nước. Chuyện Thái sư Lê Văn Thịnh học tà thuật hóa hổ để hại vua, rồi hổ lại hóa thành Thái Sư Lê Văn Thịnh - nghe thật hoang đường huyễn hoặc! Thần năm nay đã 72 tuổi rồi, bệ hạ có giận thì thần cũng xin nói: chắc chắn đây là âm mưu của đám người ganh ghét muốn hãm hại Thái sư. Bệ hạ nghĩ xem, cho là chuyện đó có thật đi nữa, con hổ cũng chưa hại bệ hạ. Biết đâu trong lúc mờ mịt có kẻ nào đó đội lốt hổ định giết vua rồi vu cho Thái sư? Hay Thái sư hóa hổ để bảo vệ bệ hạ? Thần nghĩ: Với tài trí của bậc đại khoa, thường được thân cận vua, thì việc hại vua cũng dễ, cần gì phải hóa hổ mới hại được? Chuyện chưa phân định thì không nên kết tội. Còn tài năng và công trạng của Thái sư thì đã rõ ràng. Bệ hạ nên cân nhắc suy xét. Tất cả đều do âm mưu thâm độc của bọn xiểm nịnh đã ném đá giấu tay”.

Vua Lý Nhân Tông lặng yên, phân vân... Bọn quan lại nãy giờ nhao nhao kết tội Thái Sư Lê Văn Thịnh cũng im lặng đưa mắt nhìn nhau. Thái Bảo Dương Cảnh Thông hậm hực đứng lên: “Việc rành rành ra đó, chính mắt bệ hạ trông thấy mà Tể tướng còn nói là... hoang đường huyễn hoặc? Nếu không có Mục Công thì bệ hạ đã bị hại rồi”.

Lão tướng Lý Thường Kiệt quắc mắt nhìn Cảnh Thông, sau đó quay qua vua Nhân Tông, chậm rãi nói: “Thưa bệ hạ, nếu quả thật chính mắt bệ hạ thấy Thái Sư Lê Văn Thịnh hóa hổ, rồi lại thấy hổ hóa thành Thái sư, thì bệ hạ cứ việc thẳng tay trừng trị, và xin hãy chém luôn cả thần vì tội không tin bệ hạ.”

Vua Nhân Tông bối rối cau mặt. Lý Thường Kiệt quay qua Cảnh Thông, gằn giọng: “Tôi nghe nói Mục Công ngoài nghề đánh cá ra, còn có tài săn bắt chim sâm cầm vào mùa xuân bay đến hồ Giao Đàm trú đông. Ông và nhiều quan đây vẫn đón mua để tiến vua. Nghĩa là Mục Công và các ông đã biết nhau từ trước. Biết đâu chuyện người hóa hổ, hổ hóa người, và chuyện cứu vua đã được sắp đặt?”

Vương Cảnh Thông tím mặt, quay qua đám quan văn võ ngồi bên như cầu viện, rồi đứng lên gân cổ nói: “Đấy! Các ông nghe chưa? Tể tướng nói chúng ta sắp đặt chuyện này.”

Đám quan xu nịnh lại nhao nhao! Vua Nhân Tông khó chịu đập bàn: “Thôi không tranh cãi nữa, ta quyết định cách chức Lê Văn Thịnh và đày hắn lên Thao Giang (7) .

Tể tướng Lý Thường Kiệt lúc đó mới ngồi xuống, lắc đầu nghĩ bụng: Vua mới ngoài ba mươi tuổi, đang độ tráng niên khỏe mạnh, mắt mũi tinh anh... sao lại có thể trông gà hóa cuốc được nhỉ? Trong lúc hoảng loạn có thể trông lầm con gà với con cuốc, vì chúng cùng loại lông vũ, kích thước tương đồng... Chứ sao lại có thể lầm người với loài hổ vằn vện to lớn được?...”

Tể tướng nghĩ đến đây thở dài, ông tránh nhìn vua và thấy lòng buồn vô cùng!.../.

Xuân 2010

Tài liệu tham khảo :

- Việt Điện U Linh - công trình biên soạn của Lý Tế Xuyên, tập sách chép lại những chuyện đế vương và bề tôi các đời, những người có tiếng anh linh, gồm 28 chuyện, do Trịnh Đình Chú và Đinh Gia Khánh hiệu đính bổ sung (Nxb Văn Học tái bản lần 2 - 1972).

- Khâm định Việt sử thông giám cương mục, chính biên .

- Đại Việt sử ký toàn thư .

- Việt Nam sử lược .

- Các nhà khoa bảng Việt Nam (1075-1919) do Ngô Đức Thọ chủ biên (Nxb Văn Học - 1993)

- Trông lại nghìn xưa của Nguyễn Khắc Thuần (Nxb Giáo Dục - 1999)

- Các triều đại Việt Nam của Quỳnh Cư và Đỗ Đức Hùng (Nxb Thanh Niên - 2001)

- Nhìn lại lịch sử của Phan Duy Kha, Lê Duy Lan và Đinh Công Vĩ (Nxb Văn Hóa Thông Tin - 2003)

- Nhân vật lịch sử Việt Nam của Nguyễn Quang Thắng (Nxb Tổng Hợp TP.HCM - 2006)

(1) Nay thuộc tỉnh Quảng Tây - Trung Quốc.

(2) Năm Ất Mão (1075) lần đầu trong lịch sử khoa cử nước Nam, vua Lý Nhân Tông cho mở khoa thi Minh Kinh bác sĩ và thi Nho học tam trường để chọn người tài giúp nước. Khoa này chọn 10 người - Lê Văn Thịnh đứng đầu.

(3) Nam quốc sơn hà nam đế cư / Tuyệt nhiên định phận tại thiên thư / Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm / Nhữ đẳng hành khang thủ bại hư (Dịch: Sông núi nước Nam vua Nam ở / Rành rành định phận ở sách trời / Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm / Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời ).

(4) Trong bài Phạt Tống lộ bố văn của Lý Thường Kiệt.

(5) Còn có tên Dâm Đàm, hay hồ Lãng Bạc - nay là Hồ Tây.

(6) Về sau, Mục Công còn được thăng đến chức Phụ quốc tướng quân .

( 7) Thao Giang: Sông Thao, thời ấy cuối nguồn Thao Giang heo hút đầy ma thiêng nước độc - thuộc miền thượng Thanh Hóa bây giờ.

Đường đời không lối rẽ

Nguyễn Quang Lập

Hai mươi năm trước tôi làm ở tạp chí Cửa Việt, tờ văn nghệ địa phương thôi nhưng được cả nước biết tới, thích lắm, tự hào nữa. Trước tết khoảng hai tháng bao giờ tôi cũng mò ra Hà Nội, vừa moi bài vở vửa tận hưởng mùa lá rụng và nhấm nháp chút văn hóa Bắc Hà.

Nhậu ở Hồ Tây, ăn ốc bươu uống bia hơi, bạn văn có thằng Phương là chỗ quen biết cũ, tôi nói ông có cái gì kha khá ném cho tôi cái dùng số tết với, đang kẹt quá. Thằng Phương ngửa cổ cười khá kha kha, nói ông cũng tin tôi viết được văn à. Tôi vỗ vai nó phát, nói không tin ông thì tin thằng đéo nào. Phương cười khá kha kha, nói chí lý chí lý.

Là nói vậy, chỉ là cách lấy lòng cánh viết lách với nhau thôi, chứ thực tình chẳng hy vọng gì ở nó, xưa nay thằng Phương không mặn chuyện viết lách. Nó khởi nghiệp bằng tin tiến độ, đắm đuối với lối viết “ Nét mới” “điểm sáng”, đến khi giới viết lách bất ngờ đổi mới, quyết định nhúng toàn bộ chữ nghĩa vào đời sống, thì nó trơ khấc ra, tự nhiên tắc ngỏm.

Thằng Phương đang nổi tiếng trong cái nghề MC hoa hậu và người mẫu thời trang. Nó không trẻ cũng chẳng đẹp trai ( đẹp hơn Đỗ Trung Quân chút chút, hi hi) nhưng cái khoản nói năng, ứng đối lưu loát thì không ai bì kịp.

Thời các đám cưới đang ở tình trạng nửa họp nửa mét tinh, người ta tranh nhau đăng kí nhờ nó làm chủ hôn, có khi trước cả nửa năm. Làm lính như nó thật khỏe re, sáng vác mõm đi tối vác bị về. Cơm rượu no say lại được tiếng hoàn thành xuất sắc công tác dân vận. Chúng tôi cũng nhờ nó mà được trơn mồm ngọt lưỡi, đỏ da thắm thịt.

Làm thằng lính hễ không tài cán gì thì thôi chứ ló ra cái tài nào là lập tức được sử dụng tối đa, vinh dự bao nhiêu cơ cực bấy nhiêu, kể cả cái tài tầm thường là tài cắt tóc.

Có lẽ chỉ cái tài bẻm mép của thằng Phương là xem ra vớ bẩm.Ở hậu phương thì ba ngày tiệc nhỏ năm ngày tiệc lớn, nó đều có chỗ ở chiếu trên. Ra trận cũng khỏi sa vào tầm tên bay đạn lạc. Một mình một cái loa, nó ngồi rung đùi “ bắn” vào tai địch, bắn liên thanh cả giờ không nghỉ, chẳng những địch vuốt mặt không kịp mà đến cố tổ cao tằng địch cũng muốn đội mồ đứng dậy.

Chiến dịch nào thằng Phương cũng có tên trong sổ báo công. Rõ cái mồm ngàn vàng khôn chuộc, tam vinh tứ khoái đều nhờ nó mà nên cả, hi hi.

Cứ nghĩ thằng Phương nói vậy thôi, đời nào nó viết, té ra nó ném vào mặt tôi cái ký Chuyện tình đêm cuối năm chừng mười trang, vỗ đùi tôi đánh bốp, nói chuyện thật chứ không bịa đâu nhé!

Tôi không đọc cứ gật bừa, nói được được hay hay. Thằng Phương thích lắm, ngửa cổ cười khá kha kha, nói tao chỉ phắn ra một mẩu tình đem bán lấy vài trăm uống bia. Mai mốt kẹt tiền tao lại phắn ra một mẩu khác. Toàn chuyện tình máu lửa, vừa hoành tráng vừa ẩm ướt, thách đứa nào gạt của tao được một chữ.

Quen tính thằng Phương và quen thói huênh hoang vui vẻ trong các cuộc rượu của giới văn bút tỉnh chẵn, tôi mỉm cười không nói gì. Về nhà, tôi lẳng lặng gạt đi năm trăm chữ rồi cho in. Cái kí không lấy gì hay lắm nhưng cần cho số tết, cần chút tráng ca làm gia vị trong bữa tiệc ngồn ngộn những trò vui vẻ.

Ngỡ cái ký ba thật bảy bốc phét của thằng Phương sẽ chẳng làm ai xuýt xoa, thế mà có chuyện.

Một đêm mưa gió có một người đàn bà gõ cửa nhà tôi, chị chừng 40 tuổi nhưng thoạt nhìn cứ tưởng trên năm mươi, mặt mày hom hem, chỉ đôi mắt vẫn còn tươi sáng lắm.

Chị đứng dúm dó một gốc nhà, trân trố nhìn tôi, nói anh có phải nhà văn Lập không, tôi nói vâng. Chị nói bài Chuyện tình đêm cuối năm, cái người tên Hương là tui. Tui không phải tên Hương, tui tên Trâm, nhưng chuyện là chuyện của tui với anh nớ.

Tôi giật mình nghĩ bụng ôi thôi bỏ mẹ rồi, cha Phương bịa tào lao cái gì, người ta đến thắc mắc kiện cáo đây.Dường như chị đoán được, vội vã xua tay, nói không không, tui đến đây không phải đôi co chuyện đúng sai. Tui chỉ hỏi anh nớ tên Phương chứ không phải tên Quỳ phải không. Tôi nói vâng, Quì là bút danh của anh Phương. Chị hét to cha mạ ơi, rứa là đúng rồi. Rồi ôm mặt khóc rống lên.

Chuyện tình của chị với thằng Phương cũng đã hai mươi năm, với thằng Phương đó chỉ là cuộc tình chốc lát, nằm trong danh sách gần năm chục nàng của nó, còn với chị là mối tình đầu.

Cái ký thằng Phương viết thì hay ho lắm, chuyện lần đầu nó gặp chị nó viết giống như phim: “ Bỗng từ chiến hào, một nữ du kích lao lên, qua ánh lửa xanh lét của đạn pháo, chị bỗng sáng ngời và lấp lánh”. Chị nói mô có anh, anh Phương gặp tui ở giếng làng. Hi hi thì nó cũng kể rồi.

Chị ra giếng giặt áo quần, thằng Phương đi qua thấy trăng trắng múp múp bèn sà vào ngồi thành giếng cợt nhả đôi câu, đại loại người đâu xinh thế nhẩy, sao giặt áo một mình thế này hả iem, để anh múc nước cho iem, nha iem! Chị nghe rác tai, bê thau áo quần đi thẳng. Thằng Phương nhìn cái mông tròn lẳn của chị, nói đ.mẹ, chết tao cũng giết cho được con này.

Thằng Phương thổi sáo giỏi, phải nói là siêu, nó nói chỉ một cây sáo này thôi tao đã giết được mấy chục con nhà quê rồi. Chắc chị cũng trong số “ mấy chục con nhà quê” đó.

Mấy hôm liền sau đó, tối nào nó cũng ra ngồi tựa thành giếng thổi sáo, chị ra giếng giặt áo nó cũng mặc kệ, cứ mải miết thổi. Hôm sau, hôm sau nữa… tiếng sáo của thằng Phương đã hớp hồn chị đến nỗi nó chưa kịp ngõ lời, chị đã ngã vào lòng nó rồi.

Thằng Phương mô tả cuộc tình trong ba mươi đêm của chị và nó rất hấp dẫn, buồn cười nữa. Nó nói đàn bà kêu la rên rỉ tao biết cũng đã nhiều, nhưng con này nó kêu như mèo kêu chúng mày ạ. Tôi cười, nói ông nói phét. Nó trợn mắt vung tay thề, nói mẹ, tao nói sai trời đánh tao chết liền. Rồi nó nhái lại tiếng mèo kêu của chị, nói ôi anh ơi anh ơi, mau lên mau lên, em sắp sướng rồi. Cả hội cười sằng sặc, tôi cũng cười sằng sặc.

Tôi gọi điện cho thằng Phương, nói tình hình như vầy như vầy. Nó cười khá kha kha, nói tiên sư con mẹ này cũng biết đọc báo à bay. Tôi nói mày liều hồn nàng còn thương mày lắm đó. Thằng Phương cười khá kha kha, nói tiên sư bố mày, tao tưởng mày thông minh lắm. Tôi nói thì tao đọc bài mày, tưởng mày còn da diết với nàng lắm. Nó lại cười khá kha kha, nói da diết cái củ khẹc.

Mới ngày hai mươi chị đã cúng tất niên, gọi điện rối rít mời tôi ra cho bằng được. Nể quá tôi đành đi. Vào nhà thấy cái ảnh thằng Phương trên bàn thờ, ngạc nhiên quá trời. Chị nói tại khi chia tay, anh Phương nói nếu hòa bình anh không về tìm em thì có nghĩa là anh đã chết. Tôi rủa thầm tổ cha cái thằng láu cá, cắt đuôi êm như nhíp.

Nhìn cái nhà trống hoác như cái trại giữ vịt, biết ngay nhà vắng đàn ông, tôi nói thế từ bấy đến giờ chị vẫn thờ anh Phương à? Chị thở hắt ra, nói thì vẫn.

Chị ngồi bệt, rưng rưng nước mắt nói tui chỉ ân hận không giữ được đứa con cho anh Phương, tôi há hốc mồm. Hóa ra chị có với thằng Phương một đứa con gái, chuyện này nó không biết, chị có gửi cho nó mấy chục lá thư mà chẳng thấy nó hồi âm, chiến tranh loạn lạc chuyện đó cũng dễ hiểu. Con gái chị mất năm mười ba tuổi vì bệnh hoại thư đường ruột, cháu mất khi chưa kịp chụp một cái ảnh nào để chị đặt lên bàn thờ.

Từ đó chị thủ tiết thờ chồng con, kiên quyết không đi bước nữa. Chị gạt nước mắt gượng cười, nói ai cũng kêu tui ngu, mới yêu đương sơ sơ, cưới hỏi chi mà chồng con. Mặc kệ thiên hạ anh ạ, mình đã có con với ai thì đương nhiên người đó là chồng mình chớ.

Tôi nghẹn đắng không biết nói sao.

Tôi lại gọi điện cho thằng Phương, nói tình hình như vầy như vầy, nó nói chết chết chết, tình hình xấu. Tôi nói mày làm sao thì làm, tao đéo biết đâu. Nó nói thôi được, thế này nhé, nhuận bút của tao được bao nhiêu, ba trăm ngàn à, số tết mà bèo thế. Mày cầm giùm tao đưa cho nó, bảo tao gửi vào làm quà tết. Mày phải nói kheo khéo, gái nhà quê hay sĩ diện hão lắm đấy. Mày có thông minh không hả Lập?

Tôi cầm tiền ra vừa đúng lúc chị gói ghém chuẩn bị lên tàu ra Hà Nội. Tôi nói chị ra làm gì. Chị cười như không, nói tui phải chộ cái mặt anh Phương cái rồi chết cũng cam tâm. Tất nhiên chị biết thằng Phương đã vợ con đề huề rồi, nhưng cản không nổi.

Tôi gọi điện cho thằng Phương báo nó giờ tàu chạy để nó ra đón chị. Nó nói chết chết chết, tao đang ăn tết ở Vũng Tàu với vợ con, biết làm thế nào.

Nó nói phét, chị đã nhìn thấy nó nhưng nó nhanh chân lẻn mất, đem vợ con sang trú ẩn ở nhà ngoại. Mồng ba tết chị về nhà, nói chưa chộ mặt anh Phương nhưng chộ được cái lưng anh cũng thỏa mãn lắm rồi.

Rồi chị ngồi lặng lẽ khóc.

Sau đó tôi đem vợ con ra Hà Nội kiếm ăn. Bốn năm sau mới nháo về thăm viếng bạn cũ ở Quảng Trị, có ghé qua thăm nhà chị.

Chị không còn đó nữa, cái nhà cũng bay đâu mất tiêu, hỏi chị đi đâu chẳng ai biết. Cây xấu hổ mọc vống lên trùm lấp cả khu vườn.

Mấy người hàng xóm nói không có ai dám dựng nhà trong khu vườn của chị. Người ta đồn khu vườn ấy có ma. Đêm đêm, trong các lùm cây xấu hổ, ma ngồi nghiến răng ken két.

Văn chương thiên cổ sự

1. VĂN CHƯƠNG THIÊN CỔ SỰ

Gần trung tâm thôn Phương Trì có một cái ao lớn, lâu nay làm ao chung của cả thôn. Vào thời khoa học chưa làm ra thuốc kích thích, thức ăn tăng trọng cho gia súc thì cái ao này cung cấp đủ bèo tây cho cả thôn nuôi lợn. Thời này,...người Phương Trì không dùng rau bèo nuôi lợn nữa, dù giá trị có giảm xuống, nhưng cái đám bèo tây khổng lồ trong cái ao này vẫn có tác dụng hút khí độc hại, nhả ôxy, tăng sức khoẻ cho con người. Nhưng những năm gần đây Phương Trì xảy ra nhiều chuyện bê bối đến độ, trưởng thôn Chu Thị Xuyên phải tìm đến thầy phong thuỷ để xin trợ giúp. Thầy phong thuỷ phán:

- Thôn làng của cô có một cái ao cá hay cái đầm gì đó to rộng lắm! Cái ao này ngày xưa có linh khí. Thôn làng thịnh suy là ở cái linh khí, thần khí ấy…

Xuyên đem chuyện này nói với mấy vị chức sắc của thôn. Bàn cãi mãi rồi các vị nhận định: Nếu cái ao có khí thiêng thật thì khí ấy đang ám vào làng theo chiều hướng tiêu cực. Dân Phương Trì nghèo khổ mãi, học hành ngày một suy vi, hư hỏng ngày càng bùng phát… Vậy thì thượng sách là lấp cái ao đó đi.

Xuyên cũng thấy việc lấp ao là hợp lẽ. Xuyên có kiến thức cao đẳng thương mại, từng làm việc ở Công ty thương nghiệp huyện hơn chục năm. Cách đây chưa lâu, Công ty ấy bị tư nhân cạnh tranh, buôn bán tập thể gặp khó khăn, Xuyên xin nghỉ đóng bảo hiểm chờ đủ năm công tác sẽ về hưu. Xuyên về làng với ý định chăm vườn rau ao cá, tiện việc chăm sóc người chồng vốn là kỹ sư thuỷ lợi bị tai biến mạch máu não nằm liệt giường hàng năm nay; nhưng không ngờ cô về được ít hôm người ta đã ép cô làm trưởng thôn. Với con mắt của nhà thương mại, Xuyên đưa ngay ra một kế hoạch “đô thị hoá” rất khả thi.

Công cuộc biến ao thành chợ, thành thị tứ bắt đầu. Cả làng lội xuống vớt bèo tây đẫy một ngày mới xong. Bèo chất đầy trên các lối đi, trong các khu vườn. Ba chiếc máy bơm Côle chạy xè xè suốt đêm thì cạn. Ao bèo tây không có nhiều cá tôm, nhưng người làng nhào xuống hôi tát rất đông, lũ trẻ choai choai moi lên từ những vũng bùn trằm những chú cá sộp, cá trê đen sì.

Chu Thị Xuyên tuổi bốn mươi. Sức xuân còn đang mạnh. Xuyên xắn quần lội xuống ao. Lũ thanh niên mới lớn cứ nhìn chằm chằm vào đôi bắp chân thần Vệ nữ của cô. Có đứa móc nắm bùn trát vào, nói ỡm ờ: “Bà chị giấu cặp giò đi kẻo chúng em điên mất”. Xuyên cốp vào đầu thằng bé, rồi mượn thơ Hồ Xuân Hương “Dê cỏn buồn sừng húc dậu thưa” đùa lại nó. Bỗng có một đứa trẻ reo lên:

- Đây có một tấm bia mộ!

Xuyên lội ào đến. Từ trong hố bùn lộ ra một tấm bia, dài khoảng 2 mét. Xung quanh tấm bia có những tảng đá lớn trông vuông thành sắc cạnh nằm chồng chéo lên nhau. Xuyên lấy xô nước lau rửa mặt tấm bia thì một dòng chữ nho hiện ra. Xuyên hỏi đám đông: “Có ai đọc được những chữ này không?”. Tất cả đều lắc đầu. Một người mách: “Lên phố huyện mà hỏi ông Dư ấy”.

Nhà ông Vũ Hữu Dư là một ngôi nhà hai tầng nhỏ, xinh xắn, mới xây, còn thơm mùi vôi ve, tọa lạc trong một đường phố nhỏ và sâu nơi thị trấn huyện. Cửa đóng chặt. Nhìn qua khe kính, Xuyên thấy ông Dư mặc bộ pigiama màu gụ đang ngồi thiền trước bàn thờ tượng Quan Thế âm Bồ tát. Xuyên đành đứng chờ. Làm trưởng thôn, hay đi họp hành, giao lưu, Xuyên có nghe người ta nói về cái căn nguyên khiến ông Dư phải lui về phố huyện để sống. Ông Dư sinh ra và lớn lên ở Phương Trì. Ông đi bộ đội vào những năm ác liệt nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ. Hoà bình, ông đi học đại học rồi chuyển ngành về một tỉnh miền trung du. Ông được xem là một cán bộ vừa có năng lực vừa có đức độ. Lãnh đạo một ngành lớn của tỉnh, lắm tiền nhiều của, nhưng ông chưa hề bị điều tiếng gì. Không ít nữ nhân viên có nhan sắc lượn lờ xung quanh, chỉ cần ông khẽ liếc mắt một cái họ sẽ theo ông đến nhà nghỉ, khách sạn. Nhờ thấm nhuần Tứ thư, Ngũ kinh mà ông tự nghiêm khắc với mình, vượt qua hết thảy mọi cám dỗ. Vợ ông là một giảng viên cao đẳng sư phạm, có một vẻ đẹp nền nã, khả ái. Vũ Hữu Dư rất hài lòng về bà. Bà cho rằng, suốt thời gian sống với ông, những gì tốt đẹp nhất ông đều dành cho bà. Nhưng đùng một cái, người ta bắt được ông Vũ Hữu Dư làm tình với một con bé bán vé xổ số, da đen nhẻm, từ gương mặt đến chân tay chẳng có nét gì được xem là duyên dáng. Sự kiện này gây sốc, trấn động toàn phố huyện. Người ta không sao giải thích nổi. Tối hôm ấy, mưa xuân lất phất, ông Dư ở lại cơ quan đọc một tập tài liệu quan trọng. Xong việc, ông ra cổng làm mấy động tác thể dục cho đầu óc thoải mái. Con bé ấy đi qua nhìn thấy ông, nó xán lại mời ông mua cho nó mấy chiếc vé xố. Như có ma quỷ rình rập trong lòng xúi giục, tự dưng ông lại mời nó vào phòng ông. Vừa nói chuyện, ông vừa ngắm nghía nó. Ông thừa biết con bé này chẳng có nét nào duyên dáng, nhưng ông lại thấy cơn thèm khát dâng lên mãnh liệt, hối thúc ông một nhu cầu khám phá. Thế là ông bộc lộ tình cảm với con bé. Con bé cũng chấp nhận ông một cách vừa rụt rè, vừa táo bạo. Khi con bé làm ông thoả mãn, ông mới nhận ra nó có một tấm thân dài đuỗn, khô khỏng và hôi hám như mùi đường phố. Lúc ông tự thấy ghê tởm mình thì dường như đã muộn. Con bé khăng khăng đòi ông một khoản tiền để gọi là “bồi thường nhân phẩm” thì nó mới chịu mặc quần áo. Mấy lần ông dúi tiền vào tay mà nó vẫn chưa chịu, tiếp tục đòi thêm. Nó còn làm bộ làm tịch khóc thút thít. Tiếng khóc cứ to dần lên. Cái sự dùng dằng quái quỷ ấy đã đánh động cho người bảo vệ cơ quan và người công an khu vực ập vào. Chuyện vỡ lở. Bé xé thành to. Người ta buộc phải cho ông Vũ Hữu Dư về hưu sớm hai năm. Vợ con ông khinh miệt đến độ không thèm nhìn mặt ông, buộc ông phải ký vào đơn ly dị, nhận một khoản tiền chia tài sản, lủi thủi lui về phố huyện mua đất xây nhà, sống độc thân. Mỗi lần nghĩ lại cái chuyện với con bé bán vé xố, ông Dư lại kinh tởm mình đến nỗi có lúc toan quyên sinh. Ông cố gắng tránh thảm hoạ này bằng việc hàng ngày nếu không ngồi thiền trước Phật thì ông lại nghiền ngẫm Khổng Tử, Mạnh Tử, Lão Tử, Trang Tử. Ông tránh những cuộc tiếp xúc ồn ào. Ông ít đi ra ngoài, nếu có thì chỉ tới đền, chùa hoặc thăm nom những người bạn thực sự thân thiết.

Chờ ông Vũ Hữu Dư thiền xong, đứng dậy, Chu Thị Xuyên mới gõ cửa. Cánh cửa mở từ từ. Ông Dư nhìn Xuyên thăm dò, ngờ ngợ. Xuyên lên tiếng trước:

- Thưa chú, cháu là Xuyên, trưởng thôn Phương Trì. Nghe tin chú biết chữ nho, cháu đến nhờ chú dịch hộ dòng chữ này…

Ông Dư nhận tờ giấy từ tay Xuyên. Nhìn dòng chữ nho, ông có vẻ đăm chiêu một lát, rồi ngước lên nói:

- Ai chép cho cháu mấy chữ này, mà chép ở đâu ?

- Cháu tự mô phỏng lấy ở một tấm bia đá chìm dưới lòng ao làng ta…

- Văn chương thiên cổ sự - Ông Dư đọc chậm chạp – ý nói rằng văn chương là chuyện của ngàn năm; không phải chuyện của một chốc một nhát, không như thứ mì ăn liền. Tấm bia có dòng chữ này là dựng trong miếu Hưng Văn của dòng họ Phan…

- Cháu nghe nói chú biết rõ về miếu này, phải không ạ ?

Thấy Xuyên có vẻ thành thật cầu thị, ông Vũ Hữu Dư mời cô ngồi xuống tràng kỷ, ông pha nước mời cô, rồi kể:

Thôn Phương Trì được vượt lập từ năm 1855, triều vua Tự Đức. Một thi nhân họ Phan đang làm quan trong triều thì xảy ra vụ Cao Bá Quát và một số thi nhân bị giết hại; thi nhân họ Phan lo mình không bảo toàn được tính mạng, cáo quan lui về một vùng quê ven sông Hồng khai hoang, lập làng. Cụ tìm đến một cánh đồng bãi hoang vu, lăn lác, lau sậy mọc cao hơn đầu người. Viên quan văn họ Phan xem phong thuỷ biết thế đất phong đăng hoà cốc; lật bụng con cua rốc thấy vàng như bôi nghệ, chân con tôm rảo đỏ như máu; biết điền trạch nơi đây màu mỡ phì nhiêu; cụ quyết định chọn làm nơi định cư. Cụ cho xây cất ngôi nhà gỗ lim, chạm trổ rồng phượng, sắm sập gụ tủ chè, hoanh phi câu đối… đúng nếp của một nhà nho phong lưu. Bấy giờ văn chương bị coi như rơm rác, mầm loạn, khoét sâu nỗi đau thế sự, cho nên thi sĩ họ Phan dù đã lui về nơi ẩn dật vẫn đau đáu ôm mộng chấn hưng, ít nhất là cho chính mình và con cháu mình. Cụ cho đào một cái ao lớn trước ngôi nhà, giữa ao để một hòn đảo, trên đảo xây một ngôi miếu, nền và cột bằng đá, mái lợp ngói lam, bên trong dựng tấm bia có 5 chữ Văn chương thiên cổ sự. Một cây cầu đá điệu đàng nối từ vườn ra miếu. Cụ đặt tên ngôi miếu là Hưng Văn. Tương truyền, khi ngôi miếu hoàn thành thì từ những bông súng dưới ao đến những khóm cỏ ven bờ đều toả một mùi thơm rất lạ, nên cụ tổ họ Phan đặt tên cho vùng đất này là Phương Trì (ao thơm). Miếu Hưng Văn trở thành nơi thờ văn chương, cũng là nơi thầy Phan dạy học trò. Trước giờ học văn, bao giờ thầy Phan cũng bắt học trò thắp một nén nhang trước bia, cầu mong cho buổi học trở thành những giờ khắc thiêng liêng. Thỉnh thoảng, có tao nhân mặc khách đến chơi, thầy Phan cũng mời họ thắp nén hương trầm trước khi đàm đạo văn chương. Sau khi cụ khuất bóng, hậu duệ cụ đời nào cũng có người phát tiết văn nhân, dù người đó sống bằng nghề thầy hay nghệ thợ. Miếu Hưng Văn thời nào cũng thơm nhang đỏ đèn, cũng có khách văn, trò văn dập dìu. Con cháu họ cũng làm ăn phương trưởng, học hành hiển đạt.

Ông trưởng tộc đời thứ 6 của họ Phan sống ở thời kỳ cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ lần thứ nhất diễn ra trên miền Bắc. Khi ấy, mới ngoài 20 tuổi, ông trưởng tộc họ Phan đã làm thầy giáo cấp hai, đã viết được khá nhiều bài thơ in trên các báo ở Thủ đô. Thời kỳ này không còn trường tư thục, nhưng ông giáo họ Phan vẫn giữ gia phong của tổ tiên; thỉnh thoảng ông lại vời lũ học trò đến miếu Hưng Văn thắp nhang nghe ông giảng ngoại khoá những tác phẩm văn học mà ông tâm đắc. Ngày tết, ngày lễ; trò đến thăm ông, họ không bao giờ quên việc thắp nhang tông miếu. Thỉnh thoảng thầy giáo-thi sĩ họ Phan lại có những bạn văn từ Hà Nội về chơi; họ thắp nhang trầm đàm đạo văn chương thâu đêm.

Tất cả những cảnh tượng đó mang lại cảm giác yên hàn, vững tâm, như một điểm tựa tinh thần cho người dân Phương Trì trong thời buổi bom rơi đạn lạc; nhưng lại gây sự khó chịu, nhức buốt trong con người ông Văn Tằng. Ông này làm trưởng ban văn hoá kiêm trưởng đài truyền thanh xã. Văn Tằng cũng có máu thơ văn. Trong làng ngoài xã diễn ra sự kiện gì là Văn Tằng có thơ ngay về sự kiện đó. Cứ làm xong mỗi bài là Văn Tằng lại chỉ dẫn cho cô phát thanh viên đọc véo von trên đài truyền thanh. Nhiều lần Văn Tằng gửi bài cho các báo ở Hà Nội, nhưng y chỉ đọc thấy tên mình trong mục Thư cộng tác viên mà chẳng bao giờ được đăng. Vậy nên, mỗi lần nhìn thấy thơ của ông thầy giáo trưởng tộc họ Phan, đầu Văn Tằng bốc hoả ngùn ngụt, y xé luôn tờ báo đó. Để có thêm đồng minh tranh giành ảnh hưởng, Văn Tằng tập hợp một nhóm lấy tên là Nhóm bút Đêm trăng. Hồi ấy chiến tranh đã đến độ ác liệt, trai thanh nữ tú ra trận vãn thôn. Văn Tằng dòm dỏ cả xã cũng chỉ chiêu tuyết được dăm bảy người. Một ông làm hàng kẹo mạch nha, có đôi mắt lươn gian giảo. Một ông thạo nghề câu cá chuối, có đôi tai chuột, người quắt queo như bộ xương khô. Một ông công nhân xây dựng bị đuổi việc về tội trộm cắp xi măng, có cái mặt lồ lộ như con cào cào ngô, đôi mắt màu chì láo liêng bệnh hoạn. Một ông làm nghề ăn mày cao cấp, miệng rộng quá tai, nói mười chỉ tin được một. Ngoài ra, còn một bà làm nghề nấu canh bánh đa rau rút ở chợ huyện, tên là Hoàng Thị Thu Nhỡ. Phom người đẫy dày, mình cá trắm chắc lẳn, đã qua một đời chồng, có một đứa con, nhưng trông Nhỡ còn bắt mắt lắm. Trời phú cho Nhỡ một khả năng giao hoan với đàn ông vô cùng bền bỉ. Nhưng chồng Nhỡ thì lại nhỏ thó, tay chân ống đồng, khi làm tình quều quào như con chão chàng đậu trên lá tang. Thế mới biết ông trời không ban phát cho đôi lứa nào sự hoàn hảo, trọn vẹn mọi đường. Lấy nhau hàng chục năm mà chưa khi nào chồng Nhỡ mang lại cảm giác hạnh phúc cho Nhỡ. Một đêm nọ, Nhỡ ép chồng uống hết nửa chai rượu nút lá chuối, rồi yêu cầu y làm tròn bổn phận đàn ông suốt đêm; gần sáng thì y ngủ luôn giấc ngàn thu, hôm sau phải khiêng ra nghĩa địa.

Chồng chết một thời gian, nỗi buồn qua đi như gió thoảng, còn lại là niềm khao khát huê tình ngày càng cháy bỏng. Hàng canh bánh đa rau rút của Nhỡ thỉnh thoảng vẫn có những tang nam nhi đáng mặt đến ăn. Nhỡ ra hiệu sách phố huyện mua một số cuốn tục ngữ ca dao, thơ phú mang về nghiền ngẫm, tìm những câu hay nhất để khi Nhỡ đọc lên làm rung động cánh đàn ông. Thế rồi, nhờ sự ảnh hưởng từ những cuốn sách, Nhỡ cầm bút làm thơ từ lúc nào chẳng hay. Khi được Văn Tằng mời tham gia Nhóm bút Đêm trăng, Nhỡ soi mói quan sát từ đầu đến chân Văn Tằng để đo lường chất lượng. Nhận thấy Văn Tằng có nhiều nét dở: cặp môi mỏng, môi dưới vêu ra khiến cái miệng trông rất điêu. Vầng trán hẹp và thấp. Cái mũi có những nét gấp khúc khó coi, phản ánh rằng, chủ nhân của nó là kẻ phàm phu tục tử, dòng giống quân Giu đa. Nhưng bù lại, Văn Tằng có bộ mông nhún nhẩy, chắc nịch, nó chứng tỏ một năng lực truyền giống rất tiềm tàng. Không thể bỏ lỡ cơ hội, Nhỡ nhận lời tham gia Nhóm bút Đêm trăng. Nhỡ còn đề nghị cả nhóm, kể từ nay không được gọi thị là Hoàng Thị Thu Nhỡ nữa mà phải gọi tên bút danh là Miền Nhớ.

Từ ngày có Nhóm bút Đêm trăng, thôn Phương Trì như sôi động hẳn lên. Cuộc họp nào, trước giờ khai mạc, ông trưởng ban văn hoá kiêm trưởng đài truyền thanh xã, kiêm trưởng Nhóm bút Đêm trăng cũng kéo cả nhóm đến trình diễn một chương trình thơ và họ đều được Văn Tằng giới thiệu là nhà thơ. Khi dẫn dắt chương trình, bao giờ Văn Tằng cũng tìm cơ hội “đá hậu” ông giáo – thi sĩ trưởng tộc học Phan vài ba câu thật độc. Miếu Hưng Văn ư ? Chướng mắt lắm! Văn chương thiên cổ sự ư ? Xổ toẹt nhé. Thứ đó là sản phẩm của bọn phong kiến thối nát, ăn trên ngồi trốc. Ông trưởng tộc họ Phan có thơ in báo chẳng qua là nhờ các mối quan hệ thôi…

Trong đám chúng sinh hội đủ sắc màu tham, sân, si… không phải không có những người bị Văn Tằng làm rối loạn thẩm mĩ. Thầy giáo trưởng tộc họ Phan dành một gian buồng nhà mình cho các đồng nghiệp, là những giáo viên nữ mới ra trường ở nhờ thì bị tung tin nghĩa cử ấy giống như con chó sói nuôi đàn thỏ con, chờ lớn để thịt. Thầy giáo họ Phan vừa chơi ghi ta vừa dạy học trò bài “Con ếch xanh”, “Trở về Surianto” thì bị la lên là truyền bá thứ âm nhạc uỷ mị, làm suy yếu tinh thần dân tộc. Có bận thầy giáo họ Phan suýt bị đuổi việc về tội dẫn lũ học trò ra một cái gò hoa tầm xuân giữa cánh đồng nghe ông đọc truyện ngắn Những vì sao của Anphông Đôđê, để đến nỗi có đứa bị cái truyện ngắn làm cho mắc chứng hoang tưởng, tối nào cũng ra gò tầm xuân chờ đếm sao…

Vào một đêm cuối thu, gió hưu hưu se lạnh. Văn Tằng khoác nách Miền Nhớ đi qua khu nhà ông trưởng tộc họ Phan, nhận thấy có mùi nhang trầm từ trong Miếu Hưng Văn bay ra, Văn Tằng biết rằng Miếu Hưng Văn lại vừa có khách từ xa đến thăm. Sự đố kị khiến y nghẹn cổ; y chợt nghĩ ra một ngón đòn hiểm nhằm hạ gục dòng giống họ Phan. Văn Tằng kéo Miền Nhớ ra quán ăn. Họ ép nhau đi hết một chai rượu trắng và một phần đùi thịt chó luộc. Ngà ngà hơi men, họ dắt nhau trở về chui vào Miếu Hưng Văn. Bát nhang bị ném xuống ao. Khán thờ biến thành giường. Họ giao cấu. Họ gầm gừ, rên rẩm. Khi cảm hứng dâng trào tột đỉnh, miệng Văn Tằng thốt ra những lời chì chiết: “Hưng Văn này ! Thiên cổ sự này ! Hãy chìm xuống ao cho chúng tao thở này …”

Tất cả những cử chỉ và âm thanh đó đã không qua được đôi tai thính nhậy và đôi mắt kính cận của ông trưởng tộc họ Phan. Ông đứng nép vào khóm hoa ngâu bên bờ ao nhìn ra ngôi miếu. Cảnh dâm tặc lúc đầu còn khiến ông ngờ ngợ, không muốn tin vào mắt mình. Đến khi ông hiểu rằng cảnh đó hoàn toàn là sự thật thì vầng trán ông toát mồ hôi hột, tay chân ông rã rời, miệng ông thốt ra những âm thanh giọng trầm đục của kẻ đang có nỗi đau xé lòng:

- Các người đưa nhau đến chốn văn thiêng mà làm chuyện dâm loạn, rồi cả làng này sẽ biến thành dê thành chó mất thôi…

Chỉ nói thế rồi trưởng tộc họ Phan lặng lẽ quay vào nhà. Không ngờ câu nói đó đã trở thành một lời nguyền. Chỉ ít ngày sau Miếu Hưng Văn có những vết nứt nơi mạch vữa. Những vết nứt mỗi ngày một rộng ra. Ngôi miếu cứ lún dần, lún dần xuống ao. Cho đến một buổi sáng thức dậy, người thôn Phương Trì không còn nhìn thấy ngôi miếu, y như có phép màu nhiệm.

Ông thầy giáo – thi sĩ trưởng tộc họ Phan cho dỡ toàn bộ nếp nhà gỗ lim chất lên xe tải chở về một ngôi làng ngoại ô Hà Nội – quê gốc họ Phan từ thời cụ tổ làm quan văn dưới thời vua Tự Đức - để xây cất, làm lại tất cả. Các ngành thứ của họ Phan cũng lần lượt bỏ Phương Trì đi tìm miền đất mới. Về quê gốc một thời gian, ông trưởng tộc họ Phan được động viên nhập ngũ. Năm ấy là năm tổng tấn công Mậu Thân, hao người tốn của. Ai cũng có thể được động viên lên đường cầm súng. Ông trưởng tộc họ Phan bị cận thị nên người ta xếp cho làm chân quản lý thư viện của sư đoàn. Dịp hành quân vào Trường Sơn, có một đêm cơ quan sư đoàn bộ bị thám báo đối phương phục kích. Trong lúc chạy, nhà thơ họ Phan đánh rơi kính; một lính thám báo giáp mặt mà ông cứ tưởng đồng chí mình. Đến lúc nó cắm phập lưỡi dao găm vào bụng, ông mới cảm nhận thế nào là cái chết, cái chết đến với ông một cách nhẹ nhàng, từ tốn…

Sau khi Miếu Hưng Văn biến mất, dòng họ Phan đi sạch khỏi làng Phương Trì thì Nhóm bút Đêm trăng hoạt động ngày càng khởi sắc. Vài người trong số đó đã in thơ ở báo cấp tỉnh. Riêng ông nhóm trưởng Văn Tằng còn ẵm một giải thưởng thơ về đề tài trồng cây mùa xuân do một cơ quan ở tỉnh phát động.

Nhưng, sự đời thật trớ trêu, vào cái đận Nhóm bút Đêm trăng đang lên như diều gặp gió thì lại xảy ra vài ba sự cố: Ông chủ hàng kẹo mạch nha mách cho ông thợ câu cá chuối rằng, ở cuối cánh đồng trũng, ven chân đê quai nước có một cái đầm nhiều rong rêu, lăn lác nên cũng lắm cá chuối sộp cư ngụ, chúng đớp mồi tũng toẵng ngày đêm. Ông thợ câu nghe theo, vừa vác cần, đeo giỏ ra khỏi nhà thì ông chủ kẹo mạch nha chui ngay vào buồng bồng bế bà vợ ông thợ câu lên giường tìm cảm hứng sáng tác. Sau đó đến vụ ông ăn mày cao cấp sang nhà ông thợ xây bị đuổi vì uống rượu. Chẳng hiểu ông ta say thật hay giả mà đêm đó ông chui vào buồng cô con gái ông thợ xây, bị ông thợ xây phát hiện cầm điếu cày phang cho mấy cái vào mặt, phải đưa đến bệnh viện cầm máu…

Thế là Nhóm bút Đêm trăng tan đàn xẻ nghé. Chỉ còn cặp Văn Tằng - Miền Nhớ thì vẫn ngấm ngầm bám chặt lấy nhau như đôi sam. Một thời gian sau thì cả hai đều mắc bệnh hư hỏng tuỷ sống. Văn Tằng mất năm trước, Miền nhớ mất năm sau.

Kể từ đó, trẻ con thôn Phương Trì đi học cũng nhiều, nhưng thành đạt chẳng được mấy người. Nhà nào âm đức dày, có người làm nên ông nọ bà kia thì không gẫy cánh giữa đường cũng gặp oan khiên, ngang trái, tật này bệnh nọ; mà toàn những chuyện liên quan tới sự quan hệ luyến ái đàn ông với đàn bà rất chi là kỳ cục, ngộ nghĩnh, như ma như mãnh.

- Đau cho thôn ta quá, phải không – ông Dư chuyển giọng – Như chú chẳng hạn. Trong đời công tác bao nhiêu phen con gái đẹp nó chài, không đổ; cuối cùng lại chết vì một đứa con gái bán vé số, gày gò như que củi, xấu như ma. Thật không hiểu nối !

Trong lúc ông Vũ Hữu Dư nói về những mối quan hệ trai gái ở Phương Trì, Xuyên cứ thấy nhồn nhột khiến cô không thể không nhớ về mối quan hệ của mình. Cách đây mấy tháng, Xuyên lên huyện học cách nuôi cá chim trắng. Xuyên muốn nuôi thí điểm một lứa tại ao nhà, nếu thành công, cô mới cho nhân rộng ra toàn thôn. Người về tận nhà Xuyên hướng dẫn kĩ thuật là một chàng kỹ sư thuỷ sản có gương mặt thư sinh non choẹt, chàng phải để ria mép cho có vẻ đàn ông, kém Xuyên tới 12 tuổi. Ngay hôm đầu tiên gặp chàng, lúc Xuyên xắn quần lội xuống bờ ao, chàng kĩ sư đã nhìn như dán cặp mắt vào đôi bắp chân cô. Sau đó chàng lại nhìn lướt từ chân lên mặt cô, rồi nói mà như reo lên: “Ôi, em chưa thấy ai có đôi chân và làn da đẹp như chị”. Từ hôm đó, ngày nào chàng kĩ sư cũng xuống nhà Xuyên. Cho đến một tối, chờ cho người chồng bệnh tật và hai đứa con đã ngủ say, chàng kỹ sư mới ôm lấy Xuyên, đòi ngủ với cô qua đêm. “Chồng tôi đang bị tai biến mạch máu não, nằm liệt giường kia mà cậu đã đòi làm chuyện này, thất đức lắm”. Xuyên vừa nói vừa gỡ tay chàng kỹ sư. Nhưng càng gỡ, đôi tay dài và mềm của chàng càng siết chặt. “Chị hãy gác khái niệm đạo đức sang một bên. Chị biết không, chị chính là một mũi tên bắn em bị trọng thương, chị phải băng bó thì vết thương ấy mới lành được”. Vừa nói chàng vừa ép Xuyên vào một gốc cây bên bờ ao. Xuyên quỳ xuống, chắp tay vái chàng: “Chị van em. Rồi chị sẽ cho em. Nhưng không phải là hôm nay…”. Chàng kỹ sư phủ lên mặt Xuyên những cái hôn nồng nàn, rồi bảo: “Chị hứa rồi đấy nhé. Kể từ nay chị thuộc về em…” Chàng kĩ sư ra về, Xuyên có cảm giác vừa sợ hãi vừa nôn nao thích thú. Từ hôm ấy đến nay đêm nào Xuyên cũng hồi hộp, xao xuyến như tình yêu ban đầu mỗi khi nhớ đến chàng..

- Nhìn mắt cháu, chú đoán hình như cháu cũng đang bị giăng mắc một mối tình ngang trái, đúng không ? – Ông Dư nói – Này cháu, hay là chú cháu ta xúm vào khôi phục lại Miếu Hưng Văn đi !

Chu Thị Xuyên tránh câu trả lời có tính riêng tư, cô nói:

- Nhưng mà cháu nghĩ thôn ta có những chuyện quan hệ kì cục, không hẳn là do Miếu Hưng Văn bị chìm đâu. Các thôn làng khác hiện naycũng có vô khối những chuyện kỳ cục.

- Chú cũng có cảm giác ấy. Nhưng nếu khôi phục Miếu Hưng Văn thì ít nhất cũng làm cho người dân Phương Trì quan niệm đúng đắn về văn chương. Ngôi miếu thiêng ấy sẽ trở thành nơi nâng giấc tinh thần cho người thôn ta…

Xuyên thấy không còn lý do gì để không đồng ý với ông Vũ Hữu Dư. Nếu như thế sẽ phải dừng việc lấp ao. Mình ăn nói với mọi người như thế nào đây ?

Tiễn Xuyên ra cửa, như đoán được nỗi băn khoăn của cô, ông Vũ Hữu Dư đặt một bàn tay lên vai cô, nói:

- Hiện nay chú sống độc thân, cũng còn một chút của nả tích góp được trong đời công tác. Cháu cứ phát động dân thôn tham gia khôi phục tông miếu. Gặp khó khăn, khả năng của chú đến đâu chú sẽ giúp đến đó…

Liễu Đề, cuối tháng 3 năm 2009

Chiếc áo bà ba cổ trái tim

Hồ Việt Khuê

Tình yêu như cục đá lạnh, giấu càng kín nó càng chảy nước lênh láng.

Tôi có yêu Tí Lắc không? Hình như là có. Và tôi không giấu được mọi người trong xóm Thanh Long.

Trái thanh long được giá lắm, nhờ xuất khẩu đi nhiều nước. Nhà nhà đổ xô trồng thanh long. Đất lên giá vùn vụt, xóm Thanh Long nổi lên, hầu hết là người ở nơi khác đến mua đất lập vườn.

Dì ruột tôi mua ba sào đất. Trong khi chờ thanh long cho huê lợi, dì mở quán bán tả pí lù, từ gạo, cá khô, nước mắm đến các thư ăn chơi như bánh kẹo, rượu, thuốc lá…

Tôi vừa thi rớt đại học, thất nghiệp, la cà các quán cà phê- vidéo mãi cũng ê ẩm mông, tôi về ở giúp dì chăm sóc vườn thanh long. Xóm Thanh Long là xóm mới, chưa có nhiều quán nên quán của dì tôi bán rất chạy hàng. Dì tôi bán đá lẻ, tiền lời món hàng này tôi được hưởng trọn.

Tôi không phải ngồi chặt bán từng cục đá, mà nhiệm vụ của tôi là mỗi sáng đạp xe mười cây số đến nhà máy chở hai cây đá nặng khỏang một trăm ký về ủ trấu, dì sẽ bán dùm tôi. Công việc nhẹ nhàng, có lợi cho sức khỏe của tôi nhờ vận động cặp giò và còn có chút đỉnh tiền tiêu xài.

Tí Lắc thường sang nhà dì tôi chơi. Tí làm thuê cho một nhà giàu trên phố, họ lập vườn như một kiểu kinh doanh, cạnh vườn của dì tôi. Hàng tuần, họ tiếp tế gạo, cá cho Tí một lần. Tí lủi thủi một mình trong nhà, ngòai vườn.

Một sáng thấy Tí làm cỏ, tôi vác cuốc chui rào sang.

- Tí à, anh với em làm vần đổi công nhen?

Tí cười, khoe mấy cái răng chuột ngộ nghĩnh.

- Đổi công với anh chắc em…lỗ công quá hà!

- Sao vậy?

- Vì anh làm yếu xìu hà!

- Sao em biết?

- Anh coi cà! Làm cỏ cả buổi mà sạch chừng một chiếc chiếu.

Thật vậy, dân học trò chưa quen cầm cuốc, tay tôi chai phồng vì bọn cỏ ngoan cố.

Tôi và Tí thường làm việc chung, cứ mỗi vườn một ngày. Có bữa cắm câu được con cá hay chài được mớ tép, tôi và Tí nấu cơm ăn chung rất vui.

Dì tôi và đám em xầm xì dữ lắm. Hàng xóm cũng bàn tán cho rằng tôi và Tí…kết mô đen làm vườn. Mặc kệ! Hai đứa cứ quấn quít không rời.

Một bữa trưa, tôi nằm khòeo đọc báo, thấy Tí xớ rớ, tôi đưa tờ báo cho em.

- Đọc chơi! Có bài viết về cây thanh long này!

Tí thiệt thà:

- Em học mới biết chữ đực chữ cái, bỏ lâu quên hết rồi, đọc đâu được!

Tôi trợn mắt nhìn Tí, chỉ mong em nói giỡn. Sau tôi hiểu, Tí không được đi học vì nhà nghèo, cha bị tai nạn mất sớm, không vườn tược, mẹ con Tí phải làm thuê mướn nuôi hai em nhỏ sống qua ngày.

Tôi dạy Tí học. Lúc đầu em ngượng ngùng không chịu, tôi nói khích:

- Mười sáu mười bảy rồi mà không biết chữ làm sao viết thư cho bồ?

Tất nhiên không phải vì thế mà em chịu học. Có lẽ vì em thấy tôi nhiệt tình muốn giúp em.

Hàng đêm, tôi làm gia sư cho cô học trò súyt sóat tuổi thầy. Tôi mua sách Tiếng Việt lớp Một dạy em. Quả là em đọc chưa thông những vần khó.

Một đêm, Tí nhờ tôi đọc một lá thư của kẻ nào đó quăng vào nhà em. Thư tình. Thằng con lão chủ quán cà phê xóm dưới viết thư xin Tí chút tình yêu. Tôi đọc cho Tí nghe, lược bỏ những câu mùi mẫn…vì ghen. Mặt tôi nóng bừng, tôi nhìn Tí chăm bẵm dò xét, còn em ngôi trơ trơ, phán:

- Đồ cà chớn! Con nít mà bày đặt.

Tôi mừng thầm, gài bẫy:

- Em trả lời không?

Tí lắc đầu:

- Hơi đâu!

Ngập ngừng, rồi Tí thỏ thẻ:

- Khi nào em biết viết rành rẽ, em sẽ viết lá thư đầu tiên cho anh.

Tí nói xong, mặt cúi gằm, tay cầm cây viết chì chợt run bần bật. Tôi lật đật chụp tay em. Khi Tí bớt run, em can đảm nhìn thẳng vào mắt tôi. Bỗng dưng, trước ánh mắt của em, tôi nghe người mình nhẹ tênh, bay bổng. Một cảm giác lâng lâng khiến tôi ngồi đờ đẫn, tay bóp chặt bàn tay to bè của em.

Mấy đêm sau, khi dạy Tí học xong, tôi chui rào về nhà dì, nằm chưa chợp mắt đã nghe Tí kêu thất thanh. Cả nhà dì tôi chạy sang. Tí thở hào hển, kể:

- Em sắp ngủ thì nghe lục đục dưới gầm giường…

Từ đêm đó, Tí sang ngủ với các em con dì tôi, còn tôi ngủ giữ nhà cho Tí. Tí nói riêng với tôi, thằng ăn trộm là con lão chủ quán cà phê. Tôi biết nó định ăn trộm thứ gì.

Có công chở đá, có ngày thành…nhà vô địch đua xe đạp. Huyện tổ chức cuộc đua xe đạp tay cầm ngang nhân ngày đại hội nông dân, xóm Thanh Long cử tôi tham gia. Tôi không hào hứng gì nhưng Tí động viên tôi dữ lắm.

- Em biết thế nào anh cũng đọat giải hà! Tí nói chắc nịch như bánh xe của tôi đã cán qua lằn sơn về đích- Vì ngày nào anh cũng dượt cả mười cây số mà.

Thật vậy! Những tay đua phong trào kia làm sao qua mặt tôi được, khi tôi dượt đều đặn cả năm nay. Tôi đọat áo vàng dễ dàng, bỏ xa người về nhì cả cây số vì trên đường đua, tôi tưởng tượng mình đang chở hai cây nước đá và ráng sức đạp hết tốc độ để đá không chảy nước.

Phần thưởng cho nhà vô địch là xấp vải đủ may cái áo và số tiền đủ trả tiền công may. Tôi tặng xấp vải cho Tí. Em cảm động lắm. Tôi phải nài nỉ mãi em mới chịu nhận. Còn số tiền khiêm tốn tôi nhờ Tí nấu xoong chè để đãi các em con dì tôi và Tí.

Nhờ chăm sóc, bón phân, tưới tắm đầy đủ nên thanh long mới hơn năm đã ra hoa, đóng trái chiến. Hoa thanh long như hoa quỳnh, chỉ nở về khuya và sáng, khi mặt trời lên đã vội héo tàn. Đêm đó, ăn chè xong, các em tôi rút về trước để tôi và Tí được tự do trò chuyện.

Hai đứa bắc ghế ngồi ngay bên trụ thanh long, vừa đập mũi đen đét vừa chờ xem hoa nở. Trăng lưỡi liềm treo nghiêng, xanh xao và mờ hơi sương. Nói chuyện thiên- trời, địa- đất, tử- mất, tồn- còn mãi cũng chán, tôi gạ Tí hát vọng cổ nghe chơi. Em hát vọng cổ nghe ngọt lịm. Tôi không ngờ em có giọng hát ấm áp và truyền cảm:”Đời xui em tô phấn nhuộm đào, cho thân em héo rũ giữa mùa xuân tươi…thắm”.

Tôi hỏi:

- Em hát chi bài buồn vậy?

Tí bẽn lẽn trả lời:

- Em nhớ đâu hát đó, anh để ý làm gì!

Chợt một mùi hương ngan ngát thỏang lại. Tôi và Tí chạy đến bên một búp thanh long vừa cựa mình rủ những cánh dài thanh mảnh, trắng muốt. Với tôi, hoa thanh long không có gì hấp dẫn cả, mà làm sao có hoa nào hấp dẫn hơn hoa Tí Lắc của tôi, có điều tôi bày trò xem hoa nở là để dễ nói lời từ giã với em. Tôi đã nhận được giấy gọi đi làm trong ngành đường sắt.

Nhưng mãi đến buổi sáng xách khăn gói lên đường tôi mới từ giã Tí. Em nhìn tôi với ánh mắt không tin chuyện tôi xa em là có thật. Tôi khổ sở diễn tả cho em hiểu nỗi lòng của mình.

- Anh không thể…bán đá lẻ mãi. Anh đi làm. Anh muốn tìm một cơ hội để thay đổi cuộc đời mình.

Tí ôm chầm tôi, khóc sướt mướt.

- Em biết anh…chê em mà!

Cái xắc nặng trĩu trên vai tôi trật dây mang rớt cái phịch xuống đất. Tôi luống cuống dỗ Tí. Lần đầu tiên tôi vuốt tóc em.

- Anh có gì hơn em đâu mà chê. Có điều…

Tôi muốn nói với Tí rất nhiều nhưng không thốt nên lời. Tôi sụt sịt khóc theo em. Tôi hiểu tình cảm của em dành cho tôi, nhưng hai đứa quá non trẻ và quá sớm để tính chuyện nào đó xa hơn tình bạn. Tôi chỉ hứa hẹn:

- Tí đừng buồn. Anh sẽ về thăm em. Chờ anh nghen!

Tí lau nước mắt bằng ống tay áo và cười mếu máo. Em siết chặt tay tôi, ngầm thay lời hẹn hò.

Gần một năm sau, được nghỉ phép, tôi về thăm Tí. Người chủ của Tí đã bán vườn thanh long và không ai biết Tí đi về đâu. Trái thanh long vẫn còn xuất khẩu nhưng nhiều người sợ như cà phê và hồ tiêu tới một lúc nào sẽ không còn bán được giá cao nữa nên họ bán vườn lúc còn phong trào. Tôi tìm về quê Tí nhưng chỉ gặp má của em. Má Tí cho biết em đã theo bạn lên Sài Gòn. Lâu nay em không về thăm nhà, chỉ thỉnh thỏang gởi tiền nhờ người mang về cho má. Má không có địa chỉ của em.

Má Tí trao cho tôi bức thư em gởi cho tôi từ lúc mới lên Sài Gòn. Tôi hồi hộp xé bao thư, đọc ngay:

“Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam . Độc lập, Tự do, hạnh phúc. Thưa anh Khuê. Anh còn nhớ không hay anh đã quên con Tí Lắc này rồi. Em ở nhà chơi cả tháng nay. Thấy má và em không đủ gạo ăn em khóc hòai. Sẵn có con bạn làm trên Sài Gòn về thăm nhà, nó rủ đi làm em liền theo nó. Sấp vải anh cho em may cái áo bà ba cổ trái tim, em chưa mặc lần nào vì muốn có mặt anh để anh coi em mặc có đẹp không? Em nhớ lúc mình ở chung xóm Thanh Long quá hà. Anh có còn nhớ em không? Chữ em viết gà bươi quá hả? Đây là lần đầu tiên trong đời em viết thư mà. Anh ráng đọc nghen. Trong lòng em lúc nào cũng nhớ anh. Người em nhỏ bé của anh. Tí Lắc”.

Nửa năm sau tôi về tìm em lần nữa. Má không biết tin tức gì về em, ngòai những lời thăm hỏi mà người mang tiền về cho má nói lại. Lần này tôi thấy gia đình em sống sung túc hơn. Mái lá mục nát đã được thay bằng tôn. Má không còn làm thuê mướn nữa, má bán thuốc lá và bánh kẹo trước nhà, cô em gái được đi học may, còn cậu em trai thì học sửa xe cúp. Má nói tất cả nhờ em dành dụm gởi về.

Tôi tạt qua thăm dì và các em. Xóm Thanh Long còn tên nhưng thành phố mở rộng, khu đất hoang ngày xưa trở thành phố chính. Nhiều ngôi nhà tầng tráng lệ mọc lên. Giá nhà đất ngày lên năm bảy giá. Dì tôi nghiễm nhiên trở nên giàu có. Không còn một dấu vết nào cho tôi tìm lại những ngày cùng làm cỏ, ăn cơm, vui đùa cùng Tí Lắc.

Có những buổi chiều thả rong trên đường phố, ngang những quán đèn mờ xập xình tiếng nhạc và tiếng chào mời của các cô tiếp viên, tôi lạnh mình nhớ lại câu vọng cổ ngày nào vô tình Tí Lắc đã hát cho tôi nghe: “Đời xui em tô phấn nhuộm đào, cho thân em héo rũ giữa mùa xuân tươi…thắm”.

Tôi không nghĩ xấu cho Tí Lắc. Tôi chỉ biết cầu nguyện cho em đừng sa ngã giữa chốn phồn hoa. Em không tiền bạc, chỉ mới biết đọc biết viết, hẳn em phải chật vật lắm mới dành dụm được tiền gởi về nuôi má nuôi em. Em chỉ có chút nhan sắc làm vốn liếng, chút nhan sắc em đã cho tôi nhưng tôi lần lữa chưa dám nhận. Bây giờ tôi muốn nhận thì em đã đi xa.

Tí Lắc ơi! Anh có còn dịp nào nhìn em mặc chiếc áo bà ba cổ trái tim mà anh biết là em còn mãi mang theo bên mình./.

Thanh Tẩy

Nguyễn Đình Tú

Không gian mà câu chuyện này nhắc đến khá rộng lớn và đặc biệt. Mặc dù “không gian” là một cái gì đó không cần quá cụ thể trong truyện ngắn, nhưng ở đây người viết vẫn nhấn mạnh rằng, bạn đọc đang được giới thiệu về một không gian có tường rào bao quanh và không dễ được nhìn thấy, được vào ra, được thăm thú hay tìm hiểu, nếu tính tỉ lệ dân số thì cứ một nghìn ba trăm người mới có một người được (hay phải) vào đây.

Nếu chẳng may một ai đó từ trên trời rơi xuống khoảng không gian này, thì cảm nhận đầu tiên là đang lạc vào một thôn xóm trung du chứ không phải là một nông trường, hay một đại công trường khai khoáng nào đó.

Trước hết là núi. Núi kề vai sát cánh chạy dài, bao bọc cả một khoảng chân trời phía Tây. Núi ở đây cơ bản là đá hoặc lõi đá, không dùng vào việc trồng cây gây rừng hay chăn thả gia súc gia cầm gì được. Người ta đã bắt tay vào khai thác đá ở đây bốn mươi năm rồi, và nếu cứ khai thác với tốc độ như thế này thì những con người nhỏ bé kia phải mất bốn trăm năm nữa mới có thể làm cho không gian này trở nên phẳng lỳ, hoàn toàn không còn núi đồi gì nữa.

Dưới chân núi là ruộng. Ruộng được chia thành nhiều khoảnh, to nhỏ, xiên xẹo, dàn trải. Trên những khoảnh ruộng đó người ta trồng một năm hai vụ lúa. Bên cạnh những thửa ruộng là một con mương nhỏ dùng để tưới tiêu. Con mương này dẫn nước từ trên núi xuống, sau khi đi một vòng loanh quanh bên chân các thửa ruộng thì chảy ra một cái hồ nằm ở phía Bắc, gọi là hồ Thanh Tẩy. Tại sao lại là Thanh Tẩy? Theo một vài người nói lại, thì, nó được dùng để tẩy trần những thể xác dơ bẩn và thanh lọc những tâm hồn tội lỗi nên được gọi bằng cái tên ấy.

Xen kẽ giữa các khoảng ruộng là những dải đất cao dùng để trồng màu. Ngô, khoai, sắn, mía, dưa, bí, bầu… mùa nào thức ấy, xanh mướt, non tơ hoặc lúc lỉu, bộn bề quả, hạt.

Hết phần ruộng và đất trồng màu là đến khu nhà ở. Có năm khu tất cả. Khu hành chính tọa lạc trên quả đồi cao nhất, cây cối xanh um, rất nhiều voi chầu hổ phục, rồng leo báo nhảy, công xòe phượng múa, ngựa phi chim lượn cùng non bộ và các thế bonsai rải kín từ cổng chính vào tới tiền sảnh, vòng qua sân sau ra tới tận cổng hậu. Sự kỳ thú này được tạo lên bởi chất liệu đá và gỗ, do những bàn tay khéo léo nhất trong số gần một vạn con người làm ra. Gần một vạn con người đó sống trong bốn khu nhà còn lại dưới chân đồi. Bốn khu nhà này cơ bản giống nhau, được đánh số từ A đến D, có cổng riêng, bất cứ ai ra vào đều phải tuân theo một quy trình nghiêm ngặt. Mỗi khu có sức chứa trên dưới ba ngàn người. Khu A và khu B toàn nam giới. Khu C dành riêng cho nữ. Khu D đặc biệt hơn một chút, nói theo ngôn ngữ ở đây là “dành chứa đám tiểu yêu”, tức là những cậu bé từ mười bốn tuổi trở lên nhưng dưới mười tám tuổi. Nếu hàng sáng, những đoàn người từ ba khu nhà kia lần lượt làm thủ tục “xuất trại” để ra ngoài đi làm, thì đám tiểu yêu ở khu nhà D chỉ làm việc trong bốn bức tường của khu nhà đó thôi. Thỉnh thoảng, người ta “nhặt” vài ba đứa đi làm việc này, việc khác, nhưng theo quy định chung thì chúng chưa phải ra ngoài lao động như người lớn.

Tất nhiên, ngoài năm khu nhà chính trên đây, còn có những “công trình” phục vụ cộng đồng như trạm xá, nhà trẻ, trạm bơm, máy phát điện hay những dãy nhà lẻ tẻ, ngang dọc, lô nhô, lúp xúp dành cho những người có chức trách ăn ở, sinh hoạt, học tập và công tác.

Đến đây thì bạn đọc đã lờ mờ đoán ra không gian mà câu chuyện này đề cập.

Vâng, đó là một trại giam.

Tên trại được gọi theo tên hồ nước dưới chân núi: Trại giam Thanh Tẩy. Nhưng người viết vẫn phải tiếp tục làm phiền bạn đọc, tức là vẫn phải tiếp tục kể về một điểm nhấn của cái không gian đặc biệt này. Điểm nhấn đó không nằm trong những khu nhà kể trên mà nằm ở trong dãy núi phía Tây, ngay sát con đường rải đá cấp phối, theo hướng đi về phía hồ Thanh Tẩy.

Điểm nhấn ấy là một ngôi đền.

Đền nằm tựa vào vách núi, phải leo hai quãng bậc đá mới lên tới điện thờ chính. Giữa hai quãng bậc đá có chỗ nghỉ chân khá rộng rãi, được đặt một số bàn ghế cho khách ngồi chơi, ngắm cảnh. Tại chỗ nghỉ chân này, dưới gốc đại già có một tấm bia đá, khắc chữ màu vàng, nội dung như sau: Vào năm 1419, Lê Lợi cùng một số thuộc hạ của ông bị quân Minh vây bắt, truy đuổi vào tận vùng núi đá này. Giữa lúc tưởng như rơi vào tay kẻ thù thì có một người dân làm nghề đẽo đá đã chỉ chỗ ẩn nấp cho Lê Lợi và những người đi theo Ngài. Khi quân Minh đuổi đến, chúng đã bắt người làm đá này, hành hạ đánh đập suốt ngày suốt đêm để ông phải khai ra thủ lĩnh của nghĩa quân Lam Sơn lẩn trốn ở đâu. Không chịu được đòn thù, người đẽo đá đã chấp nhận dẫn quân Minh vào hang bắt Lê Lợi. Ông dẫn quân Minh vào sâu trong một ngách núi, nơi ông biết rõ có một bãi đá ở lưng chừng núi sẽ đổ sập xuống nếu có một chấn động nhỏ. Đến đây ông đã bất ngờ giật dây leo cho đá lăn xuống, đè chết cả nhóm quân Minh. Bản thân người đẽo đá cũng bị đá đè chết, xác ông nằm lẫn với xác giặc Minh. Nhờ vậy mà Lê Lợi thoát được. Sau này khi cuộc khởi nghĩa thành công, Lê Lợi lên làm vua, nhớ đến người đẽo đá trong núi sâu đã bỏ xác vì mình, Đức vua đã cho xây tại đây một ngôi miếu thờ. Người dân quanh vùng coi ông như một vị thần. Vì không ai biết tên ông nên mọi người gọi ông là Thần Đá Rơi. Sau nhiều thay đổi, bây giờ tại chân miếu cổ ngày xưa được dựng lên một ngôi đền thờ Thần Đá Rơi. Ngôi đền này, không ngoài mục đích gì khác, là dành cho các gia đình cán bộ chiến sĩ công nhân viên và các anh chị em phạm nhân trong khu vực trại giam Thanh Tẩy đến thắp hương tưởng niệm tri ân vị thần có công với nước.

Người viết những dòng chữ trên đây là một phụ nữ. Thông thường thì người ta có thể gọi người phụ nữ này là “con mụ”, “thị”, “kẻ giết người”, “đồ sát nhân”, “phạm nguy hiểm”, “nữ tù”, vân vân, nhưng người viết truyện này xin được gọi là “chị”. Chị tên Yến, phạm tội giết người, tù chung thân, được giảm án hai lần, đã thụ án hai mươi tư năm, đang tiếp tục hy vọng vào đợt đặc xá tới sẽ xét giảm án lần thứ ba, và có thể sẽ được ra tù trước khi chị bước sang tuổi bốn mươi sáu. Chị được Ban giám thị cho ra đây trông ngôi đền này đã tám năm. Trước đây ngôi đền chỉ là một bức tường đá sót lại của gian miếu thờ Thần Đá Rơi. Hoang tàn là vậy nhưng người ta vẫn thấy có những chân hương cắm la liệt quanh bức tường. Mặc dù những đoàn tù nhân hàng ngày đi lao động qua đây chỉ “trên răng dưới các tút” nhưng quanh năm suốt tháng, ngày rằm mùng một người ta vẫn thấy có đầy đủ xôi gà oản chuối được đặt dưới bức tường miếu hoang. Nhận thấy tâm linh là một nhu cầu không thể thiếu của con người, nhất là những người đang trên hành trình sám hối, vị giám thị mới đã quyết định cho xây dựng lại ngôi đền, và khi tìm thủ đền, chị Yến đã được chọn trong số hơn hai nghìn phạm nhân nữ đang thụ án. Tại sao lại chọn chị Yến? Có thể có nhiều lý do, vì chị ta chấp hành nội quy trại giam tốt chẳng hạn, vì thời hạn cải tạo của chị sắp hết chẳng hạn, vì chị ta có căn số hợp với nhà đền chẳng hạn, vì chị ta có chút chữ nghĩa chẳng hạn. Thôi thì cũng không nên tìm hiểu cái lý do nào khiến chị Yến trở thành thủ đền, cứ đọc “văn bia” mà chị ta viết thì thấy câu chữ cũng gãy gọn, nếu muốn tò mò một chút sẽ được biết thêm, chị Yến từng là một giáo sinh.

Ra trông coi đền, chị Yến được ở ngay tại hậu điện. Chị ăn cơm tù hơn hai mươi năm rồi nhưng nếu gặp chị ở ngoài xã hội chắc chắn không ai nghĩ đó là một nữ tù nhân. Chị có khuôn mặt tròn, da dẻ còn căng mịn. Tóc chị thường búi thành lọn ra sau gáy, chưa có sợi bạc nào. Cánh mũi thẳng, tạo cho khuôn mặt sự thanh tú và dễ gần. Đôi môi hồng hào, khi cười khoe ra hàm răng trắng. Dáng dấp thoáng, gọn, nhanh nhẹn. Ám ảnh nhất từ chị có lẽ là ánh mắt đen, hơi buồn, ẩn giấu nhiều tâm trạng. Có cảm giác chị cố làm cho vẻ bề ngoài của mình già hơn so với cái nội tâm vẫn còn căng tràn nhựa sống. Nhìn chung, mỗi người ghé thăm đền sẽ có một cảm nhận riêng về chị, còn vợ của ngài giám thị, cũng là một nhà giáo, thì nhận xét ra miệng thế này: Cô Yến có nét gì đó đảm đang, nhu mì, tháo vát, khôn khéo, biết người biết ta, biết thân biết phận, thủ đền là rất hợp.

Năm đó vợ ngài giám thị lên chơi với chồng cả tháng. Nếu không có người thủ đền chuyện trò giải khuây thì phu nhân giám thị buồn đến phát ốm. Nhưng không phải ngay lập tức chị Yến đã gây được thiện cảm nơi bà giám thị. Sau buổi nói chuyện đầu tiên với chị, vợ ngài giám thị đã về lục hồ sơ lưu ra đọc. Bản cáo trạng xỉn mầu, chữ bay gần hết nhảy nhót mờ nhòe trước mắt bà. Bà buông kính, nhìn ra ngoài hòn non bộ, bâng khuâng không hiểu nổi tại sao người phụ nữ hơn bốn mươi tuổi mà bà vừa gặp lại có thể là kẻ giết người. Mà khi giết người Yến còn rất trẻ. Hai mươi mốt tuổi. Lại vừa học xong cao đẳng sư phạm. Lại là cán bộ đoàn. Lại học lực khá. Thế mà cầm dao đâm thẳng vào cổ người yêu là một thầy giáo dạy văn trong trường. Kỳ lạ thật. Khi ấy cái cô Yến là cô Yến nào chứ chẳng lẽ lại là cái cô thủ đền mà bà vừa gặp?

Vài tuần sau, khi đã thân quen và thực lòng yêu quý người thủ đền, bà giám thị hỏi thẳng Yến:

- Tại sao không kiềm chế được mà lại cầm dao đâm người ta thế?

Yến lắc đầu, cười buồn:

- Em cũng chả biết tại sao bà ạ.

Bà lại hỏi:

- Có yêu nó nhiều không?

Yến rưng rưng:

- Hôm đó em lên hội trường nhận bằng tốt nghiệp. Rồi về phòng tổ chức cán bộ nhận quyết định điều về trường chuyên của tỉnh. Nhận xong, em vội về phòng anh ấy ở dãy nhà tập thể giáo viên, định khoe với anh ấy hai niềm vui cùng lúc mà em vừa nhận được. Nhưng anh ấy lại đang ôm ấp một con bé sinh viên học khóa sau. Em biết con bé này, mấy lần vẫn va chạm với nó nhưng em không thể tin là nó lại có thể giành được anh ấy từ tay em. Em bỏ về. Nhưng tối hôm ấy em quyết định đến giết anh ấy. Khi quyết định vậy, em chả nghĩ gì khác, chỉ nghĩ là giết anh ấy rồi tự giết mình. Thế là xong. Nhưng thấy máu ra thì em sợ quá. Em không dám chết...

Vợ ngài giám thị ôm lấy vai Yến:

- Dại quá! Chết đâu dễ. Sống mới khó chứ. Thế có bao giờ mơ thấy nó về nó trách gì không?

Yến gật đầu:

- Từ ngày ra coi đền, em hay gặp anh ấy. Cứ đêm nào em gặp anh ấy là hôm sau trên núi có đá rơi.

- Đá rơi?

- Vâng, có đá rơi là có người chết.

- Ai chết? Những phạm nhân làm đá à?

- Vâng, có người chết là em lại tắm rửa cho họ. Dùng nước hồ Thanh Tẩy để tẩy trần, rồi nhập quan và đưa ra nghĩa địa chôn. Về đền, em lại cúng khấn cho họ nữa.

- Cúng đến bao giờ?

- Thường thì hết giỗ đầu bà ạ. Em chỉ cúng cho những người nằm lại đây, còn ai được người nhà đón về thì thôi. Vong họ theo về với gia đình của họ rồi.

- Có nhiều người chết không?

- Nhiều bà ạ. Cũng như ngoài xã hội thôi, nhiều kiểu chết lắm. Chết vì già, vì ốm, vì tai nạn, vì tự tử, vì đánh nhau... Trước đây thì làm đơn giản, nhưng từ ngày có đền, ai cũng muốn thủ đền cắm cho họ nén hương, tụng cho họ bài kinh, gõ cho họ mấy tiếng chuông. Có người đi làm qua đây, còn bảo em: Chị ơi, em án chung thân, chắc chết trong này thôi, nếu em chết chị cúng cho em nhé, nhà em chả còn ai, em nhờ chị, chị nhớ nhá, chị mà quên là em về em oán chị đấy.

- Thế cũng sợ nhỉ!

- Vâng. Hồi đầu mới ra đây ở em sợ lắm. Em cũng đâu quen việc cúng bái. Nhưng mà như có người về mách bảo đấy bà ạ. Rồi em cứ tự làm được mọi việc...

Không muốn câu chuyện nhuốm màu tang thương, bà giám thị quay sang gợi chuyện khác:

- Thế là cô Yến ra trường từng ấy năm mà vẫn chưa được đứng lớp lần nào nhỉ? Chưa được dạy dỗ một ai đúng không? Có bao giờ nghĩ đến chuyện được làm cô giáo nữa không?

- Nghĩ thì nghĩ nhiều chứ bà. Có nhiều đêm em mơ đang giảng bài bà ạ. Tỉnh dậy chỉ mong được một lần lên lớp rồi chết ngay cũng thỏa nguyện. Nhưng mà cái số em nó thế rồi, bà bảo, biết trách ai?

Sau đận đó không thấy bà giám thị lên thăm chồng nữa. Nhưng thỉnh thoảng bà lại gửi đồ cho chị Yến, thường là các sách về kinh Phật và văn học.

Công việc của một thủ đền như chị Yến bận rộn nhất là vào dịp tết âm lịch. Không phải vì năm cùng tháng tận, mà vì mùng một Tết là ngày lễ chính thờ Thần Đá Rơi. Mấy năm trở lại đây, dân trong vùng biết trại giam Thanh Tẩy khôi phục ngôi đền thiêng nên Tết nào cũng có các đoàn xin vào dâng lễ cúng thần. Để chuẩn bị cho ngày lễ chính đó, ban giám thị thường cho người ra cùng với chị Yến sang sửa lại nội thất ngoại viên của khu đền. Các phạm nhân của khu D, những tiểu yêu của trại Thanh Tẩy, thường được điều ra đây để giúp chị Yến làm những việc vặt này. Năm ngoái là một thằng bé mười bảy tuổi, tên là Tiến, phạm tội giết người. Nó giúp chị Yến quét vôi lại toàn bộ ngôi đền và sơn các pho tượng đặt nơi điện thờ chính. Nó làm công việc ấy hết năm ngày. Cứ hàng sáng nó được một quản giáo dẫn theo cùng đoàn người từ phân trại A đi làm qua đây. Tới cổng đền, người quản giáo dắt nó lên giao cho chị Yến. Chiều tối, lại vẫn người quản giáo ấy dẫn nó cùng đoàn người làm đá về nhập trại. Vì nó không được ngủ lại qua đêm nên mấy ngày đó chị Yến chỉ có thể bù đắp khẩu phần ăn cho thằng Tiến vào bữa trưa. Có cái gì ngon nhất chị đều dành cho nó. Đền chỉ có nhiều bánh trái, gặp may thì có thêm xôi oản, thịt gà, trứng luộc, giò lụa. Tiến ăn khỏe, được mấy bữa no nê, thích lắm, hôm cuối cùng nó bảo: “Lần sau có việc gì cô cứ bảo các chú ấy cho cháu ra đây làm cô nhé”. Chị Yến mỉm cười bảo: “Cô có quyền gì mà đề xuất hả cháu. Hãy cứ biết mưa lúc nào mát mặt lúc ấy thôi cháu ạ”. Tiến là trai phố, đang học lớp chín thì phạm tội, là vị thành niên nên án tử thì thoát, án giam vẫn bị buộc. Chị Yến hỏi nó: “Cháu giết ai?” Nó vừa vung tay phết sơn vào mặt tượng Thần Đá Rơi, vừa đáp: “Cái bà già ở bên cạnh nhà cháu”.

- Sao lại giết?

- Cháu chơi net. Lần đó bọn cháu chơi nửa tháng không về nhà. Mấy đứa bạn cháu đã lần lượt đi cứu net rồi. Hôm ấy đến lượt cháu. Cháu chả biết đi đâu, liền về nhà, nhảy lan can qua hàng xóm, định bắt con chim cảnh mang đi bán. Nhà ấy đi vắng cả, còn mỗi bà cụ già. Cháu đang gỡ lồng chim xuống thì bà cụ mở cửa xộc ra sân thượng, cầm gậy vụt cháu túi bụi. Cháu giật được cái gậy đó và vụt lại mấy nhát vào đầu bà cụ. Thấy bà cụ ngã, cháu vội cầm lồng chim bỏ chạy. Con chim đó cháu bán được hơn một triệu, chơi được đến ngày hôm sau thì cháu bị bắt.

- Bà cụ chết ngay à?

- Vâng. Mẹ cháu bảo, hồi cháu còn bé, bà ấy vẫn thường bế cháu đấy.

Chị Yến chép miệng:

- Oan nghiệt. Mnet là cái gì mà cô thấy bao nhiêu đứa vào đây chỉ vì cái thứ ấy thế?

- Là trò chơi điện tử ấy mà cô.

- Chơi một lúc rồi thôi chứ chơi gì mà suốt ngày suốt đêm thế?

- Bọn cháu thường đánh qua đêm. Buồn ngủ quá thì lấy vỏ bao vina gài vào bàn phím giữ nguyên bài đang chơi dở, chợp mắt tí, tỉnh dậy lại đánh tiếp. Chơi chán thì vào nhà nghỉ ăn uống, ca hát, lên giường vui vẻ với nhau.

- Lên giường?

- Thì… chúng cháu lớn rồi mà cô. Cháu trông thế thôi mà biết ngủ với gái từ khi mười lăm tuổi đấy cô ạ. Cháu dậy thì sớm mà.

Chị Yến hơi đỏ mặt trước vẻ hồn nhiên của Tiến. Chị lại hỏi:

- Nhóm bạn cháu có đông không?

- Gần chục đứa cô ạ, cả trai lẫn gái, toàn quen nhau qua mạng thôi.

- Con gái cũng bỏ nhà đi qua đêm thế à?

- Vâng.

- Nhưng mà cứ đi thế thì tiền ở đâu ra?

Tiến bỏ chổi quét sơn xuống, đứng dậy vươn vai:

- Xong rồi cô ạ. Cái ông Thần này chả đẹp gì cả, trông cứ như thằng lính chì trong trò chơi Hầm mộ cổ ấy, cô nhỉ!

- Phỉ phui cái mồm cháu! - Chị Yến vội khua tay trước miệng thằng Tiến - Cháu ăn nói thế không sợ Thần Thánh về vật cổ chết tươi à. Thôi, cháu nghỉ một tí rồi sơn tiếp hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu kia đi.

Đấy là chuyện của năm ngoái. Hai tháng trước chị Yến bất ngờ gặp lại Tiến trong đoàn người đi làm đá qua cửa đền. Thì ra Tiến đã bước qua tuổi mười tám, không còn là “tiểu yêu” nữa, được chuyển sang phân trại B và hàng ngày phải đi lao động. Thỉnh thoảng những nhóm phạm vẫn dừng lại nghỉ chân bên khuôn viên khu đền. Có rất nhiều nhóm phạm khác nhau. Nhóm làm đá, nhóm làm vôi, nhóm làm lúa, nhóm làm gạch, nhóm xây dựng, nhóm chặt mía, nhóm làm đường, nhóm chăn nuôi... Họ tranh thủ uống ngụm nước, hút điếu thuốc hoặc hưởng chút lộc hoa quả của nhà đền. Chị Yến thường để dành lộc cho họ. Cũng có khi họ đi làm xa về, kiếm được chút thức ngon quả lạ đầu mùa, đưa nhờ chị đặt lên bàn thờ cúng Thần Đá Rơi. Chị hay có ý chờ nhóm của Tiến đi qua thì lại chạy xuống dúi vào tay nó mấy cái bắp ngô, vài dóng mía, miếng dưa hấu hay túi cam. Nó cười toe toét, có lần còn bảo: “Đôi mắt cô buồn buồn, khi cười cũng vẫn buồn, giống con bé người yêu cháu”.

Sang năm nay chị Yến lại báo cáo lên ban giám thị những “hạng mục” cần phải tu bổ để xin người ra giúp. Lần này là một thằng bé mười lăm tuổi, người Mường, tên Rú, cũng án giết người. Rú nói ít, bảo gì làm nấy, hễ mở miệng là văng tục. Chị Yến giao cho nó quét vôi toàn bộ hàng lan can dọc theo các bậc đá dẫn lên điện thờ chính. Nó quét được một lúc thì hét lên: “Á à, đ. mẹ mày, dám cắn ông à” . Chị vội chạy xuống thì thấy Rú đang lấy chân di mấy con kiến lửa ngay dưới chỗ nó đứng. Chị bảo: “Ở nơi đền miếu linh thiêng, cháu không được chửi bậy”. Nó cúi đầu: “Nhưng đau đéo chịu được”. Chị lại bảo: “Cô nói lần nữa, cháu không được nói bậy ở đây nghe chưa?”. Nó im lặng. Chị Yến vừa quay đi thì nó lại lẩm bẩm: “Bố mày đút c... vào, về trại còn sướng hơn”.

Chị Yến đã định đề nghị với người của ban giám thị cho đổi thằng tiểu yêu khác nhưng rồi chị nhận ra Rú không biết chữ. Nó giết người hết sức bản năng. Nó cùng với một thằng bạn bằng tuổi, sống cùng làng, đi vào núi chơi. Chỉ vì hai đứa cùng nhìn thấy một con quay của ai đó vứt lăn lóc bên đám cỏ khô nên đã cùng lao đến tranh giành con quay. Rồi chửi nhau. Rồi lao vào đánh nhau. Rú khỏe hơn, đè được lên người thằng kia, hai tay cứ thế bóp cổ bạn cho đến khi buông tay ra thì bạn đã tắt thở. Rú chạy về làng, bảo với mẹ thằng kia rằng: “Nó đánh nhau với cháu. Cháu bóp cổ nó. Nó cứ nằm mãi không chịu dậy. Cháu bỏ nó lại trên núi cháu về đấy. Cô lên mà vác nó về”. Khi làm việc ấy Rú đã bước qua tuổi mười bốn, và theo luật định, nó vẫn phải vào đây chịu án nhưng tận trong sâu thẳm tâm hồn hoang dã, nó vẫn không hiểu nó có tội gì. Nó làm chết bạn, nhưng biết đâu nó đánh không lại, bạn làm nó chết thì sao? Ở quê nó trẻ con đánh nhau là chuyện bình thường. Đánh không lại thì phải chịu, sao lại bảo nó ltước đoạt quyền sống của người khác, lphạm tội giết người với động cơ côn đồ, lcần phải cách ly khỏi xã hội?

Càng tìm hiểu về Rú, chị Yến càng thấy thương nó. Pháp luật là sản phẩm của một xã hội văn minh, thằng bé này chưa thoát khỏi cuộc sống mông muội, liệu sự trừng phạt của pháp luật có giúp nó trở thành một công dân tốt hay không? Chị hỏi nó: “Tại sao cháu không đi học?” Nó bảo cả làng nó chả có ai đi học. Bố mẹ nó cũng không biết chữ. Chị lại hỏi: “Vậy tất cả các loại giấy tờ tố tụng mà cháu phải ký nhận thì cháu làm thế nào?” Nó chìa ngón tay trỏ ra, đáp tỉnh bơ: “Cháu chỉ cần ấn ngón tay này vào giấy là xong”.

Khi sơn đến bức tượng Thần Đá Rơi, Rú cười ré lên, rồi bảo: “Cái tượng này buồn cười nhỉ, trông như khỉ”. Chị Yến tái mặt: “Cháu không được hỗn thế, đó là một vị thần rất linh thiêng đấy”. Nó quay sang hỏi chị: “Đây là đàn ông hay đàn bà?” Chị Yến bảo: “Đó là đàn ông”. Nó lại cười ré lên: “Thế sao không có chim?” Chị Yến lắc đầu, bảo: “Cháu hư quá. Cháu không được báng bổ tượng Thần như thế”. Thằng Rú im lặng một lúc rồi lại hỏi: “Ông ấy là cái đếch gì mà phải thờ, phải quỳ lạy khấn vái rồi đặt trước mặt ông ấy nhiều thứ thế? Mà ông ấy có ăn được đâu, bọn cháu muốn ăn thì chả cho”. Đến nước này thì chị Yến không chịu nổi nữa. Chị bảo thằng Rú ra ngoài đánh vecni mấy tấm phù điêu bằng gỗ, còn bức tượng Thần Đá Rơi để chị tự tay sơn phết, tô điểm lại.

Đêm đó chị nằm mơ thấy người yêu cũ của mình hiện về. Trong giấc mơ anh thường mang khuôn mặt của Thần Đá Rơi. Anh cứ ngồi ngoài sân nhìn vào trong điện thờ. Chị từ trong điện đi ra thì anh lại đi xuống các bậc đá. Chị chạy theo thì bóng anh đã chập chờn ẩn hiện về phía hồ Thanh Tẩy. Chị choàng tỉnh dậy, hốt hoảng chạy lên gian chính điện. Bức tượng Thần Đá Rơi bị một vết bẩn quệt ngang mặt. Rõ ràng hôm qua chị vừa sơn phết lại rất đẹp. Chả lẽ thằng Rú trước khi về đã lấy tấm giẻ nhúng vecni quệt lên mặt tượng?

Cả ngày hôm sau chị bồn chồn, nôn nóng, khắc khoải một điều gì đó sẽ xảy ra. Khoảng bốn giờ chiều thì có tin đưa đến. Một phạm nhân của phân trại B chết đuối ở hồ Thanh Tẩy. Chị vội vàng đến nơi khâm liệm. Chị không tin vào mắt mình nữa. Người chết đuối chính là thằng Tiến. Chết đuối mà không một hạt nước trong phổi. Giám định pháp y kết luận là chết ngạt. Nhóm phạm làm đá về đến đây thì dừng lại nghỉ ngơi, rửa ráy. Tiến tranh thủ tụt hết quần áo, nhảy ùm xuống lặn một hơi cho mát. Nhưng rồi Tiến đã không nổi lên. Khi các bạn tù tìm ra Tiến thì chỉ còn là một cái xác cứng đơ trong tư thế ngồi dưới mặt nước. Đây là kiểu chết mà những người tự tử thường chọn. Nhưng với tính cách của Tiến thì việc tự tìm đến cái chết là không thể. Vậy thì chỉ có thể lý giải đó là kiểu chết của trời đánh thánh vật. Đúng rồi. Tiến đã từng phỉ báng Thần Đá Rơi. Chị Yến là người hiểu hơn ai hết cái sự linh nghiệm khủng khiếp này. Nhìn Tiến nằm im phắc trên bệ đá để lau rửa sau khi khám nghiệm tử thi, chị Yến bỗng òa lên khóc nức nở. Cơ thể Tiến căng tràn, rắn chắc, dài rộng, đẹp đẽ thế này mà chỉ còn là một cái xác vô hồn thôi sao? Tiến đang ở cái tuổi phát triển đầy đủ nhất về thể lực. Khuôn mặt nam tính, ngực nở, bụng thon, cặp đùi dài chắc nịch, dáng dấp ấy, khí lực ấy, độ thanh xuân tươi trẻ ấy, chưa dùng được vào việc gì, chưa trả lãi gì cho đời, đã vĩnh viễn bị đòi đi như thế này sao?

Đêm ấy chị Yến cúng khấn cho Tiến đến khuya. Sáng sớm hôm sau chị chuẩn bị sẵn một cái bảng gỗ và mấy viên phấn. Khi Rú đến, chị Yến bảo: “Mỗi ngày cô sẽ dạy cháu một tiếng đồng hồ. Cháu phải cố biết lấy cái chữ cháu ạ. Khi nào cháu viết được tên cháu, cháu đọc được văn bia đặt dưới gốc cây đại kia thì cháu sẽ không dám phỉ báng tượng thần ở ngôi đền này. Khi ấy cháu sẽ biết làm người, sẽ tránh được tai họa như phạm nhân của phân trại B hôm qua”.

Chị Yến cứ tưởng sẽ phải thuyết phục thằng Rú rất nhiều nó mới chịu nhận làm học trò của chị, không ngờ nó lại tỏ ra thích thú. Thời hạn sửa chữa đền Thần Đá Rơi đã sắp hết. Chị Yến phải nghĩ ra thêm nhiều hạng mục nữa để xin ban giám thị cho thằng Rú tiếp tục ra giúp thủ đền. Cái ngày thằng Rú sung sướng nhất là ngày nó viết được tên mình. Nó sung sướng đến nỗi, khi hết giờ học rồi, trong giờ làm việc mà nó cứ lấy sơn, lấy vôi, lấy vecni viết những chữ cái R-Ú lên bất kỳ chỗ nào có thể viết được. Chị Yến cũng thấy trong lòng rất vui. Chị dự tính trong đầu những ngày tiếp theo sẽ dạy nó tập đánh vần để đọc hết được những dòng văn bia dưới gốc đại già kia. Nhưng vào đúng ngày cúng ông Công ông Táo thì người của ban giám thị ra đền gặp chị. Lần này họ đưa ra một người phụ nữ khác để thay thế chị làm thủ đền. Chị Yến có ba mươi phút để dọn đồ đạc rồi theo người của ban giám thị về khu C, vốn là phân trại quản lý cũ của chị.

Trong lúc chị cuống cuồng làm theo lệnh của ban giám thị thì thằng Rú cứ loay hoay không biết xử trí thế nào. Nó không muốn rời chị, không muốn bỏ dở chừng sự nghiệp học hành rất tiến bộ của nó. Bỗng người của Ban giám thị nhìn thấy tấm bảng dạy chữ của chị Yến, rồi lại nhìn thấy những chữ cái R-Ú rải rác, nhòe bẩn khắp khuôn viên khu đền. Chị Yến vội bảo thằng Rú xóa hết những chữ đó đi, trả lại sự sạch sẽ cho ngôi đền linh thiêng. Nhưng người của ban giám thị bảo: “Thôi, kệ nó, chị theo tôi về làm thủ tục, muộn rồi”.

Chị Yến bỗng run run cất giọng hỏi:

- Thưa cán bộ, cán bộ có thể cho em biết về phân trại để làm thủ tục gì không ạ?

Người của ban giám thị bảo:

- Về làm thủ tục ra trại. Chị có tên trong danh sách đặc xá tha tù trước thời hạn đợt này.

“Dạ...”

Chị Yến như muốn khuỵu xuống. Chị bỗng vứt gói đồ trên tay, lao đến ôm chặt lấy thằng Rú. Chị hôn chùn chụt vào mặt nó. Rồi chị khóc nức nở: “Rú ơi, hơn hai mươi năm ở đây, giờ cô mới làm được một điều mà cô mơ ước suốt đời mình, cô đã có học trò đầu tiên là cháu, cô đi, cháu cố học tiếp cho đến lúc biết đọc biết viết cháu nhé!”

Tết năm đó, khi các đoàn đến lễ Thần Đá Rơi trong trại giam Thanh Tẩy, không ít người đã hỏi: “Cô thủ đền cũ năm nay đi đâu rồi nhỉ?”

Người viết truyện này cũng không biết chị Yến đi đâu, làm gì và hiện giờ sinh sống ra sao.

Cái két bạc

CAO DUY SƠN

Hắn bước về phía chiếc két bạc. Tiếng chìa khóa tra ổ vang lên lạnh lẽo. Âm thanh lách cách của kim khí như mũi dùi xuyên thấu tận xương. Nàng xoay người vào phía tường. Có tiếng sột soạt lẫn tiếng lạch cạch quen thuộc. Cái dáng ngồi xổm của hắn trông cần mẫn đến tội nghiệp.

Hắn không muốn ra khỏi chăn trong lúc trời rét thế này. Nghe nàng nhắc, cái đầu húi cua của hắn khẽ rung lên như bị điện giật. Giọng của nàng hắn đã nghe quá quen tai, có khác gì tiếng chổi cùn quét sân mỗi sáng. Hắn nhắm mắt, ý nghĩ miên man. Con người ta sao cứ nhất thiết phải thức dậy khi vẫn còn muốn ngủ?

- Buổi sáng không khí trong lành, đầu óc sẽ sáng suốt nếu dành khoảng vài chục phút hít thở hoặc vận động thân thể.

Nàng nói như thể mình là một giáo viên thể chất. Nhìn hắn ngủ với vẻ vô lo, nàng chép miệng: "Hệt đứa trẻ sống lâu năm". Muốn hắn phải bắt lời, nàng nhắc lại ý đó bên mâm cơm. Hắn ngưng nhai thức ăn, hai má phồng như ngậm hai quả bóng: "Sao lúc đó mình chẳng nghe thấy nhỉ?". Nàng thở dài. Ánh mắt xa xăm. Lại có người tính cách kỳ cục. Cái đầu húi cua kia nghĩ gì, có trời biết? Chưa bao giờ nàng thấy hắn nổi cáu, phiền muộn hay hoan hỉ. Sáng nay thì khác. Tiếng thở dài làm hắn thoáng ngây, hướng cặp mắt sắc như hai vết chém nhìn nàng. Chẳng lẽ không ưa thức dậy sớm mà làm người khác phiền lòng? Vẻ mặt phảng phất buồn như phủ lớp sương của nàng, khiến hắn cảm giác não mình có gợn.

Hắn luôn mang trên môi nụ cười nhẹ nhõm và vẻ mặt tự tại? Cuộc sống giới hạn tối đa các mối quan hệ, bên một phụ nữ có khuôn mặt dễ coi, tuy nàng hay thở dài nhưng ít đòi hỏi, có đôi mắt buồn tựa hoàng hôn cuối thu. Mối quan hệ không ra vợ chồng, cũng chẳng ra nhân ngãi cứ lỏng lẻo, bùng nhùng như trong gai rợ.

Có lúc nàng đã nghĩ rất nhiều, nhưng không cách nào thoát ra. Tài gì mà hắn lại có thể ràng buộc con người ta lệ thuộc vào mình như một thứ keo dính? Cho đến bây giờ nàng vẫn chưa thể lý giải. Còn hắn, luôn chỉ nghĩ cách nào có lợi, ít tốn công sức, tiền của, chứ không có thói quen tự kiểm điểm. Cuộc đời ngắn lắm. Thời gian đâu cho những chiếc răng tự vấn gặm nhấm. Đôi lúc hắn đọc thấy trong mắt nàng ý muốn được chính thức mối quan hệ vợ chồng. Khi ấy hắn lẳng lặng xoay lưng về phía nàng như muốn truyền thông điệp hãy đừng làm mọi chuyện rối lên. Nàng chỉ còn biết nhìn hắn, thở dài.

Nàng biết có thời gần hai chục năm hắn từng lăn lộn tìm vận may ở các bãi vàng, dần dà có được ngôi vị ông chủ của ba mỏ. Một ngày hắn tự đặt mìn đánh sập tất cả các hầm, rồi biến mất tăm. Đêm ấy, đám dân độn thổ giật nảy mình bởi những tiếng nổ lớn. Hôm sau thức dậy, tất cả đã bằng địa. Hắn thì như mọc cánh cùng với công nợ bay mất hút. Các bưởng thợ, những tay anh chị cộm cán chỉ còn biết nghiến răng đến chẹo hàm. Có kẻ oán hờn thề "Bắt được ông sẽ nhai thằng này cả cứt".

Dân xóm Cáp chẳng ai biết hắn từ đâu đến. Hắn sống khép mình như kiều dân ngoại bang ở thành phố miền núi phía bắc này. Ngay cả giọng nói của hắn cũng chưa ai có may mắn được nghe. Tuy thế mỗi khi ra cửa, gặp ai hắn vẫn có thói quen dừng lại, gật đầu chào, không tỏ ra thân thiện, cũng không xa cách.

Thị thành người tứ xứ, đủ các hạng và chẳng nghề ngỗng gì sất, là một cái chảo thắng cố, hay giống nồi cháo cơm nguội trộn với các loại rau củ. Con người thị thành ít quan tâm đến nhau, điều đó rất thích hợp. Trong ngôi nhà bốn mươi mét vuông, thụt giữa một ngõ nhỏ, thoạt đầu mỗi sáng thức dậy, mở mắt hắn nhìn thấy ánh nắng lọt qua khe cửa rọi vào tận đầu giường. Nằm buồn, miên man nghĩ, cuộc sống không thể cứ thế mãi, phải có gì đó thay đổi chút ít.

Hắn tìm được nàng, một phụ nữ xinh đẹp, muộn chồng, làm nghề đan áo thuê, nhà ngay đầu ngõ. Hồi đầu, mỗi lần đi qua con ngõ hẹp, tường gạch cũ mục, ẩm ướt rêu xanh, tới nhà nàng, hắn chậm bước, ngắm dáng ngồi đan áo của nàng bên ô cửa sổ song gỗ. Đẹp như tranh vẽ ấy! Hắn nghĩ vậy, rồi bỏ đi. Thoạt đầu nàng cho đấy là sự thường của đám dân lạ mới nhập xóm. Sau, nàng quen dần với cái dáng đùi đũi tần ngần ngoài cửa sổ.

Hình như nàng có chút cảm tình với vẻ tò mò vô hại như loài ấu trùng của hắn nữa kia. Nàng ban cho hắn nụ cười. Đầu hắn lóe hy vọng. Hắn bắt đầu chú ý tới vẻ ngoài bản thân. Cử chỉ cũng trở nên nắn nót. Dần dà nàng thấy bối rối trước ánh nhìn của con ấu trùng khổng lồ. Ánh nhìn như có lửa, truyền sang nàng cảm giác rạo rực.

Nàng phấp phỏng với niềm khao khát không thể tỏ bày. Ấy là mùi đàn ông biết bao bí ẩn, khuyến khích trí tò mò trong nàng từ quá lâu rồi. Giờ không lý do gì bắt nàng phải chờ đợi hơn nữa. Bỏ qua khoảng cách tuổi tác, cả dáng vẻ nặng nề, nàng hân hoan đón nhận lời cầu hôn của hắn. Đinh ninh hắn từ nay vĩnh viễn thuộc về mình. Từ nay mình được sở hữu một tài sản quý báu nhất trong đời khiến nàng tràn ngập niềm vui.

Ngày đầu nàng đỏ mặt khi hắn lấy ngón tay ra hiệu cởi áo. Cả việc này hắn cũng không muốn đụng tay sao? Hắn biến vào thân thể nàng như một kẻ khát gặp dòng sông ăm ắp nước. Nghe hắn nói, của nàng to hơn những phụ nữ khác. Nàng tròn mắt: "Còn những ai khác nữa kia?". Hắn bảo "Từ xưa rồi. Bằng này tuổi chưa biết đến chuyện đó là thằng đàn ông đần". Trái tim nàng chợt đau nhói. Nàng thở dài, hơi thở bị giam hãm khẽ trôi như tiếng chổi tre phất nơi cuối ngõ.

Giờ mọi thứ đã trở nên cũ kỹ. Đôi lúc nàng thấy thương nhớ gì đó nhưng rồi không dám nghĩ xa hơn. Tự mình cả. Nàng thoáng buồn. Con người ta có lẽ ai cũng một thời lãng mạn. Ngày ấy đã vĩnh viễn xa rồi.

Buổi sáng đi chợ, hắn chìa cho nàng những tờ tiền còn nguyên góc, và nhắc: "Nhớ chi tiêu tiết kiệm". Nàng đưa tay đón với vẻ ngoan ngoãn. Vẫn biết thân phận lệ thuộc, nhưng mỗi khi nghe hắn lặp lại câu nói như một mệnh lệnh, nàng thấy gáy mình gai gai, trộm nghĩ, thật khó hiểu, tận bây giờ vẫn chưa thể tin nhau sao? Nàng nhìn hắn, cố liên tưởng, nhưng chỉ lờ mờ thấy một hang sâu, trong đó không biết ẩn chứa những gì?

Không nên ẩn mãi trong nhà. Hắn nói với nàng: "Ra ngoại ô đi, không khí ngoài đó tốt đấy. Lề đường có thể tự do vệ sinh, bớt được khối tiền nước xả bồn". Thế mà nàng tưởng, hắn đã hiểu ra lợi ích của việc vận động thân thể. Hắn đi trước, nàng khoan thai thả bộ phía sau. Chẳng nên vội vàng. Hắn cúi đầu cặm cụi bước. Thỉnh thoảng hơi dừng lại như có ý chờ, nhưng khi nàng sắp tới gần, hắn lại sải bước dài, tạo khoảng cách vừa đủ, không xa, không gần. Sao lại thế? Tài sản của nàng có giống ai trên thế gian? Chẳng gì nàng cũng là của hắn kia mà? Có là vợ chồng hay là thứ gì nhỉ? Nàng cố nghĩ nhưng sao thấy xa vời.

Qua một ngã tư, chợt có tiếng động cơ xe máy rú lên, rồi tiếng va đập khô khốc. Hắn nhảy tót vào lề đường. Phía sau, một thằng trẻ choai, tóc đỏ lửa, ngồi trên chiếc SH phóng như tên bay, lao vào chiếc xe ngựa ngược chiều. Nó và chiếc SH văng xuống vệ đường. Hình như tóc đỏ lửa còn sống, nhưng bị thương khá nặng, máu vãi trên mặt đường. Nàng hốt hoảng chạy về phía tóc đỏ. Hắn nắm tay áo nàng kéo lại "Đừng", rồi lôi nàng đi. Nàng thảng thốt. Mặt hắn sắt lạnh.

Con đường tịnh không bóng người. Tóc đỏ chợt kêu la ôi ối. Tiếng kêu của đứa trẻ mới vỡ giọng nghe như những mảnh thủy tinh cứa vào da thịt. Nàng giật tay ra khỏi tay hắn chạy đến. Có mấy người đi đường dừng lại. Hắn nhổ bãi nước bọt xuống mặt đường, bước đi.

Dưới ánh chiều sắp tàn, nàng chợt để ý cái gáy lấm tấm mồ hôi của hắn. Lần đầu tiên nàng nhìn kỹ hắn từ phía sau. Cổ hắn mập và ngắn tới mức hai tai sắp chạm vai. Nàng từng nghe nói, tướng mạo này là hạng nhiều tiền lắm của, nhưng cũng là kẻ chắc tay. Ba năm sống chung nàng đã thực hưởng điều đó. Nàng đâu có quan tâm. Chỉ mong được sống yên thân bên một người đàn ông bình thường, cho dù xấu hơn thế, miễn là người đàn ông. Hy vọng ngày nào đó, khi có con, mọi chuyện sẽ thay đổi. Đích thị sẽ có một gia đình thật sự.

Đêm. Hắn đưa tay tắt điện, đè lên thân thể nàng, chằm bặp, hôn hít vào chỗ kín. Hắn mải mê lặp đi lặp lại động tác. Bao lần như thế nàng không thể nhớ. Chỉ biết nàng đã phải chịu đựng đến căng người, hệt như bị con trăn khổng lồ trườn lên. Khi nàng rên rỉ cũng là lúc hắn lật ngửa người, phơi cái bụng chảy mỡ. Điều nàng muốn, hắn chẳng quan tâm. Nàng như thể rơi xuống hố sâu. Toàn thân căng cứng bởi khao khát bị chế ngự. Hắn co một bên chân mập ú xỏ vào chiếc quần lót rộng thình rồi bảo: "Thế đã, thế đã! Phải dành cho thời điểm tốt nhất". Thời điểm tốt nhất ư? Nàng bẻ gập chiếc gối che đầu, những muốn lấp kín bẽ bàng. Cũng để khỏi phải nhìn, hay nghe thấy những gì sắp diễn ra.

Hắn bước về phía chiếc két bạc. Tiếng chìa khóa tra ổ vang lên lạnh lẽo. Âm thanh lách cách của kim khí như mũi dùi xuyên thấu tận xương. Nàng xoay người vào phía tường. Có tiếng sột soạt lẫn tiếng lạch cạch quen thuộc. Cái dáng ngồi xổm của hắn trông cần mẫn đến tội nghiệp.--PageBreak--

Chẳng khi nào nàng để ý hắn đang làm gì lúc này. Nhưng những âm thanh đó chẳng gì cũng cho nàng hình dung. Hắn đang đếm tiền. Kiểm cả châu báu nữa. Nhiều hay ít nào có biết. Có bao giờ hắn cho phép nàng chạm tay. Thói quen sau một nửa cơn hứng tình, tiếp đến là cơn vật tiền với hắn đã thành nếp. Mới đầu còn lạ, sau nàng trơ dần. Có điều nàng nhận thấy hắn và cái két có gì đó từa tựa, một thứ đồ vật vừa cứng lạnh, vô cảm vừa bí ẩn không biết trong đó ẩn chứa những gì. Càng ngày nàng càng thấy nó vừa hiện hữu vừa xa lạ khó có thể nắm bắt.

Hắn cẩn thận cất chùm chìa khóa vào túi trong của áo khoác, rồi vỗ tay vào thành giường:

- Đi dạo đi.

Nàng nằm im lặng. Hắn lạnh lùng:

- Có nghe thấy không?

- Khuya rồi - Nàng miễn cưỡng.

- Khuya gì, mới chín giờ. Dậy, ra ngoài một chút cho thoáng.

Một luồng gió lạnh thổi tới cuốn theo những chiếc lá vàng chớp chới bay trong ánh điện vàng mờ. Không nhanh, không chậm, hắn vượt lên trước nàng. Nàng nhìn hắn rồi lặng lẽ nuốt khan. Sao có thể như thế chứ? Dù chưa chính thức nhưng chẳng gì nàng cũng là vợ hắn kia mà. Đột nhiên nàng thấy chán nản, định rẽ vào đâu đó hoặc quay về. Hắn ngoái lại. Cặp mắt ranh mãnh xoáy vào nàng: "Ta biết nàng đang nghĩ gì". Toàn thân nàng sởn gai ốc. Nàng miễn cưỡng bước theo.

Hàng cột điện bên đường, từng đụn sương mù buông xuống từ trên cao, những cây dạ hương cổ thụ bỗng trở nên nhạt nhẽo. Nàng chỉ muốn thoát khỏi cảm giác thừa thãi, vô nghĩa, và nhận ra lần đầu tiên mình nghĩ về bản thân nhiều như thế. Nàng, một sinh vật chỉ với ý nghĩa tồn tại, chứ chưa biết gì đến mùi vị hạnh phúc. Hạnh phúc. Một khái niệm lớn lao biết nhường nào. Cả thế giới người có lẽ đều thực hưởng điều đó, chỉ riêng nàng thôi.

Nàng chợt hoang mang với ý nghĩ vừa nảy trong đầu. Ngay lúc này bỗng dưng hắn lăn ra đột tử, liệu mình có thương tiếc? Thoáng bối rối chợt lướt qua rất nhanh. Nàng ngẩng đầu, vuốt lại mái tóc ra sau gáy rồi nhanh chân bước. Chỉ còn chừng ba sải chân nữa thôi. Hôm nay sẽ thử, sẽ cùng ngang bước bên hắn xem có chuyện gì.

Ngược chiều là người đàn bà tiều tụy, rách rưới, bàn tay gầy đét chìa về phía hai người. Hắn dửng dưng tránh bước. Có lẽ còn nín thở nữa để khỏi hít phải mùi nằng nặng. Nàng tiến đến, rút tờ tiền không cần để ý mệnh giá đặt vào bàn tay đen nhẻm. Đôi mắt của kẻ ăn mày ánh lên vẻ kinh ngạc. Nàng thản nhiên bước đến bên hắn. Hắn dừng bước, quay lại. Tiền. Là của hắn kia mà. Quyền gì nàng dám làm thế? Nàng mỉm cười. Nụ cười rạng rỡ. Hắn chẳng thấy hứng thú gì với nụ cười đó cả. Hắn nắm vai nàng lắc mạnh:

- Sao lại là tiền của tôi?

Hắn đảo mắt nhìn quanh. Ruột gan như bị xát muối. Phía sau lùm cây tối om, bóng kẻ ăn mày mất hút.

Dưới ánh điện, khuôn mặt nàng ánh lên vẻ kiêu kỳ thách thức, vừa mỉa mai thương hại. Hắn căng mắt, như thể lần đầu tiên gặp nàng. Nàng gỡ tay hắn ra khỏi vai, rồi bước đi. Hắn chùng người, giọng đùng đục:

- Dừng lại.

Nàng không để ý đến vẻ khó chịu của hắn. Trong lòng lâng lâng cảm giác nhẹ nhõm. Lần đầu tiên nàng tự làm một việc theo ý mình. Sao có thể như thế? Chỉ hắn, chỉ mình hắn thôi mới có quyền quyết định mọi việc. Lại còn cười lấy lòng ư? Hắn đâu phải thằng trẻ trai đầu xanh non dạ. Tiền ai mà dám tự ý đem đi bố thí? Chúng chỉ là lũ rác rưởi hôi hám đáng ghét. Lại còn dám ngang bước nữa kia đấy. Cảm giác tổn thương khiến hai đầu mày hắn chau lại.

Thứ tự từng công tắc điện được nàng bật lên. Ngôi nhà bừng sáng. Nàng đứng ngay bên gương tủ thay đồ. Cơ thể hiển hiện những đường cong quyến rũ. Mặc xong bộ đồ ngủ, nàng lên giường nằm. Hai tay vòng dưới gáy, mặt ngửa cao mãn nguyện. Hắn đã về. Vừa đẩy cửa bước vào, vừa lầu bầu gì đó. Hắn quả quyết gạt lại các công tắc. Nàng ngồi dậy. Điện lại bật sáng. Hắn nhìn nàng như nhìn kẻ lạ:

- Trêu tôi hả?

Nàng thản nhiên:

- Không!

- Không được tự ý làm gì nếu không được tôi cho phép.

Nàng nhìn hắn, nhoẻn cười. Hắn không thích nụ cười này, nó có vẻ thách thức và khiêu khích. Hắn lắc đầu. Phải thay đổi gì đó. Ý nghĩ chợt đến khiến mặt hắn đanh lại. Của nợ. Hắn ném ánh nhìn lạnh băng vào nàng. Hình như nàng biết hắn đang nghĩ gì. Nàng thả lỏng cơ thể, tâm trạng thanh thản.

Có tiếng động vọng đến từ nhà bên. Như quên hết những chuyện vừa xảy ra, hắn gạt công tắc điện. Bóng tối bao trùm. Hắn thì thào:

- Biết ngay mà! Dậy mà xem.

Nàng vẫn nằm, đầu gối trên hai cánh tay. Hắn ghé sát vào mặt nàng. Tiếng thì thào mang theo hơi thở hôi hám khiến nàng phải ngoảnh mặt. Hắn nắm tay nàng lắc lắc.

- Nhìn kìa.

Gì thế? Nàng miễn cưỡng ngồi dậy. Theo hướng tay hắn chỉ, qua cửa sổ khép hờ, nàng thấy một bóng đen, không phải, hai bóng đen đang công kênh nhau leo lên ban công nhà bên.

- Trộm đấy. Nhà ấy dày của, bọn này đêm nay chắc làm khá.

Hắn thì thào vẻ hứng thú. Nàng đưa tay đẩy cánh cửa sổ:

- Báo cho hàng xóm biết đi.

Nàng vừa định hô hoán, hắn vội đưa tay bịt ngay miệng. Tiếng động khiến hai bóng đen vội nhảy xuống đất, rồi mất hút trong ngõ mờ ánh đèn. Hắn vỗ hai tay vào nhau nghe "bốp", tiếc rẻ.--PageBreak--

- Kệ mẹ nó, liên quan gì tới mình. Mất cả vui.

Nàng buông tiếng thở dài.

Đêm nay sao khó ngủ? Không phải tiếng ngáy rền như cối xay ngô của hắn. Có lẽ nàng đang nghĩ đến ngày mai. Ngày mai khi bình minh lên có lẽ sẽ có gì đó thay đổi. Chẳng sao, cái gì đến rồi nó sẽ đến. Nặng lòng mà làm gì, với chuỗi hơn ba năm sống trong ngôi nhà này có gì mới mẻ đâu. Thân phận có là vợ của một gã đàn ông cũng chưa một lần nàng được biết nói gì đến hạnh phúc? Có lẽ số kiếp mình nó thế. Nó giống cái két bạc khi cần người ta mở ra tận hưởng lạc thú. Xong rồi lại bị khóa chặt. Cái két là mình, mình là cái két. Nàng cứ trở đi trở lại với ý nghĩ đó.

Nàng ngồi dậy, khoác thêm chiếc áo rồi mở cửa bước ra khỏi nhà. Ánh trăng loang vàng trên hai bức tường phủ rêu xanh. Một làn gió lạnh thổi đến. Nàng kéo cổ áo che ngực. Lối ngõ vắng hoe. Không gian yên tĩnh thật dễ chịu. Đột nhiên nàng ngần ngại. Sao thế, có gì ghê gớm đâu? Chỉ là đi dạo thôi mà. Phải thử, hôm nay nhất định phải thử. Nàng thích thú với ý nghĩ đó. Trăng sáng trong và lạnh. Trên con đường phố vắng, có vài người ngược chiều. Một giọng nói khẽ buông, thăm dò:

- Đi có một mình hả em?

Mấy gã đàn ông bậc cha chú. Tuổi này mà vẫn chưa thôi ỡm ờ. Nàng im lặng bước đi. Lại vẫn giọng ấy vẻ khiêu khích:

- Ma hả?

Nàng suýt bật cười, nhưng kịp nín lại. Chẳng nên chọc tức họ làm gì. Chờ đám người đi khuất, nàng quay lại con đường dẫn về xóm Cáp. Về nhà ư? Đó là nhà nàng sao? Ô hô, nhà, vì nó mà nàng nhẫn nại và hy vọng chờ, ngày không xa đó sẽ là tổ ấm hạnh phúc. Nàng sẽ có những đứa con… nhưng dù đã cố đến kiệt lực người ta cũng không muốn trao cho nàng quyền đó.

Nàng chán mình lắm. Không dám thoát ra có lẽ vì thể diện. Thể diện ư? Làm gì còn. Nó đã tan biến từ ngày nàng chấp nhận ở với hắn, một gã đàn ông nhân thân bí ẩn, bậc cha chú bất chấp mọi can ngăn. Khi đó nàng muốn chứng minh bản thân. Hạnh phúc là do con người tự định. Thật non nớt thứ tự do ảo tưởng.

Nàng cay đắng nhận ra, bản thân chỉ là một nửa của mơ ước. Phần còn lại là ở phía bên kia. Nàng có thể thỏa thích chiêm ngưỡng mà không được phép chạm tay. Mặc cho khao khát của nàng chìm trong tuyệt vọng, hắn dửng dưng với vẻ mặt không biểu lộ cảm xúc. Và chỉ cần đến nàng mỗi khi nổi cơn hứng tình. Bất kể ngày hay đêm, trườn lên nàng như kẻ khát, rồi để lại cho nàng nỗi bẽ bàng, chết điếng.

Nàng có thể thổ lộ ý mình? Có, đã có rất nhiều lần. Nhưng khi định nói, nàng cần có một đứa con, hắn như đều đọc được ý nghĩ đó. Đôi mắt sắc nhìn nàng như thôi miên. Nó khống chế và đánh qụy hoàn toàn ý định của nàng. Mỗi lúc như vậy nàng cảm thấy sợ hãi vô cùng...

Nàng dừng lại trước cửa. Sao cửa lại mở thế kia? Trước khi đi nàng đã khép lại rồi kia mà. Đang còn phân vân, nàng chợt ngây người. Từ trong nhà hai bóng đen lao vọt ra. Nàng lùi lại, sống lưng lạnh buốt. Nàng vội bước vào nhà. Có tiếng thở nặng nhọc. Nàng đưa tay bật công tắc điện. Ánh sáng tràn ngập. Một cảnh tượng lộn xộn hiện ra trước mắt. Chăn chiếu trên giường tuột xuống nền gạch. Góc tường, nơi để két bạc thân hình to béo của hắn nằm ngửa trên mặt đất, chiếc két sắt nặng có đến vài tạ đè chặt trên ngực và bụng. Miệng hắn bị nhồi chặt cứng bằng một chiếc khăn ướt. Cánh két sắt đã mở toang. Hốc két tối om.

Nàng chợt hiểu điều gì vừa xảy ra. Nàng toan hét toáng lên để cầu cứu hàng xóm. Ý định vừa đến chợt dừng lại. Nàng bình tĩnh bước về phía hắn. Hắn nằm ngửa, dưới đầu một dòng máu chảy thành vệt. Mắt hắn khẽ chớp. Cánh tay hắn cử động yếu ớt, chỉ vào két sắt. Hình như hắn muốn nàng giúp đẩy nó sang một bên. Trời đất, nặng thế mình nàng sao có thể. Hơi thở của hắn đã yếu lắm. Có lẽ bọn cướp đã đập cho hắn một cú chí tử trước khi lật chiếc két đè lên. Nàng hình dung hắn đã giận dữ thế nào khi phát hiện ra lũ đạo chích. Thật vừa vặn, đúng lúc nàng lại ra khỏi nhà. Nàng chợt nhận ra, chưa một lần mình được phép đến gần cái két này. Đó là vật nàng không được phép tự ý chạm tay. Hắn từng rành rọt với nàng như vậy.

Nàng đứng dậy và lùi lại. Hắn nhìn nàng với ánh mắt cầu cứu. Hình như hắn còn bị thương ở chân. Chỗ đó cũng đang chảy máu. Hắn muốn nói gì đó? Chiếc khăn trong miệng hắn kìa, nàng vẫn chưa lấy ra. Nàng phân vân, có nên lấy ra không nhỉ? Sao lúc này mình lại thản nhiên như vậy. Chỉ cần hô hoán một tiếng hàng xóm sẽ chạy sang. Trong mắt nàng chợt hiện lên hình hài thằng tóc đỏ cùng với tiếng kêu la đau đớn của nó trên mặt đường ngày nào, thái độ bỏ đi với vẻ dửng dưng của hắn. Ánh mắt nhìn như muốn nuốt chửng khi nàng tự ý bố thí cho mụ ăn mày.

Ba năm chung sống nàng đã phải nén chịu. Sự nén chịu lớn nhất có lẽ là ý thức bản thể. Nhiều lúc hắn đã khiến nàng không còn nhận ra mình là ai. Giờ thì nàng ghét lắm cái vỏ thể diện. Vì nó nàng phải cam chịu. Còn hắn, nàng muốn hắn cảm nhận nỗi tuyệt vọng là như thế nào. Hình như sức lực hắn đang dần kiệt. Nàng cúi xuống bên cái mặt đang chuyển màu vàng nghệ. Không phải nàng, hình như có thế lực nào đó ngoài nàng đang làm dịu con tim oán hờn trong lồng ngực. Nàng đưa tay lôi chiếc khăn mặt ướt khỏi miệng hắn. Lập tức nàng nghe tiếng thì thào:

- Đừng bỏ tôi.

Hắn đọc được ý nghĩ trong đầu nàng ư, ngay cả lúc này sao? Nàng bỗng cười:

- Không.

Hắn hốt hoảng:

- Đừng làm thế.

Nàng đến bên chiếc đôn để điện thoại. Lát sau nàng quay lại.

- Mọi người không ai muốn đến, nhưng tôi đã thuyết phục.

Hắn thì thào:

- Tôi biết mình sẽ không bỏ tôi.

Lần đầu nàng được nghe những lời như thế từ miệng hắn. Nhưng điều đó cũng chẳng gây được sự chú ý gì với nàng.

- Cái két… tôi sẽ không tiếc.

Nàng im lặng.

Ngoài xa có tiếng vó ngựa cùng tiếng bánh xe lăn trong đêm vắng.

Xóm Cáp vẫn như xưa. Hắn vẫn sống trong ngôi nhà bốn mươi mét vuông nằm sâu trong ngõ. Giờ đi đâu hắn phải có thêm cây gậy. Cây gậy có tay nắm bịt bạc vẫn thường xuyên đưa hắn đi lại qua con ngõ rêu xanh. Mỗi lần đi qua nhà nàng, hắn vẫn có thói quen hơi dừng lại. Nàng bây giờ không còn ở đó nữa. Cái dáng ngồi đan áo chỉ còn lại vết mờ như cánh chim đỉnh núi mù sương. Hắn nghe thiên hạ xì xào, sau ngày hắn bị lũ cướp đánh cho thành tật, nàng chia tay hắn. Sau đận ấy nàng đã đi buôn hàng điện tử, trúng một vụ lớn, bây giờ giàu lắm lắm.

Nghe nói, giờ nàng đang sống trong một ngôi nhà khang trang, tiện nghi, bên một thằng trẻ trai kém nàng gần chục tuổi. Hắn biết, nhưng chỉ cười khẩy. Chuyện ấy cũ rồi

Bàn tay của thầy

Nguyễn Cẩm Hương

“A Thà làm nhà mới chuẩn bị cưới vợ phải không?". A Thà đang chăm chú chuốt lại mấy đoạn luồng bỗng giật mình ngẩng lên, đã thấy A Mong đứng ngay trước mặt. A Thà cười ngượng ngập: "Sửa lại cái sàn thôi, chứ có vợ đâu mà cưới".

Rồi nó cúi gằm mặt, con dao lướt trên thân luồng loang loáng, từng vảy mắt luồng trôi đi tuồn tuột. Từ lâu A Thà vẫn mơ ước được như A Mong. A Mong là trưởng bản, có nhà đẹp, vợ đẹp, có nhiều chăn đệm, nhiều đồ đạc trong nhà.

Nó âm thầm "cuộc chiến" đuổi kịp A Mong bằng cách chịu khó lên rẫy, trồng thêm cây ngô, cây đậu, nuôi thêm con lợn con bò và mới đây còn đi chặt nứa bán nan thanh cho một công ty xuất khẩu tỉnh ngoài để hòng sắm đủ mọi thứ như A Mong. Chỉ có lấy vợ là A Thà đành chịu, A Thà không biết làm gì để níu kéo Sẻo May được.

Nó với Sẻo May là bạn đi củi với nhau từ tấm bé. Nhà Sẻo May đông lít nha lít nhít. Bố mẹ nó thì ốm yếu, chẳng ai quan tâm đến đứa con gái không phải út mà cũng chẳng phải đầu.

Sẻo May lúc nhỏ gầy quắt queo, đen đủi như cái rễ cây, lúc nào cũng đói ăn nên cứ lẽo đẽo theo A Thà, để A Thà véo cho nó nắm xôi nguội hoặc bẻ cho củ sắn nướng.

Thế mà đến tuổi "đâm hoa" bỗng dưng lớn vọt lên thành cô gái hồng hào xinh đẹp. Sẻo May vẫn đi rẫy làm nương cùng A Thà, hai đứa thân nhau như anh em ruột. Cho đến khi cả nhà A Thà lục tục kéo nhau vào Tây Nguyên, đi không sót một ai.

Chỉ riêng A Thà cứ khăng khăng đòi ở lại mặc cho cha mẹ ngạc nhiên không hiểu: "Đất ở đây cằn rồi không làm nương được nữa. Người Mông ta xưa nay không ở một nơi lâu bao giờ, phải đi tìm đất tốt hơn thôi". Nhưng A Thà vẫn bặm môi không nói.

Bố mẹ nó đành phải gửi lại đứa con đầu lòng cho cái bản nghèo heo hút giáp đường biên này. Tiễn bố mẹ cùng các em tới tận cuối con đường xuống núi, A Thà đứng trên cao nhìn theo bố mẹ nhỏ dần, như cánh chim hút vào cánh rừng xa, nó cũng chỉ muốn bay theo nhưng một sức mạnh còn lớn hơn gió núi níu giữ nó lại, đó là Sẻo May.

Minh họa của Lê Trí Dũng.

Sẻo May vô tư lắm, nó không hiểu được vì sao A Thà không đi cùng bố mẹ. Nhưng nó thương A Thà phải ở lại một mình trong căn nhà sàn rách nát với cái tuổi chưa đầy 18. Ngày nào Sẻo May cũng sang giúp A Thà chăm con lợn, đàn gà, đun nồi cơm, thái ít sắn khô hoặc đập lúa cùng A Thà.

Một hôm hai đứa đang ngồi sóng đôi đập lúa bằng những chiếc chày gỗ, bỗng A Thà vứt chày ôm lấy Sẻo May thì thầm: "Sẻo May à, làm vợ anh đi, anh ở một mình buồn lắm".

Sẻo May thẹn tím mặt, vụt đứng dậy, không ngờ tà váy xòe rộng vướng vào chân A Thà, làm cô bé ngã soài vào người A Thà, thế là hai đứa cuộn tròn lấy nhau.

Sẻo May bảo: "Em không cần anh phải mang trâu, mang thóc sang nhà em. Chỉ cần anh sang xin mà được cha mẹ em đồng ý là em về ở với anh thôi".

A Thà sướng điên người, cặp mắt nó lung linh cứ bị hút vào cái chỗ nhô lên đang phập phồng nơi ngực áo Sẻo May. Nhưng, Sẻo May đã bỏ chạy về nhà mất rồi. Từ hôm đó, A Thà đi cả ngày vào rừng sâu khai thác nan thanh, nó âm thầm sắm chăn đệm mới, quần áo mới, xoong nồi mới, chuẩn bị cho cuộc sống mới có đôi có lứa.

Nhưng rồi chả hiểu vì sao, hôm vừa rồi Sẻo May lại đùng đùng tuyên bố: "Sẻo May chưa vội lấy chồng đâu, Sẻo May còn phải đi học cái đã, Sẻo May còn ít tuổi mà". Ít tuổi gì nữa, con gái Mông mười lăm tuổi đã con bồng con bế cả rồi. Chẳng biết nghe ai mà Sẻo May lại nghĩ ra cái chuyện đi học để từ chối A Thà cơ chứ.

A Thà đang mải nghĩ, chợt A Mong cười vang vỗ vào lưng A Thà: "Phải rồi, chưa cần lấy vợ sớm, A Thà còn trẻ lắm. Đàn ông Mông bây giờ không như trước nữa, đàn ông còn phải để sức làm nhiều việc, còn phải đi học thêm... A Thà học được đến lớp mấy rồi nhỉ ?".

"Em mới học hết lớp một, nhưng bây giờ cũng quên nhiều rồi". "Vậy thì phải học lại thôi, sắp tới sẽ có một thầy giáo đến bản mình dạy đấy. Tao đang định mượn cái nền mà cha mẹ mày bỏ lại, nếu mày chưa làm nhà thì cho tao làm cái lớp học ở đó nhé".

Thì ra là vậy, A Thà không còn nghe thấy lời anh trưởng bản kể gì về thầy giáo nào đó mà chỉ nhận ra rằng, té ra con Sẻo May từ chối cưới nó chỉ vì sắp được đi học.--PageBreak--

Cả cái bản này mấy năm nay có ai học hành gì đâu. Có trường tiểu học ở tận dưới bản Nà Hón nhưng đi bộ đến đó cũng mất nửa ngày đường. Trẻ con sớm sớm cắp sách đi, cơm đùm cơm nắm, đến nơi có khi chỉ kịp ăn hết nắm cơm là phải quay về ngay kẻo tối ngày.

Hôm nào thời tiết tốt, học được dăm chữ, nhưng trên đường về đánh rơi vài chữ, về nhà ngủ qua một đêm lại rơi đi vài chữ nữa. Hôm sau đến trường thầy lại phải dạy từ đầu. Cứ thế, thầy nản, trò cũng nản. Hồi trước cũng có một cô giáo rất trẻ tình nguyện lên cái bản xa xôi này mở lớp dạy.

Lớp ở ngay nhà ông trưởng bản. Cô giáo cũng ở luôn đó. Trẻ con kéo nhau đến học đông vui lắm. Cô giáo dạy đủ thứ, nào hát múa, vá may, nấu nướng. Chữ thì học đứa vào đứa ra.

Bỗng một hôm cô giáo đang ngủ trưa, chả hiểu thế nào lại có một con rắn trườn qua người cô, cô tưởng tay em học sinh nào cứ thế cầm, thấy trơn cô tỉnh dậy, nhận ra con rắn, cô hét một tiếng vang cả núi rừng rồi ngất xỉu.

Khi ông trưởng bản đổ thuốc lá cho cô tỉnh dậy, cô như người câm hẳn, khăn gói rời bản không một lời nhắn nhủ trước những ánh mắt luyến tiếc nhớ nhung của đám trẻ.

Bây giờ lại có người dám lên đây dạy học nữa chăng? Liệu có sợ rắn như cô giáo? A Thà không nghĩ nhiều về điều đó, nó chỉ nhận ra vì có ông thầy giáo sắp lên đây dạy học mà nó và Sẻo May chưa thể thành vợ thành chồng. Nó bắt đầu thấy ghét ông thầy giáo.

"Tính tính tính tang tang tình...". Đêm trăng thượng tuần treo trên đỉnh núi tỏa thứ ánh sáng huyền ảo xuống cây rừng như khiêu khích A Thà đang vùi mặt vào đống gối chăn còn thơm mùi hồ. Tiếng đàn của thầy giáo từ gian bên lớp học vọng sang càng làm cho A Thà thêm trằn trọc khó ngủ.

A Thà bịt tai lại. Cũng tại chính tiếng đàn ấy mà Sẻo May cũng không còn muốn nghe tiếng kèn lá của A Thà nữa. Nó bảo: "Thầy giáo đánh đàn theo bản nhạc, nên bài gì thầy cũng đánh được, mà tiếng đàn nghe hay hơn tiếng kèn lá". Bây giờ Sẻo May nói gì cũng nhắc đến hai chữ thầy giáo: Nào "thầy giáo bảo, thầy giáo làm thế, thầy giáo dặn...".

Trong lớp chỉ có Sẻo May được thầy dạy riêng một chương trình, vì Sẻo May học nhanh nên vượt lớp. Sẻo May kể với A Thà được thầy giáo khen, cái má nó đỏ lựng lên, cặp mắt long lanh làm A Thà càng thêm điên tiết. "A Thà phải đi học thôi. Cả bản chỉ có A Thà không chịu đi học. Thầy giáo buồn đấy!".

Lại thầy giáo. A Thà đã quyết rồi, không đi. Học để làm gì, học cũng chẳng chặt thêm được cây nứa nào, không phát thêm được đoạn rẫy nào mà chỉ thêm tức thôi. Từ hôm cái lớp được khai giảng, trẻ con người lớn súng sính đi học, diễu qua nhà A Thà, cả Sẻo May nữa lần nào nó cũng nhìn vào nhà A Thà.

Cái váy của nó trông mới hơn mọi khi. A Thà chỉ còn cách đi lên rẫy từ sớm, rồi vào rừng chặt nứa đến tối mịt mới về, để không còn nghe tiếng học bài, tiếng cười giòn tan của Sẻo May bên lớp học.

A Thà chỉ đồng ý cho trưởng bản dựng lớp trên cái nền đất cha mẹ nó để lại chứ nhất định không chịu cho thầy giáo ở cùng nhà. Thế là phải làm thêm một gian cạnh lớp cho thầy ở. Thầy ăn cơm nhà trưởng bản. Chỉ tối đến thầy mới về nhà ngủ.

Nhiều khi A Thà cũng tò mò muốn xem thầy đang làm gì trong đêm mà cứ thấy chong đèn hoài. Có hôm nó len lén ngó vào thấy thầy đang chăm chú viết cái gì đó, có hôm lại thấy thầy nằm mà mắt vẫn mở chong chong. Thực tình A Thà cũng thấy động lòng, chỉ có nó mới hiểu hết nỗi buồn của cô đơn.

Nhưng nó nhất định không chịu tha thứ cho sự có mặt của thầy. Bỗng tiếng đàn ngừng bặt, một giọng nói ngọt ngào vọng lên: "A Thà ơi! Ra ngoài này đi, trăng đẹp lắm". A Thà miễn cưỡng bước ra: "Chào thầy giáo, thầy cần gặp tôi có việc gì".

"Cứ gọi tôi là anh Tuấn thôi, tôi cũng chỉ hơn A Thà có vài tuổi. Tôi học trung cấp sư phạm mới ra trường. Chúng mình ngồi nói chuyện cho vui đi"... "A Thà giỏi thật, một mình mà làm được nhà, nuôi được bò, được lợn, trồng được lúa, ngô, lại còn đi khai thác nan thanh bán lấy tiền nữa. Tôi phục đấy".

Thầy giáo định giễu nó hay sao. Nó thì có ra gì, chữ thì lõm bõm, nói tiếng Kinh còn chưa tròn, không biết cầm cây đàn, chỉ biết bứt cái lá thổi tò te tí te. Nó không phục thầy thì thôi chứ thầy làm sao phải phục nó. "Thầy giáo à, con Sẻo May học thế nào?". --PageBreak--

Bỗng dưng nó không định hỏi mà cái mồm cứ bật ra. "Sẻo May hả, cô bé học thông minh lắm, sắp tới phải đưa Sẻo May đi học nội trú dưới xã, dưới huyện để Sẻo May còn học tiếp lên nữa. Bản này tôi chỉ làm nhiệm vụ xóa mù chữ thôi". "Thầy giáo cũng để cho Sẻo May đi à, thầy giáo không thấy tiếc Sẻo May sao?". "Cũng tiếc lắm chứ, Sẻo May là cô gái ngoan ngoãn dễ thương, thế nên người như Sẻo May phải học hành đến nơi đến chốn để thành người có ích cho dân làng".

Vậy là đúng rồi, A Thà đã hiểu vì sao Sẻo May thích đi học mà không chịu lấy chồng, vì Sẻo May thích đi khỏi cái bản nghèo này, có lẽ Sẻo May cũng thích lấy chồng giống như thầy giáo.

Nỗi ấm ức lại càng nung nấu A Thà từ sau cái buổi tối hôm ấy. Nó cứ hậm hực như một con hổ đói, chưa gạt bỏ được hình ảnh con thỏ non đang nhởn nhơ gặm cỏ ngay trước mặt.

Nó phải làm gì để ngăn chặn "âm mưu" của thầy định đưa Sẻo May đi xa. Có nên làm như thầy mo Sùng Ngân đã làm với cô giáo hồi trước không? A Thà mải nghĩ, nó đã leo hết ngọn núi Tà Khăm, và nhận ra con đường qua biên giới Việt - Lào.

Con đường này vắng vẻ, chỉ có dân mấy bản giáp biên hai nước mới biết để đi lại trao đổi mua bán thôi. Bỗng nó nhìn thấy thằng A Lùng đang xăm xăm đi lại từ phía con đường mòn ấy, cái túi vải cũ kỹ lúc nào cũng lủng lẳng bên hông.

A Lùng người bản khác nhưng nó có mặt ở khắp các bản trong vùng nên ai cũng biết. Nó có rất nhiều thứ để đổi chác. Nó đi buôn ai cũng biết nhưng lâu nay nó biến đi đâu, bây giờ tự dưng lại xuất hiện ở cái con đường này vào lúc chỉ có con nai con hoẵng đi thôi. "A Lùng, mày đi đâu về muộn vậy?".

"Tao đi làm giàu, mày có muốn đi cùng tao không? Đi chặt nan thanh như mày thì làm sao mua nổi tivi, xe máy. Cưới vợ bây giờ, nó không đòi trâu, đòi thóc nữa mà đòi xe máy tivi cơ đấy".

A Thà nghe nhắc đến cưới vợ mặt lại sỉu đi. "Con Sẻo May của mày thế nào rồi, có đủ tiền cưới nó chưa. Tao cho vay". "Tao không cần vay, nó không lấy tao nữa". "Sao vậy?".

"Vì nó chê tao ít chữ, nó thích thầy giáo ở dưới xuôi lên. Thầy viết chữ đẹp, biết đánh đàn, thầy cũng đẹp nữa". "Tại sao mày không đi học?". "Tao không muốn nhìn thấy thầy giáo với con Sẻo May cười với nhau". "Vậy là mày muốn thằng thầy giáo ấy biến đi chứ gì? Được".

Cái mặt thằng A Lùng bỗng nhiên xám ngoét, nó nheo nheo cặp mắt man dại, khiến A Thà hoảng hồn: "Mày không được làm gì thầy giáo đâu đấy, tao không muốn đi tù". "A ha ha" - Thằng A Lùng cười lên sằng sặc: "Ai dại gì để đến mức mày phải đi tù. Thế này nhé, tao sẽ cho mày cách làm cho thầy giáo thân tàn ma dại". "Thuốc phiện phải không? Không được đâu, trưởng bản tao cấm rồi" . "Không phải thuốc phiện, mà là thứ này, mạnh gấp mấy lần thuốc phiện mà lại rất kín đáo".

A Lùng chìa ra cho A Thà một gói nhỏ có dính thứ bột màu trắng mịn. "Chỉ cần đốt lên, hít lấy cái làn khói nhẹ như sương này là người như được bay bổng lên chín tầng mây, có thể leo ba ngọn núi, chặt nan thanh cả ngày cũng không thấy mệt. Nhưng nếu không có nó thì như một con thú sập bẫy, giãy giụa suy tàn cho đến chết. Mày có thể làm cho thầy giáo mắc nghiện rồi mày tha hồ sai khiến hắn. Tao sẽ đưa mày đi kiếm thứ này". --PageBreak--

Tối hôm đó A Thà đưa A Lùng về nhà. A lùng đưa cho A Thà một chút bột trắng bảo bỏ vào ấm nước uống của thầy. A Thà chẳng mấy khó khăn để làm việc đó, vì thầy thường sang nhà trưởng bản, tối khuya mới về.

Sáng sớm, A Lùng rời khỏi nhà A Thà, nó gặp con Sẻo May cắp sách đến trường từ rất sớm. Sẻo May bao giờ cũng làm trực nhật.

Mặt trời lên gay gắt, báo hiệu một ngày nắng nóng. A Thà không đi lên rẫy, cũng không có ý định đi khai thác nan thanh, nó muốn nghỉ ngơi ở nhà một hôm. Bỗng bên lớp học có tiếng nhốn nháo, Sẻo May chạy ra khỏi lớp gọi thất thanh: "Thầy giáo bị trúng độc rồi, ai cứu với!".

Mọi người trong bản đều chạy bổ đến, nhưng chỉ có đàn bà trẻ con, đàn ông thanh niên đều đi lên rẫy cả. Sẻo May ngó nghiêng nhà A Thà, nó phát hiện ra A Thà đang ở nhà: "A Thà, cấp cứu thầy giáo với, thầy bị trúng độc rồi". A Thà chạy vọt sang lớp học.

Nó nhìn thấy thầy giáo gục trên bàn, tay chân giật giật, mắt mở lờ đờ, miệng rớt dãi. Nó đã biết tác dụng của cái thứ bột trắng thằng A Lùng đưa. Như vậy là trúng kế rồi, tiếp theo là lấy nước lá cho thầy uống và lại cho vào một chút bột trắng để thầy "giải độc".

Tất cả đã được A Thà chuẩn bị sẵn từ đêm. Nhưng khi A Thà đưa bát nước thuốc "giải độc" định đổ vào miệng thầy thì con Sẻo May ngăn lại, nó bảo: "Thầy không quen thứ thuốc này đâu, cõng thầy về nhà trưởng bản thôi".

A Thà đành làm theo lời Sẻo May, nó không dám nhìn vào mắt Sẻo May đang đỏ lừ vì lo lắng. Trưởng bản không có nhà. Sẻo May lại bươn bả chạy đi tìm già Thăm, già vốn là thầy lang của bản. Bàn chân nó líu ríu, vấp cả vào gốc cây ngã soài ra đất, nó vội vàng phủi đất đứng lên mà không một chút nhăn mặt vì đau đớn.

A Thà rất muốn nói cho Sẻo May biết thầy đã bị trúng độc cái chất bột trắng thằng A Lùng đưa, nhưng nó sợ Sẻo May căm giận nó. Rất may già Thăm vừa đi hái lá trên núi về. Già chạy bổ ngay đến và rút trong túi ra một cái lông gà, già cậy miệng thầy và cho chiếc lông gà vào xoay xoay.

Tức khắc, thầy ưỡn người oẹ ra một bụm nước vàng vàng, rồi cứ thế thầy nôn ra ồng ộc những thứ có trong dạ dày. Già lại sai bọn trẻ về nhà lấy nắm lá, nấu nước, vừa xoa chân tay vừa cho thầy uống. Một lát thầy không còn giật giật nữa và thiu thiu ngủ.

Già nhìn thứ nước thầy ói ra, đăm chiêu nói: "Thầy uống phải nước độc, trong nước có chất thuốc phiện, thầy bị sốc". Ai nấy đều nhìn nhau, có kẻ nói: "Lâu nay bản ta không còn dùng cái thứ này nữa". Chỉ có A Thà là lẳng lặng cúi mặt đi ra, nó biết Sẻo May đang nhìn theo nó.

Thầy bị mệt phải nằm mấy hôm, không dạy học được. Sẻo May ngày nào cũng mang cháo đến cho thầy. Nó nấu nước lá thuốc cho thầy uống, gùi nước về cho thầy rửa mặt, mang quần áo của thầy ra suối giặt. A Thà cứ len lén nhìn theo, nó không dám giận Sẻo May, mà chỉ thấy buồn, buồn đến nẫu lòng.

Đã gần một tháng nay, mặt trời cứ phả cái nóng như thiêu như đốt lên các ngọn đồi. Cây cối héo hon rồi khô dần biến thành một mồi lửa chỉ chờ cơ hội là bùng cháy. Một tối nọ, bất chợt trưởng bản đánh kẻng tập hợp đội xung kích trong bản đi chữa cháy rừng.

Anh thông báo: "Trong đêm nay bản ta phải ngăn chặn không cho lửa bén vào cánh rừng Tà Khăm. Tất cả mọi phương tiện, dao, gậy, can thùng phải mang đi hết để dập lửa".

Đêm ở rừng vốn tĩnh mịch mà giờ náo động vì những đoàn người kéo nhau đi dập lửa. Đội chữa cháy của bản A Thà mỗi người một chiếc đèn pin nối đuôi nhau cắt rừng leo lên núi Tà Khăm. Nhưng cuộc chiến với lửa thực sự bắt đầu khi họ vượt qua dãy núi đến sát biên giới. Mùi khói đã xông lên nồng nặc.

Tất cả cứ thế vung dao lên chặt, chặt hết cây này đến cây khác, cây đổ dập xuống thì phun nước lên. Nhưng những đụn khói cứ theo làn gió ào ào xô đến. Khói lại làm khô cây lá, thế là bốc thành lửa, rồi lửa thực sự tấn công. Con người lúc này chỉ như những con côn trùng bé nhỏ trước lưỡi lửa khổng lồ.

A Thà cũng như mọi đàn ông trong bản chẳng còn cách nào cứ phải vung dao liên tiếp lên chặt cây, chặt thật nhanh cho lửa khỏi bén tới. Hình như cũng có nhiều người cùng đến đây chữa cháy rừng lắm, A Thà không nhận ra ai với ai.

Có cả đội chữa cháy của bản khác, có cả bộ đội biên phòng nữa, đông lắm, thế mà lửa vẫn không hề chùn bước. Bỗng có giọng la lớn ngay gần chỗ A Thà: "A Thà lùi lại thôi, lửa đang liếm đến nơi rồi!". Nhưng A Thà đang hăng không cần để ý gì cả, cố gắng chặt cho được một thân cây đã bén lửa.

Rồi bỗng nhiên A Thà thấy như có ai vồ lấy mình đè lên lưng mình bằng một thân thể nóng rát. A Thà chỉ kịp kêu lên "ối nóng quá, bỏ ra đi..." và... cho mãi đến khi mở mắt, tỉnh dậy.

A Thà nhận ra con Sẻo May với hai mắt sưng húp, đang ngồi ngủ gục phía cuối giường. "Sẻo May, tôi đang ở đâu. Mỏi quá, cho tôi nằm lại đi". "Không được đâu, A Thà bị bỏng ở lưng nặng lắm, đang điều trị ở bệnh viện huyện đấy. A Thà bị một cái cây đang cháy dở đổ vào người, nhưng A Thà được cứu…".

Sẻo May không nói hết câu, nó bỗng nghẹn lời, nước mắt tự nhiên ứa ra trên khuôn mặt hốc hác vì thiếu ngủ. "Sẻo May à, đừng khóc nữa, tôi sống rồi mà. Sẻo May đừng bỏ tôi nữa nhé". Sẻo May gật gật, làm nó nở từng khúc ruột, nhưng sao nước mắt Sẻo May cứ chảy chứa chan.

Cũng phải gần tháng trời A Thà mới bình phục hẳn, vết bỏng trên lưng đã lên da non. Hôm nay nó được ra viện. Đích thân trưởng bản đến đón nó về bằng chiếc xe máy mới tinh. "Mày nằm viện bao nhiêu ngày thì con Sẻo May ở với mày bấy nhiêu ngày đấy. Nó thương mày lắm. Về nhà rồi thì cưới vợ chứ?".

"Chưa đâu A Mong à, tôi phải học nhiều chữ mới cưới được Sẻo May. Về lần này tôi sẽ xin thầy giáo đi học".

"Nhưng mày phải đợi thầy giáo khác thôi, thầy Tuấn chắc là không thể trở lại được nữa". "Thầy lại bỏ đi như cô giáo ngày trước à, ai làm hại thầy?". "Chẳng ai làm hại cả. Chính vì thầy đã cứu mày đấy. Cái hôm đi chữa cháy rừng, thầy cũng đi mà. Thầy thấy mày bị một cái cây đang cháy đổ vào người.

Thầy đã nhanh tay nhấc cái cây ấy ra khỏi lưng mày. Thầy bị bỏng cả hai cánh tay. Hiện nay thầy vẫn nằm ở bệnh viện tỉnh. Hôm đó chỉ có hai người bị bỏng nặng thôi. Mày thì ngất đi, thầy không ngất, nhưng hai tay chắc là không cầm bút viết được nữa".

A Thà vừa về đến bản, nó chạy ngay sang cái lớp học tranh tre nứa lá, mọi khi vẫn rộn lên tiếng học bài ríu rít. Vậy mà hôm nay gian nhà chỉ có tiếng muỗi vo ve, mùi ẩm mốc phả lên nồng nặc. Bên gian phòng thầy, vẫn cái sạp nứa đã lên nước bóng loáng, dăm quyển sách vẫn còn dắt trên vách.

Cái ấm nước mà thầy đã uống thứ nước độc chính tay nó bỏ vào vẫn còn nằm chỏng trơ đó, cả cây đàn bằng gỗ không còn cất lên âm thanh như tiếng suối chảy nữa... A Thà thơ thẩn sờ lên từng thứ một như muốn tìm một hơi ấm từ bàn tay thầy mà nó chưa bao giờ được cảm nhận.

Lúc này sao nó muốn gọi thầy giáo quá, muốn gọi như con Sẻo May vẫn gọi hàng ngày bằng cái giọng thân thương trìu mến, và nó bỗng thì thầm như thể thầy đang đứng bên cạnh: "Thầy giáo ơi! Thầy giáo à, em đến để đi học đây!"

Nhà thông thái tí hon

Ma Văn Kháng

Ốm đau là cái vận cái hạn, cái tai cái họa của con người. Ốm đau còn là lúc con người ta phải chịu cái khổ cái nhục nữa kia. Miền nhận ra điều ấy vì Miền bị tai nạn xe máy, nằm một chỗ cả tháng nay rồi. Nằm một chỗ, chịu đau đớn vì cái chân què đã khổ. Vậy mà Miền có được yên thân đâu! Thằng Dóm, thằng cháu gọi Miền là cô, nghịch như quỷ sứ nhà trời, có lúc nào để cho Miền được yên.

Thế là cực chẳng đã, Miền đành phải cất tiếng kêu rên: "Dóm ơi! Tao đau đầu nhức óc quá rồi. Mày có thương tao lấy một tí không?". Nhưng, kêu rên thế chứ có ông đùng bà đoàng quát tháo nữa thì cũng như nước đổ đầu vịt thôi. Thằng Dóm nó có nghe thấy đâu. Mà có nghe thấy nó cũng giả tảng không biết hoặc dạ, vâng lấy lệ thôi.

Nó cứ đá bóng bình bịch ở ngay cái sân cạnh buồng Miền nằm. Nó còn rủ thêm bọn trẻ con hàng xóm tới chia đôi bên để đá. Đá chán nó mới nghỉ. Nghỉ nó mới mò vào nhà phanh ngực, bật quạt máy. Dóm ơi, cô đang gai cả người đây, mày cho quạt đứng yên và bật số nhỏ đi. Đáp lời Miền, nó cười hì rồi nhón một quả cam trên cái bàn cạnh giường Miền nằm.

Miền bảo nó: "Quà cô Luận bác sĩ bạn cô gửi cho cô đấy. Cháu ăn đi, rồi ra cất quần áo phơi. Chiều tắt nắng là có hơi sương rồi. Cất quần áo xong thì đem bài tập ra mà làm. Cô giáo bảo tiếng Anh học đến bài chín rồi mà mày chỉ biết mỗi chữ No là không. Bố mày mà biết thì mày chết đòn đấy!".

Nói thật tha thiết và nói đi nói lại mà không hiểu nó có nghe không. Chỉ thấy mặt nó đơ đơ và hai cái tai vểnh nghênh nghênh như đón gió. Rồi vứt tọt cái vỏ quả cam vào cái bô nhựa, nó đứng dậy, chép lưỡi: "Cháu tưởng cam ông Mệnh cho bác". Mệnh nào? Trả lời câu Miền hỏi vặn, nó toét miệng: "Mệnh lùn, Mệnh lé, Mệnh ky bo ấy". Rồi chẳng để Miền kịp gắt: "Mày đi đâu đấy, Dóm! Ở nhà bố mẹ mày về còn sai bảo chứ!", nó đã tót ra cửa.

Minh họa của Nguyễn Đăng Phú.

Nó tót ra cửa thì có mà trời tìm. Biết nó ở giời nam bể bắc nào mà tìm. Nó ra công viên chơi đá cầu. Chơi chán, nó nhảy xuống hồ bơi ùm ùm. Bị bảo vệ gọi lên, nó lấy đinh ba đi men hồ, đâm cá chơi. Bị công an đuổi, nó chạy đi xem chọi gà, chọi chim ở tận Văn Miếu. Tối mịt vẫn còn thấy nó la cà ở cửa hàng chơi điện tử. Chết chết, sao trẻ con nó mê cái trò chơi này thế. Cứ nhoay nhoáy, chít chít, bùng bùng, đinh tai nhức óc suốt. Mà có rẻ đâu. Mỗi giờ là ba, bốn ngàn.

"Mày lại muốn ngứa đít hả? Ở nhà, ra cụ Thứ mua tao bao thuốc lào". Thấy nó tay nắm nắm, chắc là cầm tiền, lấm lét đi ra cổng, bố nó lừ mắt gằn. Chẳng lâu la gì, bố nó đã ra ngõ, xách tai nó về. Ái ái, lần sau con không chơi nữa ạ. Mặc nó kêu, bố nó cứ dằn nó ra phản. Bụp! Bụp! Cứ cán chổi, giá quạt, bố nó quật. Mỗi cái quật kèm một câu vấn tội. Dóm, mày đi chơi, bỏ việc nhà cho ai!

Bố nó dữ đòn lắm. Tính đã vậy, lại gặp hồi xí nghiệp không có việc, đồng lương không đủ đút miệng, buồn tình giải khuây bằng đề lô, cá cược vận bĩ lại gặp số đen, nên động về đến nhà là cáu kỉnh, giận cá chém thớt. Giận cá chém thớt với cả mẹ nó. Mẹ nó buôn hoa quả. Buôn phải lớp táo Tầu, báo chí tố cáo là phun thuốc bảo vệ thực vật quá liều lượng nên tươi ngoài thối trong, rất độc, do vậy mà đổ đi cả thúng cả thùng. Lại gặp hôm trượt con đề mất ăn triệu bạc, mẹ nó quát lại bố nó, i om cả nhà.

Cả nhà, không lúc nào yên, cứ i om ỏm tỏi, mắng mỏ quát tháo nhau. Mà khởi đầu câu chuyện bao giờ cũng là từ thằng Dóm. Thằng Dóm đần dại, ham chơi, học dốt, hỗn láo. Thằng Dóm đứa bé nhất nhà, kẻ chịu sự sai khiến của mọi người, luôn là nỗi buồn phiền của mọi người. Bố nó sai nó đi mua rượu, nó vác chai đi gặp đám đá cầu, lăn vào chơi, nửa ngày mới về với hai bàn tay không. Mẹ nó sai nó mua trăm bạc hành, nó vác cả búi hành tướng về.

Ầm ĩ đến mức nhiều lúc điện thoại gọi đến chẳng nghe thấy gì, gọi đi thì đầu dây đằng kia người ta phải thúc: "Nói to nữa lên". Đầu dây đằng kia thường là Luận bác sĩ, bạn từ thời học cấp một, cấp hai với Miền. Luận hỏi: "Mày đau thế nào, Miền? Sao đang từ cẳng lại đau lên đến đầu?". Nghe Miền nói, Luận ừ ừ rồi tán thưởng: "Có khi đúng đấy, hẹn đi chùa rồi không đi dễ sinh ra rắc rối lắm. Mà mày mệnh thủy, tháng này tháng hỏa, bị xe nó tông vào què chân thì cũng dễ hiểu thôi. Bó bột rồi, cần nhất là phải nằm yên một chỗ. Khổ đau cũng phải chịu. Còn cái đầu đau rấm rứt nhức buốt một bên thì thử xem có phải là triệu chứng đầu tiên của dịch sốt siêu vi trùng không? Ừ, để tao gửi thuốc đến cho. Nhưng, tao nghi đó là dấu hiệu của thời... tiền mãn kinh đấy, Miền ạ".

Ôi, thời tiền mãn kinh! Mới ngày nào đủ tuổi đi bầu cử, thi tuyển vào đoàn ca kịch, lần đầu tiên đóng vai nàng Nam Hậu trong vở "Khuất Nguyên" thành công, khán giả ồ lên xem mặt, còn ngượng ngùng, trốn biệt như trẻ nhỏ. Chưa kịp lấy chồng, chưa kịp đẻ con, mà tuổi bốn mươi đã xồng xộc tới, đã rời khỏi sân khấu, đứng ở cái bên kia dốc của đời người phụ nữ rồi.

Luận kê cho một danh sách dài tên thuốc. Đã Hoạt huyết dưỡng não, Cảm xuyên hương lại cả Dềcôngien và Paraxêtamon. Và dặn thêm: cơm phải có rau, ốm đau phải có thuốc! Đừng có nghe lão Mệnh lùn, Mệnh lé, Mệnh ky bo như thằng Dóm vẫn gọi nhé.

Lão Mệnh tròn trùng trục, cả đời không uống qua một viên thuốc, chê cười tất cả các dược phẩm của loài người. Vẽ! Lão bảo: ốm no bò dậy. Tôi thấy mền mệt, ra Hàng Bột làm bát sốt vang và một bát ăn cơm rượu thuốc là vã mồ hôi, khoẻ liền. Ai có thể như cái lão kỹ sư địa chất, người đã một mẩu, mắt lại le lé, nhưng rượu uống bát lớn, thịt chém miếng to, dáng đi sùng sục, mặt to mũi nở như hảo hán Thủy Hử ấy được. Cũng chẳng ai ky kiết như lão. Tính xấu này thằng Dóm phát hiện ra. Vì lão chẳng bao giờ cho nó tiền để nó chơi điện tử. Đã thế lại còn hứa với nó là sẽ mua cho nó một cái đầu máy, rẻ thối ra ấy mà, lão nói, để nó chơi, rồi quên tịt.

Mệnh không thể so sánh được với ông Tuần, ông Siêu, ông Quản... những người đàn ông hiện còn cảm mến Miền, đang ngấp nghé Miền. Các ông này đến thăm cô ruột của Dóm là có cả một túi quà xách đi theo. Và hễ gặp Dóm là móc ví ngọt ngào: "Này, cho Dóm tiền đi chơi điện tử!".

Thằng Dóm, cháu ruột Miền, khi mới còn là cái bào thai trong bụng mẹ đã cùng với mẹ bị một trận cúm kéo dài, nên ra đời mất mấy năm ấu nhi sài đẹn liên miên, nay lên sáu, đi học lớp một, sức đã hồi, nhưng gầy vêu như con bọ ngựa và lắm lúc ngất ngơ như thằng dở người. Thằng Dóm thích tiền lắm. Nó giao hẹn mỗi lần ra phố mua thuốc cho Miền, Miền phải chi cho nó ba nghìn để nó chơi điện tử. Giời không chịu đất thì đất phải chịu giời vậy. Thế là tay nó trao thuốc cho Miền, tay nó nhận tiền của Miền. Nhưng lần này đưa tiền cho nó xong, Miền liền giữ tay nó:

- Này, bây giờ Dóm giúp cô việc này nữa nhé.

- Gì nữa, cô?

- Ở bên tay phải đầu ngõ có quán sách ông Tiêu. Có biết không?

- Cháu đọc "Bẩy viên ngọc rồng" ở đó, hay cực!

Gốc quê

Phan Quế

Ngày còn công tác, ông Công ít khi về làng. Bận công việc cũng có. Ngài ngại những lời trầm trồ cũng có. Nếu có về ông cũng chỉ loáng thoáng đây đó một tí rồi lại quanh quẩn bên vợ con. Về nhà là thăm nhà, lo việc nhà. Có lần xã thôn mời ông ra nói chuyện thời sự, chuyện xã hội, ông lắc đầu quầy quậy. Chuyện này đã có các anh chuyên môn trên huyện, trên tỉnh chỉ đạo và triển khai.

Ông không dám múa rìu qua mắt thợ. Ông bị trách là người tận trên trung ương mà không sành hết việc thiên hạ là quan liêu, hoặc giả là coi thường nơi chôn nhau cắt rốn. Dân làng có uy tín ông, có vẻ vang tự hào về ông mới có những lời mời ấy. Ông nhăn mặt, lắc đầu, ngậm bồ hòn làm ngọt thanh minh rằng nghề của ông là nghề đánh án nên không sâu sắc về những chuyện kia lắm, đành phải có lỗi với bà con vậy chứ đâu dám có những điều như bà con nghĩ... Còn chuyện đánh kẻ xấu, diệt đứa ác thì ông có hàng tệp hồ sơ nhưng kể ra với mọi người liệu có hay ho gì khi làng xóm đang trên ấm dưới êm như thế này!

- Cháu chào cụ ạ!

- Không dám. Ông Đại tá về chơi! Hôm rồi thấy ông Đại tá trên truyền hình cả làng mình ai cũng nức nở!

- Cụ ơi cháu là Công, Công có vợ tên là Mái đây ạ!

- Vưỡn! Vinh dự lắm lắm! Lúc nào rảnh mời ông Đại tá qua nhà tôi chơi xơi nước!

- Dạ, cháu đa tạ cụ! Cụ cứ nói thế cháu ngại lắm ạ!

- Có gì khuất tất đâu mà ngại. Ông không là đại tá thì ai là đại tá ở cái làng này? Tôi thưa vậy không phải ư?

- Dạ... không dám ạ! Xin cụ cứ gọi con là Công cho nó thân tình ạ! Cổ nhân mình đã dạy hết quan hoàn dân mà thưa cụ!

- Hừ hừ... ông đáo để thật!

Ai vênh vác chứ như ông Công thì lúc nào cũng như lúc nào. Mặc sắc phục cũng như không mặc. Ông và một số người như ông có là ít đi nữa thì cũng là gì so với số đông đâu. Làm nhỏ, làm to hay là gì gì cũng chỉ là người của một giai đoạn, của một thời. Bà con mình, quê hương làng xóm mình mới là mãi mãi.

Cũng chính vì thế mà mỗi lần về quê dự lễ tổ, khi anh em họ hàng xúm đến hỏi, ông Công chỉ cười trừ. Có người bảo ông dại. Nhiều chức nhiều quyền thế không biết khoe chỉ có thiệt. Mình là người có thương hiệu hẳn hoi cơ mà. Mặc áo gấm có cân đai đàng hoàng chứ có phải vá chằng vá đụp đâu mà sợ. Cứ ngang nhiên ban ngày mà bước, việc quái gì cứ phải đi đêm. Ông đâu có đi đêm nhưng phải đi ngày kiểu đó ông không bao giờ muốn!

Ruột thịt mỗi người một lời, một ý. Toàn là ý kiến của các bậc bề trên của ông Công cả, nhưng lời lẽ xem ra cũng dè dặt giữ ý trước người làm to. Tịnh không một người lớp dưới dám hỏi ông cho dù về mặt cốt nhục rất gần gũi. Họ nể và họ sợ nên cứ từ xa mà đứng nhìn. Nghĩ vậy ông thấy lo cho chính mình!

Chuyện đối đáp qua lại của anh em nhà ông Công ở sân nhà thờ họ một lần có lễ trọng là thế này.

- Quần áo Công an đâu chú không mặc lại đi mặc sơ-vin thế này...?

- Em về làng kia mà bác...

- Chính thế. Về làng mình kia mà. Cả họ nhà ta mới có chú làm đến đại tá mà lại là Đại tá Công an hẳn hoi. Chú không mặc thì ai mặc! Người hoạt động trong ngành tình báo phản gián kia mà. Lại cả hình sự nữa. Oách lắm chứ. Công hôm nay đã khác Công ngày xưa nhiều rồi. Chú không muốn thấy thì chúng tôi phải thấy...

- Sao khác được ạ. Công lúc nào cũng là Công. Em lúc nào cũng là em của các bác. Tá úy là ở chỗ làm việc. Nơi này tá úy với ai ạ...

- Thì ít ra chú cũng phải mặc vào cho chúng tôi có chỗ mà tự hào, có chỗ mà nói chuyện chứ... Loanh quanh mãi. Lần sau về là phải diện bộ quần áo cấp tá vào cho cả họ mừng đấy. Lần sau chú về thể nào họ cũng đón cả thợ ảnh với thợ quay camêra về quay nữa. Thiên hạ chơi sang mình cũng phải biết chơi sang.

Thử hỏi cả cái xứ này đã có họ nào có người làm đến Đại tá Công an chưa? Chú nên vì cả họ mình mà làm. Chú phải biết rằng trước khi chú là người của đất nước thì chú đã là người của làng. Cụ thể hơn là người của cái họ này. Chi tiết hơn nữa là người chung cụ nội với tôi...

Ngài Đại tá Công an của làng là thế đấy. Ông chẳng bao giờ chịu phô mình trước dân làng. Với mọi người trong họ cũng như ngoài làng ông lúc nào cũng củ mỉ cù mì như củ khoai, khúc sắn.

Câu cửa miệng quen thuộc dù là ở đâu, nơi làng xóm hay chốn công sở của ông Công bao giờ cũng là "Quan nhất thời dân vạn đại".

Hôm ông Công về nghỉ, cơ quan cho hẳn một chuyến xe con, loại xe Nhật sang trọng, ông chối đây đẩy, mãi sau thủ trưởng cấp trên nói như ra lệnh, ông mới bằng lòng.

Chiếc xe oai vệ đó chỉ đưa được ông đến chỗ đường cái nhựa có lối sỏi nhẵn mịn dẫn về làng là ông nhất quyết đòi xuống.

Cậu lái xe trẻ càu nhàu một cách cung kính:

- Bố làm thế là chết con.

Ông Công thân tình:

- Mày cứ nói đây là nguyện vọng của tao.

- Ai người ta tin con cơ chứ?

- Có gì mà không tin...

Cậu lái xe giãi bày:

- Thôi ạ! Có phải ai cũng như bố đâu. Anh em lại bảo con ngại, con lười, con tìm cách đẩy bố xuống đường. Con là đứa không có trước có sau!

Ông Công cười thành tiếng:

- Mày nói như tao là ngố không bằng.

- Thế thì bố phải nghe con.

- Nhưng đây là theo sự chỉ đạo tự nguyện của chú Công cơ mà.

Cậu lái xe lắc đầu khổ sở:

- Chú Công ơi, chú thông cảm cho cháu. Cháu còn có người to hơn chú chỉ đạo cháu nữa kia. Để chú phải đi bộ hàng mấy cây số từ đây về làng là cháu dễ bị kỷ luật như chơi...

Ông Công mách nước cho cậu lái xe:

- Cháu cứ nói là đường xấu xe không vào được.

- Khổ quá. Cụ không hiểu là loại xe này đi được trong mọi hoàn cảnh à? Cụ mà bỏ xe xuống đi bộ là con cho xe bò theo cụ đấy.

- Chớ chớ...

- Con cứ đấy...

- Thôi thế này vậy. Mày đi cùng chú. Đi bộ thôi. Con mang chiếc xe ra chỗ cái quán có cây muỗm kia kìa, con gửi cho chú. Xe công an người ta không dám đụng vào đâu, đừng ngại.

- Sao phải thế ạ?

- Lệnh đấy. Lý do nói sau. Nhanh lên. Cho hành lí của chú xuống rồi quay về đây mang giúp chú. Hôm nay chú sẽ bảo cô ấy chiêu đãi thằng cháu một bữa thịt chó luộc đặc sản của làng ăn ngon quên chết.

Cậu lái xe phải làm theo ý ông Công, tuy trong bụng vẫn ăm ắp nỗi bực dọc, khó chịu. Thậm chí cậu ta còn nghĩ dại về ông là chưa kịp lĩnh sổ hưu chính thức mà đã dở chứng.

"Ai cấm được lính nghĩ về thủ trưởng của mình thế nào. Nghĩ tốt thì được nhờ, nghĩ dở thì phải chịu".

Ông Công đọc được nét bi hài ở cái khuôn mặt trẻ trung ấy. Cho dù cậu ta có cho mình là điên dại đi nữa thì ông vẫn phải làm theo cái ý của mình. Mà cái ý của ông lại trùng với cái lý của làng.

Đất lề quê thói.

Đi đâu thì đi, sống ở đâu thì sống, ông luôn luôn phải dựa vào câu ấy để nuôi mình trong công việc chung cũng như công việc riêng. Trong cơ quan ông có đồng đội. Về với dân ông có lòng người.

Không có gì là thiệt cả khi ta được ở giữa mọi người.

Cậu lái xe đi bộ quay trở lại, ông Công đã rút sẵn điếu thuốc ra khỏi bao vui vẻ nói với người mà ông hay gọi là thằng cháu:

- Mời cu cháu điếu thuốc lá thơm mừng cho chú hạ cánh an toàn về làm lại thảo dân.

- Cháu xin chú...

- Cầm luôn cả bao cho tiện.

- Cháu cám ơn chú.

Nhìn cậu lái xe trẻ hút điếu thuốc một cách ngon lành bên đống đồ đạc sắp phải mang vác ông biết là nó đã nguội cơn bực tức rồi. Đến lúc này ông mới bá vai người lính trẻ, trầm giọng nói:

- Chắc cu cháu bực ông chú lắm thì phải?

- Dạ... không ạ!

- Mày... lại còn giấu...

Cậu lái xe xúc động:

- Lâu rồi con coi cụ như cha con ở nhà.

- Chú biết chứ. Phải xa chúng mày tao nhớ lắm. Nhưng cơ quan của nhà nước đâu phải là cái giường cái ghế của nhà mình mà tìm cách ngơi nghỉ cho đến hết đời. Ai cũng đến lúc phải về. Đến tuổi là phải về. Nên về...

Ngừng lời chốc lát ông Công nói tiếp:

- Ngày chú ra đi là con dân của làng, ngày chú trở về cũng phải là con dân của làng.

Ngưng lời chốc lát ông Công chầm chậm nói tiếp:

- Để chú kể cho cháu nghe câu chuyện này của làng chú...

Mặt ông Công tự nhiên nghiêm trang lại. Giọng ông có vẻ ấm trầm hơn. Tiếng ông như muốn lắng xuống.

Câu chuyện của ông kể có vẻ rất xa xăm mà lại như gần gũi. Gương mặt người lính trẻ công an mang quân hàm trung úy như bị hút vào câu chuyện của ông...

Làng ông ngày xưa có một hôm được lệnh của huyện quan sức là phải chuẩn bị cờ trống đón rước quan Thượng trên tỉnh về thăm quê. Lệnh như vậy là nghiêm và quan trọng lắm.

Chức dịch làng rối rít việc chuẩn bị đón quan.

Cổng chào bằng lá dừa được dựng lên ở phía đường quan về làng.

Trẻ con được huy động ra quét ngõ. Phân lợn, phân chó bậy bạ đây đó được dọn sạch. Cờ hội giữa sân đình được dựng lên. Cả làng nhộn nhịp như vào đám...

Chỗ cổng chào thì...

- Cho thêm lá dừa vào. Chỗ cổng nhỏ hai bên ấy phải xén tỉa cho cẩn thận...

- Ông ơi... Chỉ quan ông về hay cả quan bà ạ?

- Tao có là quan đâu mà tao biết.

- Cái bà cụ Thĩm thế mà sướng. Quanh năm cúi mặt với ao rau muống mà có con làm đến quan Thượng...

- Bà cụ cũng lạ. Nghe nói quan ngài xin được đón cụ lên tỉnh lên phủ mà cụ bảo tao tương cà mắm muối quen rồi. Mày làm quan chứ mẹ có làm quan đâu mà mẹ đi. Quan nói mẹ vất vả nuôi con giờ đến lúc hưởng lộc. Bà cụ chửi yêu quan: "Cái con mẹ anh, tôi nuôi con làm quan để giúp dân chứ có phải để kiếm lợi từ quan đâu". Mẹ quan thế mới là mẹ chứ...

- Đúng là dại...

- Dại chán ra đấy. Bà cụ khôn thì có. Của nả ăn mãi rồi cũng hết. Mà già rồi thì ăn được bao nhiêu. Phúc đức thì để đến muôn đời cũng chả bao giờ cạn.

Trong đám trẻ dọn phân rơi, phân vãi thì...

- Đám cứt chó này là cứt chó của nhà cu Chít nhá. Ông đếch dọn cho mày đâu.

- Không phải. Con Mực nhà tao ốm, bị xích mấy hôm nay rồi. Đây đích thị là đống cứt chó của con Vàng nhà ông lý trưởng. Sớm nay nó ị tao nhìn thấy mà...

- Ôi thế thì phải dọn thôi. Chả nhẽ bắt ông ấy ra dọn...

- Ông ấy có dọn khối ra đấy. Bố tao bảo chỉ có dân là phải dọn thôi. Các quan mình là hay yếu bụng mà...

Trong sân Văn Chỉ, mấy anh chàng tuần đinh đang vuốt vuốt lại cái võng đào đã cũ chuyên dùng đi đón quan xưa nay của làng, tán vui...

- Cứ mang cái chõng tre ra buộc thêm cáng vào khiêng ngài có khi lại mát lưng hơn dính thân vào cái võng gai nhiều.

- Chả cần phải nhiêu khê như thế. Cứ mỗi đứa ghé vai cõng ngài một quãng có khi lại đỡ tốn võng, tốn cáng...

- Lèo ồi...

Có tiếng người từ ngoài sân Văn Chỉ đi vào:

- Không phải võng cáng gì cả.

- Chúng con lạy cụ ạ.

- Không dám. Tôi có lời chào các ông Trương, cậu Trương. Chư vị đi làm việc làng đi thôi. Thằng Ba nhà tôi nó về từ tối hôm qua rồi. Hai thầy trò đi xe ngựa xuống chỗ đường cái quan rồi đi tắt về làng.

Bà cụ xua tay như có ý bảo mọi người thôi làm việc này và nói tiếp:

- Gớm đã mệnh hệ gì đâu. Mới nhức đầu sổ mũi tí tẹo mà đã vội xin nghỉ việc nước về hầu mẹ. Lại làm phiền đến làng đến xóm nữa. Chỉ chiều nay cho ăn xong bữa cơm là tôi đuổi nó đi thôi...

Nói rồi bà cụ quay về…

Lát sau ở trên đường cái quan chỗ rẽ về làng có bà quan Thượng vì bận troong nom cửa hàng ở phố, hôm nay giờ mới về thăm mẹ chồng ốm được. Bà đứng đó như chờ. Xe ngựa chỉ chở bà quan đến được đấy.

- Nhỏ...

- Bà dạy gì con ạ.

- Mày đã nhắn tuần đinh ra võng bà về chưa?

- Bẩm bà... con đã nói từ lúc nãy kia ạ.

- Vậy mà chưa thấy. Sao mà lâu thế!

- Có ngay đây ạ..

Hai tay tuần đinh khiêng võng hớt hải từ xa chạy tới.

Họ vừa thở vừa nói...

Bà Thượng chau mày mắng:

- Gì mà chậm như rùa thế?

- Bẩm bà... Bà tha tội...

Bà Thượng vừa ghé đít vào võng thì giật mình bởi một tiếng quen quen từ đâu vang vang:

- Khoan...

- Ơ...

Một người từ đám bụi rậm ven đường đi lên.

Bà Thượng giật mình khi nhìn thấy chồng.

Ông Thượng nhẹ nhàng bảo vợ:

- Mợ xuống võng đi rồi theo tôi đi bộ về làng. Trước nay các cụ làng mình chưa có lệ này bao giờ. Kể cả quan Trạng ở kinh về, vợ chồng cũng phải đi bộ từ ngoài cánh đồng vào. Đất lề quê thói. Ai to hơn cái nơi sinh ra mình được. Mấy anh lý dịch làng này hỏng quá. Đã nói là các cụ truyền dạy rồi mà vẫn tự tiện làm. Các anh không coi ai ra gì à? Ô hay... mấy chú tuần đinh này...

- Bẩm quan...

- Nghe tôi hay là nghe vợ tôi nào. Mình là người làng với nhau cả. Ta cùng đi bộ về thôi mợ. Bà sáng nay còn nhắc con vợ thằng Ba đấy...

Thế là quan ông quan bà bên nhau đi bộ về làng. Lẽo đẽo theo sau là mấy anh lý dịch trong làng mặt cúi gầm lúi húi bước.

...

Ông Công dừng lời nhưng tay vẫn để trên vai người chiến sĩ trẻ:

- Đấy... chuyện có thật của làng chú được nghe ông mình kể lại đấy. Cháu nghĩ xem...

Mặt cậu lái xe rạng ra:

- Thôi bố... Con hiểu rồi. Ta về làng đi. Bố để cái valy kia con xách cho. Bố đeo giúp con cái ba lô cóc này...

Chuyến hưu quan về lại làng của ông Công là vậy đấy.

Nhưng chưa phải đã hết đâu.

Nghe nói mấy ông anh trong họ còn huy động con cháu quần là áo lượt ôm hoa ra tận cổng làng đón nhưng đón hụt. Sau đó mọi người hể hả kéo nhau đến nhà ông Công chơi và "phê" cho ông một trận. Chả là, học tập ông quan Thượng xưa, thầy trò ông Công đã tìm lối tắt qua ruộng để về nhà, phải lúc lâu sau mọi người mới biết chuyện!

Cổ tích mới

Phan Thanh Hà

Sau ba tháng, bụng cô gái đã nhô lên khỏi lần áo. Năm tháng đi đứng đã khó khăn. Tháng thứ tám chỉ còn nằm một chỗ. Một mình Đăm kiếm cá đổi gạo, một mình Đăm nấu nướng giặt giũ. Mà tên cô Đăm cũng không hỏi.

Năm ấy, đến độ tế thần Đầm trời vẫn còn rét đậm. Theo trí nhớ của Đăm, thì chưa năm nào đến giữa tháng ba mà còn giá thế. Sáng ra nhìn bên ngoài hơi giá bốc từ mặt đầm lên mù mịt, không thấy mặt trời, chừng trưa hơi hửng nắng, mới cảm thấy ấm đã sập lại, đêm càng rét dữ. Vạn chài đã kéo về nấp ven chân núi, người ta chỉ đi loanh quanh bờ kiếm chút cá tôm, không ra chài cả vạn nữa từ lâu. Nhưng đến lễ tế thần Đầm, thì lại kéo nhau ra ngoài vụng tế lễ. Mỗi khẩu mấy nghìn bạc, ngày thường đỡ nhau, nhưng lễ tế ai cũng muốn đóng góp công bằng, không xin không nợ ai.

Minh họa của Lê Xuân Khôi

Nhà Đăm có Đăm và mẹ già, mẹ ốm ba năm, Đăm có bao nhiêu thuốc thang hết cho mẹ bấy nhiêu, kiệt lực phải vay trùm vạn một suất. Mẹ Đăm giữa chừng cơn ho gượng dậy được, hỏi Đăm có dành đủ tiền lễ xong lên bờ bắt vợ không. Mẹ Đăm biết gần đất xa trời, chỉ muốn Đăm mau lấy được vợ. Trai như Đăm, ngót hai lăm, ở vạn này có một. Chăm chỉ, nhưng mà thật thà quá, con gái vạn hiếm hoi chẳng nhìn đến, lẽ thường đã phải lên bờ tìm vợ từ lâu, nhưng ngặt nỗi mẹ ốm Đăm lần khân mãi. Gái vạn chài đã không lên những vùng ven đầm, rập rình vài phiên chợ, có con gái nhà nào nghèo quá, hay sơ sểnh không cha không mẹ, may người ta thuận lòng về theo cùng. Đăm nói còn tiền, tế xong theo anh em trai vạn lên chợ phiên. Đăm nói thế, nhưng mà biết năm nay mình cũng không thể nào theo được anh em, rồi sang năm, sang năm nữa, không biết đến bao giờ... Đăm sinh ra đã lênh đênh mặt nước, theo cha mẹ sống bám lấy nước, rong ruổi qua nhiều miền sông nước, đến lúc nhập được vào các vạn chài vùng phá Tam Giang này thì cha chết. Đăm chín tuổi, lui cui thuyền nóp, đã biết chèo mủng câu cá tôm, lớn mười hai mười ba biết cùng trai tráng quăng chài, xuân hạ thu đông, chỉ biết có mặt đầm mà không mấy khi đặt chân lên đất. Ai còn có tuổi nào vui chơi, Đăm thì không, nhỏ lớn đều làm lụng đơn độc, không biết tình yêu, chưa chạm tay một cô gái, nhưng biết mong mỏi đời sống chồng vợ, chồng đầu tắt mặt tối, rời tấm lưới cung câu ngóng lên thuyền thấy vợ thổi nấu đầu mui, đàn con lít nhít sàn thuyền. Nhưng chưa biết chừng mẹ chết, Đăm rồi ra cô độc suốt đời.

Đăm không quen nghĩ, mẹ giục chuyện nhạy cảm buồn mất một lúc rồi kệ, không buồn nữa. Lễ tế, khi vạn chài đốt vàng hương rắc lễ cho thần Đầm, Đăm hò reo dữ nhất. Giá lạnh mà chàng ta chỉ quấn khố, phơi tấm thân trùi trũi đen bóng, hết lễ cúng lao đầu xuống nước mong được ăn lộc thần theo như giai thoại truyền nhau qua bao thế hệ dân chài. Trẻ tráng thấy Đăm nhộn, cười, đám ông bà già, đám con gái cười, nhìn Đăm như con nít ăn chưa no lo chưa tới. Đăm lội quẫy một lúc, đến vãn hết thuyền mới ngoi lên, thay cái khố, tự cời bếp than, tự nướng vỉ cá, sắc cho mẹ ấm thuốc, chưa ngủ đẫy giấc đã bừng mắt nghe sấm chớp rồi mưa nặng hạt như đã giữa vụ hè. Vạn chài tưng bừng, trời có sự lạ, thể nào cũng báo được mùa cá tới. Đàn bà mang lu chậu hứng nước, đám đàn ông tụ quanh mấy thuyền, rủ nhau uống rượu, uống xong say khật khưỡng hò mấy câu giọng líu cả lại. Đăm cũng vần hai cái lu hứng ít nước ngọt, ngồi nhìn những giọt mưa nhỏ từ mái nóp, rồi bươn bả lấy thúng đi. “Không ngủ còn đi con?” - người mẹ đau ốm cố hỏi thì thào. “Đi bữa nay, may ra được con cá lớn” - Đăm nói. Nhiều năm rồi đêm nào sau lễ tế thần Đầm Đăm cũng đi. Giấc mơ được con cá chủ đầm biết phù hộ cho kẻ nào diện kiến nó ăn vào trí chàng trai quá lứa vạn chài. Người mẹ không dám nói, đó chỉ là câu chuyện bà thêu dệt kể cho con trai nghe như một nỗi hy vọng mơ hồ trong cuộc sống lênh đênh cơ cực. Tiếng thở dài của bà nghẹn trong cơn hen đã dâng tận cổ, nước mắt đẫm gò má hõm đứa con không thấy. Tiếng dầm của Đăm đã khua ngoài xa. Lẫn trong tiếng giọt mưa có tiếng ai đó hò não nuột, một cái đầu ló ra khỏi một mui thuyền, hỏi trong màn mưa mù mịt: “Ai?”. “Tui Đăm”. “Lại đi kiếm con cá chủ à Đăm?”. “Đi chớ, năm này tui không gặp nó thì không năm nào tui được gặp nó”. Đăm nói câu đó, như dăm năm trước Đăm đã nói, không phải ở vạn Thọ Xuân mà ở vạn trên, khi hai mẹ con còn ở trên đó.--PageBreak--

Chuyện Đăm đi tìm con cá chủ đêm lễ tế không nói ai cũng biết. Chuyện Đăm về sớm hôm sau không phải với con cá mà với một xác người bã bượi còn loang nhanh hơn. Tin chiếc tàu lạ tránh vùng biển xoáy vào ven đầm bị chìm đã có người đưa trước khi Đăm về, cả đêm vạn chài nín thở cầu khẩn thần phật. Vừa cúng thần Đầm ban trưa, đêm đã có vật sống dâng thần, chuyện xưa nay hiếm, dù là chuyện may mắn nhưng cả vạn thấp thỏm. Âu lẽ trời định thế, vạn chỉ cố chờ cho cuộc tế mạng được đủ đầy. Thế mà sớm nay Đăm về với một cái xác, xác con gái, dù xống áo rách nát cũng biết rõ người thành phố, mà nhất định người từ cái tàu trang trí diêm dúa bị đắm hồi đêm. “Bỏ xuống đi Đăm. Mạ lạy con! Con sống trên đầm đã biết tục vạn chài. Người có mỗi miếng ăn con không được tranh mất miếng của Người!”. Mạ Đăm ráo hoảnh, quên cơn đau đớn sợ hãi nhìn con trai. Vạn chài nổi giận, tiếng thanh la inh ỏi, dăm đàn ông bắp thịt cuồn cuộn đã rút chuôi dao đằng đằng sát khí. Người đàn bà còn nằm vắt ngang, tóc xõa ra, vừa được Đăm trùm cho chiếc chăn dạ rách. Không phải người sống, cô ta chỉ là cái xác chết.

Mày tính sao Đăm? Đăm ngửa mặt ngơ ngác. Tế nó luôn! Vài cánh tay đã vung dao sáng loáng. Tế nó! Những tiếng hưởng ứng trầm trầm. Người mẹ Đăm như con ve khô, hết gập về phía Đăm lại gập lạy đám trai vạn chài đang phẫn nộ. Người ta đang sắp sửa nhảy sang thuyền Đăm. Con thuyền nhỏ chòng chành hoảng lên giữa hàng chục ánh mắt hằn thù. Tính sao bác Trùm? Ai đó hỏi trùm vạn. Im lặng. Tính sao bác Trùm? Giọng hỏi đã mất kiên nhẫn. Ông Vĩnh, trùm vạn Thọ Xuân đứng đầu con thuyền lớn nhất, áo the đã buông xuống tự bao giờ, tiếng vỡ ra: “Anh em! Chúng ta tứ xứ vì thương yêu nhau mà kết thành vạn, không ai quê hương bản quán ở đây. Nhưng đầm cho chúng ta cái ăn cái mặc, đầm nuôi sống chúng ta, nên đầm phá là cha là mẹ là quê hương của ta. Năm nào ta cũng tế lễ thần Đầm, năm đói lễ nhỏ, năm no lễ to, mỗi ngày ăn ngủ ta đều cầu khẩn thần. Thần không thể không thấu lòng thành của anh em ta. Lệ vạn chài ta, cái gì trời cho thần cái đó thuộc về thần, không ai được tranh cướp. Ta không tranh cướp cái gì của thần. Kẻ nào làm việc đó tự nó sẽ chịu phạt. Ta không nên gây thêm thù oán. Đầm này rộng lớn, ở vụng này không xong ta tìm vụng khác. Thần Đầm chở che anh em, không cớ gì phải sợ...”. Trùm Vĩnh chưa nói xong, đã vang tiếng rút neo loạt soạt. Rồi đồng loạt thuyền trước thuyền sau, không ai tiếc thương, trong chưa đầy mấy mươi phút, cả vạn chài đầm ấm quây quần không còn dấu vết, chỉ còn trơ lại thuyền nhà Đăm với trời nước.

Đăm cứu được cô gái nhưng không giữ được người mẹ. Mấy hôm sau người mẹ lên cơn hen, lịm dần rồi không tỉnh lại nữa. Đăm mặc cho mẹ bộ quần áo lành duy nhất còn lại trong thuyền, cõng xác mẹ lên bờ, suốt một đêm rét buốt loay hoay mới đắp được nấm mộ, trồng hòn đá làm dấu, không cả hương để đốt, quỳ vái mẹ ba vái, rồi xuống thuyền. Đăm cũng nhổ neo đi, từ đó không nhập vạn chài nào nữa, lênh đênh trên mặt đầm phá một mình, chỉ lên bờ đổi lương thực, quần áo và nước ngọt. Cũng từ đó, không còn tìm đâu thấy chàng Đăm vui cười, chỉ còn gã trai lầm lỳ mắt tối sầm nỗi buồn lúi húi chài lưới, buồn quá cất dăm câu hò ngớ ngẩn không ra đầu không ra cuối.

Người con gái Đăm cứu từ chiếc thuyền đắm tên Vân. Những năm giữa thế kỷ trước Vân nổi tiếng hoa khôi ở Đồng Khánh, cũng nổi tiếng bởi mối tình với chàng công tử con một nhà quan ở Huế. Người con gái thanh xuân vừa mơ giấc mơ hạnh phúc, không ngờ bị tình phụ. Để tránh tai tiếng cho con gái, gia đình tìm cách gả cô cho một nhà giàu đứng tuổi mãi tận xứ Tư Hiền. Chiếu hoa trải đỏ rực từ thềm xuống bến, thuyền hoa dập dình hai ngày hai đêm suốt mạn sông Hương, đàn sáo inh ỏi, mà mặt cô dâu buồn như đưa đám. Mối tình đầu chưa dứt cho đến ngày cô lấy chồng, cái mầm sống bé xíu đang từng giờ đòi lớn ở trong cô. Nhà giàu còn muốn loanh quanh trăng mật trên đầm nước, bất kể gương mặt buồn cô dâu, bất kể trời trở sụt sùi, chỉ không lường cái tai nạn bất đồ đúng vào đêm dân các vạn chài Tam Giang tế thần Đầm của họ.

“Cô về đâu tôi đưa cô về?”. Đăm mở miệng hỏi khi cô gái đã khỏe lại. Lắc đầu. Đăm lại nhổ neo đi. Không chỗ nào thuyền dừng đủ ba ngày. Sau một tháng đã xa vùng cửa Tư Hiền không biết bao nhiêu mà kể. Sau ba tháng, bụng cô gái đã nhô lên khỏi lần áo. Năm tháng đi đứng đã khó khăn. Tháng thứ tám chỉ còn nằm một chỗ. Một mình Đăm kiếm cá đổi gạo, một mình Đăm nấu nướng giặt giũ. Mà tên cô Đăm cũng không hỏi.

Những ngày cuối khi biết cô gái sắp sinh đẻ, Đăm lân la hỏi được một bà mụ. “Vợ tui – Đăm nói – nó sắp đẻ. Trăm sự nhờ mụ”. "Từ lúc nó chớm đau đến lúc đẻ, mất hàng buổi, cứ làm lụng đi, lúc nào nó đau dữ tới gọi". Bà mụ dặn. Nhưng lúc cô đau, bà mụ đi mất lên chợ chưa về, thế là người trai chưa một lần gần gũi đàn bà là Đăm đành làm thay phần việc của bà mụ.

Đêm hôm trước ngày thằng bé chẵn tháng, Đăm nói với mẹ nó: “Ngày mai tôi tế nó”. Đăm không hiểu cái từ tế Đăm nói gây nên một nỗi kinh hoàng trong lòng người mẹ. Ngày chẵn tháng thằng bé, Đăm đồ một liễn xôi, sắm ít vàng hương, anh lập một ban thờ ngay đầu mui thuyền sắp lễ cúng. Thắp hương khấn vái xong, anh bế thằng bé đưa ra mạn thuyền, chưa kịp một tiếng kêu, chỉ nghe bõm, thằng bé đã như hòn sỏi chìm nghỉm dưới nước. Người mẹ trẻ thét một tiếng lớn, ngất lịm.

Đứa bé không chết, người mẹ không chết. Người vớt họ lên khỏi đầm nước lại chính là Đăm. Nhưng vài hôm sau, giữa một đêm Đăm ngủ thì người mẹ bỏ con vào chiếc mủng nhỏ chèo đi.--PageBreak--

Thầy giáo Nghĩa, người đã nhiều năm lặn lội dạy chữ cho trẻ em các vạn chài trên phá Tam Giang rủ tôi ra đầm câu cá vào một đêm tối trời. Tôi làm báo, theo nhóm của Mặt trận Tổ quốc huyện đi vận động định cư trong khối vạn chài, tình cờ gặp Nghĩa khi anh đang dạy một lớp học ở vạn Thọ Xuân mấy năm trước.

Bây giờ dân vạn Thọ Xuân đã lên bờ lập xóm, người vạn chài đã có nhà cửa, biết sống vệ sinh, con cái đến trường học. Dân chài bỏ cuộc sống lênh đênh được hướng dẫn cách nuôi trồng thủy sản, đã đổi được đời, chưa giàu nhưng có của ăn của để. Nhưng trên phá Tam Giang còn nhiều vạn chưa làm được như Thọ Xuân. Nên Nghĩa còn lặn lội. Khi bên này lúc bên kia phá, Nghĩa không ngừng những lớp học di động, chừng nào vạn chài chưa hết người thất học.

Trong khi ngồi chờ cá, nhìn ra xa phía cửa Tư Hiền thấy những đốm sáng của thuyền chài ngoài cửa biển, trên mặt đầm lâu lâu lóe lên ánh lửa của nóp canh tôm, Nghĩa kể tôi nghe chuyện này. Anh nói: Đêm đó mẹ tôi chèo mủng đi cả đêm, đến sớm hôm sau nhìn lại con thuyền cũ đã mất hút. Mẹ nhịn hai ngày mới gặp được người cho ăn. Rồi cứ đoán định phương hướng mà đi. Mẹ muốn đưa tôi trở lại thành phố. Trên đường mẹ tình cờ thấy người ta làm lễ chẵn tháng cho một đứa bé trai, cũng cái lễ như cha tôi đã làm với tôi. Đứa trẻ trai đầy tháng sinh ra trên đầm phải là con cái của đầm, nó cần có một cuộc tiếp xúc với đầm nước vào cái ngày đủ tuần trăng. Tục lệ muôn đời trên đầm phá này là thế. Cha tôi muốn tôi là con của Người, nên đã hành lễ cho tôi theo tục của dân vạn chài. Nhưng mẹ tôi lại hiểu lầm.

Hôm sau, trông dáng núi, mẹ tìm về hướng neo thuyền bữa trước, nhưng đi loanh quanh một tháng trong vùng đầm, người trai tên Đăm vẫn bặt vô âm tín. Mẹ tôi mang tôi lên bờ, tá túc một gia đình ở ven đầm, cũng cố đến mấy năm tìm kiếm mà không thấy tăm tích người cũ, mẹ mới mang tôi trở lên Huế.

Năm tôi tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm, mẹ mới cho tôi biết gốc gác của mình. Theo nguyện vọng của mẹ, tôi trở lại vùng đầm. Tôi chọn công việc dạy học cho các vạn chài còn có mục đích là tìm lại cha tôi. Tôi làm công việc này từ hồi còn chiến tranh. Nhưng ngày đó không ai chịu học. Bây giờ thì trẻ con người lớn đều muốn học. Nhưng để thay đổi cuộc sống của người vạn chài thì không phải ngày một ngày hai mà được. Nhưng bây giờ chính quyền, mặt trận... đã vào cuộc. Tôi tin chả mấy chốc nữa, các vạn chài đều có cuộc sống tốt như vạn Thọ Xuân. Nghĩa nói.

Nhưng tôi quan tâm đến câu chuyện đời của anh. Tôi hỏi: “Anh có tìm được ông Đăm không?”. Nghĩa trầm ngâm, một lúc mới nói: “Có, tôi tìm được cha tôi. Nhưng tôi chậm chân. Năm 1968, cha tôi giấu một người trong thuyền. Bị lính cộng hòa lục soát. Cha tôi cứu được người kia, nhưng ông thì bị lính bắn chết”. Rồi anh cười: “Đó, cái ông Chủ tịch mặt trận dắt anh đi viết bài đó, là cái người cha tôi đã cứu. Sau giải phóng, chuyện tôi tìm cha đã loang khắp vùng đầm, đám trẻ tôi dạy học đem câu chuyện của tôi kể cho khắp lượt, rồi chúng thay tôi dò hỏi tin tức cha tôi. Ban đầu có người cũ ở vạn Thọ Xuân tìm tôi, họ cho tôi biết phần đầu của câu chuyện, rồi thì chính ông Chủ tịch mặt trận đi tìm tôi, và tôi biết đoạn kết”.

Tôi ngồi bật dậy, trời ạ, quanh cái vùng đầm này, thêm từng ngày tôi biết về nó là từng ngày tôi nghe thêm một câu chuyện y như cổ tích. Những chuyện Nghĩa kể, nó đã thuộc về quá khứ, nhưng chuyện anh đang làm đây, là cổ tích của thời hiện tại, nó đẹp và đáng trân trọng biết bao. “Tôi sẽ viết về anh”- Tôi nói.

Nghĩa thấy tôi sửng sốt, anh còn cười. Anh bảo, thôi, mai tôi đưa anh về nhà gặp mẹ tôi. Bà mới là nhân vật sống của những câu chuyện cổ tích. Mọi chuyện tôi làm đây đều là do ý bà. Vạn Thọ Xuân lên bờ được hết cũng nhờ bà vận động. Anh về tháng ba, sẽ thấy những lễ cúng đầm bây giờ không phải do trùm vạn đứng ra tế nữa, người tế là bà mẹ tôi đấy... Bây giờ no đủ quanh năm, không phải chờ mỗi năm một mùa cá như trước đây nữa... Anh nhìn xem, lúc này cũng đang mùa cá đấy!

Tôi chui ra khỏi nóp. Ở bên ngoài, trời đã hửng sáng của một ngày mới. Phía xa cửa Tư Hiền thuyền đang về bến. Trong một vụng đầm, người chủ chài tung mẻ lưới cuối cùng của đêm, mắt lưới bắt ánh sáng buổi sớm tạo nên những đốm sáng lóng lánh. Nghĩa đứng đầu mui thuyền mỉm cười. Trên gương mặt anh một niềm hạnh phúc đang bừng thức

Người đàn bà cô đơn

Nguyễn Cẩm Hương

Nhàn đã tứ tuần nhưng vẫn là gái trinh. Mà Nhàn đâu phải loại kém nhan sắc gì. Thậm chí Nhàn còn được tạo hóa ban cho một thân thể đậm đà nữ tính. 14 tuổi Nhàn đã nây nẩy cặp mông, khuôn ngực vun cao sau lần áo mỏng. Vậy mà Nhàn vẫn vô tư cởi trần cùng đám bạn trai nhảy ùm xuống sông tắm. Mỗi lần thấy Nhàn như vậy, mẹ lại nhăn mặt lẩm bẩm.

Nhàn vẫn vô tình nghe mấy chú tán tễu với nhau: "Con bé Nhàn sau này lớn lên khối anh chết"; "Tướng con bé ấy ấy mà, vô phúc cho anh nào chân yếu tay mềm, còn anh nào cứng vía thì cứ gọi là sướng hơn tiên". Hí hí, ha ha, họ cười bả lả hể hả cứ như nàng là một đề tài hấp dẫn lắm. Cũng có khi nàng nghe được những lời tử tế hơn: "Con bé Nhàn có đôi mắt ướt và cặp môi mọng là đào hoa lắm đấy, nhưng cũng khổ". Nhàn không hiểu vì sao... lại khổ.

Học cấp ba Nhàn đã có một thân hình hoàn hảo thiếu nữ, trong khi bọn con gái khối đứa vẫn phẳng như cá thờn bơn. Nhàn bắt gặp những ánh nhìn lén của bọn con trai. Nếu chẳng may có gã trai nào ngồi cạnh Nhàn thì chúng như bị phong.

Hồi đó gần nhà Nhàn có ông họa sĩ tuổi đã trung niên nhưng dáng vẻ vẫn rất trẻ trung hào hoa. Mỗi lần đi học về là Nhàn lại chạy sang nhà ông để xem ông vẽ và nghe kể chuyện về nền hội họa trên thế giới, về cái đẹp vĩnh hằng của nghệ thuật.

"Cháu có thân hình của nữ thần Aphrodied. Đó là tuyệt tác của tạo hóa, cũng là tài sản vô giá của nghệ thuật". Ông họa sĩ bảo với Nhàn như vậy khi nàng đồng ý làm người mẫu để ông lưu lại một tuyệt tác của tạo hóa. Nhưng Nhàn không bao giờ được nhìn thấy "nàng Aphrodiet" hiện hình trên tấm phông của người hoạ sĩ. "Trong nghệ thuật, sự chỉn chu có khi lại trở thành tai họa. Cháu có biết cả thế giới nát óc để tìm cho Thần Vệ Nữ một đôi cánh tay hoàn hảo không? Thật nực cười khi họ nhận ra rằng bức tượng ấy thật tuyệt vời khi thiếu đôi tay".

Nhàn được biết có một người đàn bà đẹp đã bay khỏi bức tranh của ông. "Cháu biết không, ngưòi đàn bà thực sự đẹp khi không nhận ra cái đẹp của mình, sự hồn nhiên bao giờ cũng là cái đẹp vĩnh cửu". Nhưng Nhàn đã đánh mất vẻ hồn nhiên vì Nhàn đã biết yêu thân thể mình từ cái nhìn của ông hoạ sĩ. Nàng yêu ông họa sĩ bằng một tình yêu con trẻ.

Có thể cứ là như thế, có thể sẽ là khác đi, nếu không có sự đột nhiên biến mất của ông. Nhàn đi học về, thảng thốt đứng trước cánh cửa khóa im ỉm của căn nhà ông họa sĩ. Ghé mắt vào bên trong, nàng chỉ thấy những tấm vải phủ kín những bức tranh vẽ dang dở, đồ đạc đã gọn ghẽ.

"Chú Tiến đi thực tế thực tiếc gì ấy. Chú ấy gửi cho con mấy bức tranh kia kìa, bảo thích thì đóng khung mà treo" - Mẹ đang nấu cơm trong bếp nói vọng ra.

Cầm cuộn giấy buộc bằng một sợi dây vải, Nhàn mở ra. Đó là những bức tranh phong cảnh, tuyệt không có bức nào là tranh thiếu nữ và nhất là bức mà nàng đang mong. Mảnh giấy với những dòng chữ to nguệch ngoạc như cố tình thờ ơ: "Cháu Nhàn, chú đi xa một thời gian. Bức tranh vẽ cháu chú vẫn chưa hoàn thành. Còn cháu, chú luôn mong cháu có một hạnh phúc tròn đầy".

Đêm đêm, nàng mơ thấy ánh mắt thăm thẳm của người họa sĩ, mơ những ngón tay dài vung vẩy chiếc bút lông như múa trên tấm toan. Mơ vành môi rộng phủ kín lên môi nàng ngọt ngào ấm áp. Ngực nàng căng tức đau đớn vì thèm muốn bàn tay mềm mại của người họa sĩ vuốt ve lên thân thể nàng như đã từng vuốt ve trên những bức tranh màu. Nàng đã biết yêu với một tình yêu đàn bà, nhưng người đàn ông ấy không trở lại.

Người hoạ sĩ ấy không trở lại một lần nào. Nhàn nghe người ta bảo chú bị một căn bệnh nan y, nên phải trở về quê để người thân chăm sóc. Một buổi sáng nàng quặn lòng nhìn người nhà chú Tiến đến thu dọn đồ đạc, có một vài bức tranh hình như là còn dang dở, họ đem đốt đùng đùng cùng với những rác rưởi ở trước cửa. Nàng chui vào một góc kín, khóc. Không hiểu nàng thương những bức tranh hay thương người họa sĩ.

Nàng kiên quyết thi vào Đại học Mỹ thuật, mặc mọi người trong gia đình gàn và năm đầu nàng bị trượt.

Tranh của anh là cạm bẫy vô hình

Cho mắt em sa vào trong đó

Tâm hồn anh là cửa phòng rộng mở

Em bước vào lạc lối, bơ vơ.

Nàng đề mấy câu thơ vào bức tranh nhỏ nhất của chú Tiến, luôn treo ở đầu giường suốt mấy năm học đại học. Nàng không yêu ai được, lạ thật. Nàng trở thành đề tài bàn tán. Một thân thể phồn thực như thế mà suốt tối thứ bảy và ngày chủ nhật chỉ để lăn ra học vẽ. "Tại nó chẳng có năng khiếu gì cả mà cũng đòi học cái môn đòi hỏi tài năng". Nàng im lặng, nàng thờ ơ. Không có một người con trai nào khiến trái tim nàng rung động. Đêm đêm nàng lại mơ, những giấc mơ ân ái với người đàn ông đã đánh thức bản năng đàn bà trong nàng.--PageBreak--

Đã hơn 20 năm trôi qua, Nhàn đã có tất cả những gì mong muốn, nhưng thực ra Nhàn lại chẳng có gì ngoài những giấc mơ. Đôi khi Nhàn cũng thấy cô đơn, nhưng chỉ thoảng qua vì nàng quá bận rộn với công việc của một lãnh đạo cơ quan văn hóa. Có thể Nhàn vẫn tự bằng lòng như thế, nếu như...

Vâng nếu như không có cái buổi chiều hôm ấy, cái buổi chiều như thường lệ Nhàn vẫn lên tập thể dục trên cái ban công phía sau tầng hai, nơi chỉ để phơi quần áo và đặt vài chậu cây cảnh cho mát mắt. Trời bỗng nổi gió sau một ngày nóng ngột ngạt. Nhàn bước ra đứng sát vào lan can để tận hưởng cơn gió chiều hứa hẹn một trận mưa.

Chưa bao giờ Nhàn để ý nhìn xuống khu nhà phía dưới, nơi có những khoảnh sân hẹp, những căn bếp cũ kỹ cùng những vòi nước chảy rả rích suốt ngày. Nhưng hôm nay nàng lại nhìn xuống, có thể vì tiếng dội nước khá mạnh, thật hiếm hoi ở khu thiếu nước này. Và nàng chợt giật lùi lại, bởi ở phía dưới ấy, nàng đã kịp nhìn rõ một thân thể đàn ông đang tắm, trần truồng. Nhàn nhăn mặt bực mình, tại sao anh ta không tắm trong nhà tắm....

Nhàn vội lẻn vào nhà, nhẹ nhàng như sợ có ai nhìn thấy. Nằm vật ra giường, nàng nhắm mắt lại như để quên đi cái hình ảnh chỉ như một cái chớp mắt, thế mà sao nó cứ hiển hiện thật rõ nét, dù chỉ nhìn được từ phía sau lưng, nhưng cũng đủ để nàng nhận ra một thân thể đàn ông với những thớ thịt cuồn cuộn, nâu bóng dưới làn nước chảy.

"Cộc cộc cộc..." - tiếng gõ cửa, nhẹ nhàng và nhẫn nại. Nhàn thoáng khó chịu vì sáng nay là chủ nhật. "Chị gì ơi, có phải nhà chị rơi cái áo tối qua không?". Chết rồi, đêm qua mưa to gió mạnh, nàng quên mất là nàng còn có đầy một dây phơi quần áo chưa kịp lấy vào.

- Của chị phải không? Nó rớt sang nhà tôi, nguyên cả cái mắc đấy - Người đàn ông nói khi chị vừa kịp ló đầu ra.

- Vâng, đúng rồi, cám ơn anh.

"Không có chi". Người đàn ông cũng vội vã quay đi và vào căn nhà ngay bên cạnh. Té ra là người đàn ông tắm hôm qua. Một khách thuê mới, hay là một chủ mới? Căn nhà đó ọp ẹp ẩm thấp lắm, đến nỗi sinh viên cũng không muốn thuê cơ mà. Nhàn biết chủ chính của căn nhà đó đã vào Sài Gòn từ lâu, để lại cho một người bà con trông coi và nhờ bán, nhưng người này không chịu bán mà muốn kéo dài thời gian để cho thuê kiếm tiền nên căn nhà không được sửa chữa. Nàng chợt thấy xấu hổ, chẳng biết anh ta có phát hiện ra cái ban công nhà nàng và chính nó là nguyên nhân khiến nàng quên rút quần áo vào không?

Hôm đó nàng về muộn vì có nhiều cuộc tiếp đãi khách khứa. Thực ra nàng cũng rất ít khi ăn cơm nhà. Có một mình nấu nướng cũng lích kích. Nàng về đến nhà thì trời đã tối om, sờ tay bật điện, sao thế này? Mất điện ư? Không phải, xung quanh các nhà khác vẫn sáng trưng. Nàng mở toang cửa đẩy xe vào, một mùi khét lẹt bốc lên, mùi khét của cháy điện. Nàng lần tìm cái đèn tích điện, bật lên.

Chà, lúc này nàng mới sực nhớ ra, sáng nay đi làm vội quá, nàng đã quên rút cái ấm điện. Trời ơi, biết làm thế nào đây, nàng rất sợ đụng đến điện, nàng định rút điện thoại nhắn tin cho cậu em trai đến sửa. Nhưng nàng chần chừ vì bỗng nghĩ đến người hàng xóm mới.

May quá, nhà bên mở cửa, nàng rụt rè gọi: "Anh gì ơi!". Một cậu thanh niên còm nhom đang ngồi trên giường với cái bàn học nhỏ xíu ngẩng lên: "Cô hỏi gì ạ?", "À à, cô muốn nhờ sửa điện giúp cô với, cô không biết gì về điện cả nên...". "Điện thế nào ạ?" - Người đàn ông từ dưới bếp chạy lên, xoa bàn tay ướt vào vạt áo.

Rồi anh ta quay ngay vào trong nhà lôi đủ những dụng cụ cần thiết cho việc sửa chữa, lạ thật cứ như anh ta đã biết trước việc này". “Chị soi đèn để tôi nối cầu chì nhé, cháy cầu chì thôi mà", "Xong rồi", đèn bật sáng. Sáng đến nỗi nàng cảm thấy ngượng ngập. "Cám ơn anh, anh mới chuyển đến đây ạ, lát nữa mời anh sang uống nước nhé". "Vâng, không có chi". Nàng tắm rửa dọn dẹp qua loa rồi pha một ấm trà, nhưng không thấy anh ta sang. Sáng sớm khi nàng dắt xe ra ngoài thì đã thấy nhà khóa cửa. Họ đi đâu mà sớm thế?

Dạo này nàng hay thích về nhà nấu cơm ăn chứ không ăn linh tinh ở ngoài nữa. Có hôm nàng về rất sớm, mua hẳn một con cá to, kỳ cạch nấu nấu nướng nướng, cứ như chuẩn bị thi nấu ăn, rồi nàng múc một bát canh to bưng sang nhà anh hàng xóm. Cho mà nói như phân bua: "Tôi thèm ăn canh dấm cá, mua con nhỏ thì không ngon, mua con to thì ăn không hết, nên tiện thể tôi nấu luôn...".

Chủ yếu nàng muốn cám ơn những việc mà anh đã giúp nàng. Nào là cái quạt điện vẫn kêu sòng sọc, vào tay anh một loáng đã êm ru. Cái ấm điện cháy, nàng định vứt đi, anh bảo đưa anh đi thay, chỉ mất chục ngàn. Cái ổ cắm điện bị lỏng, cắm phích cứ phải ấn ấn xoay xoay mãi mới vào điện, anh kỳ cạch một lúc là đâu vào đấy.

Đó là chưa kể cái cửa sổ đã lâu rồi đóng không khít, anh bào bào sửa sửa thế nào mà đóng khít khao như cửa mới. "Sao mà anh làm cứ như thợ ấy" - Nàng tấm tắc. "Thì tôi vốn là thợ mà lị, trước khi làm một thợ xe ôm lành nghề thì tôi vốn là một thợ tiện lành nghề của một xí nghiệp cơ khí lớn nhất tỉnh. Sau đó xí nghiệp ít việc, lương không đủ sống, tôi bỏ đi làm thuê linh tinh, làm mộc làm nề, nên mới biết lắm nghề thế". "Bố con anh thuê căn nhà này làm gì, ở như vậy ảnh hưởng đến sức khỏe lắm?". "Chúng tôi ở tạm thôi, cháu nó có tiêu chuẩn ở trong ký túc xá, nhưng vì bà mẹ tôi ốm nặng đang phải nằm ở bệnh viện K, tôi phải ra đây chăm sóc cụ, nên thuê nhà để hàng ngày có chỗ đi đi về về. Cháu nó cũng đến ở cho vui thôi". --PageBreak--

Té ra nàng cũng là người thích nấu ăn và nấu ăn cũng ngon ra phết. Mỗi khi bố con anh hàng xóm tấm tắc khen những món ăn nàng đem sang, nàng thấy sung sướng như chưa hề có một niềm hạnh phúc nào như vậy.

Tuy nhiên anh hàng xóm chạy xe ôm lắm khi cũng đến khuya mới về. Đã thế, mấy hôm nàng để ý không thấy anh ở nhà, dấu hiệu là không nghe thấy tiếng tắm rửa oàm oạp phía sau. Từ hôm bắt gặp anh tắm nuy đến nay, Nhàn không dám lên ban công một lần nào vào buổi chiều nữa.

Nhiều khi nàng nhận ra nàng chỉ nhìn thấy anh ta với một thân thể nâu bóng cuồn cuộn những bắp thịt chứ không phải bằng bộ quần áo bộ đội cũ kỹ. "Bố cháu phải ở luôn trong bệnh viện, mấy hôm nay bà cháu mổ" - Cậu con trai trả lời không mấy mặn mà, làm nàng không dám hỏi cặn kẽ.

Nàng mua hai hộp sữa bột, đứng đợi trước cổng bệnh viện suốt cả buổi chiều. Nàng đoán không sai, chắc chắn anh phải đi ra ngoài mua cái gì đó. Và nàng đã gặp anh. "Chị, cám ơn chị" - Anh run run nói, mắt không dám nhìn nàng. "Không có gì, tôi thật vô tâm, không biết bà cụ lại nặng thế".

Nàng rủ anh cùng đi ăn chiều. Nàng đã từng ăn cùng với nhiều đàn ông, nhưng sao lần này nàng lại thấy hồi hộp đến thế. Một bữa cơm bình dân ngoài quán, nhưng nàng có cảm giác như đang được ăn trong một gia đình. Nàng được gắp thức ăn mời anh, hỏi anh món này món kia ăn có được không? Tất cả điều này hình như trước đó là người khác dành cho nàng.

Cơn bão lớn sắp đổ bộ vào thành phố, chỉ trong vòng đêm nay. Đài truyền hình thông báo khẩn cấp. Tuy nhiên sống giữa thành phố, chẳng mấy ai quan tâm cho lắm, người ta chỉ sợ nhất là mất điện. Nàng cũng ngại mất điện nên về sớm, qua chợ mua ít thức ăn chuẩn bị cho bữa chiều và có thể cho cả ngày mai, nàng cố ý mua cho cả bố con anh hàng xóm.

Trời vừa sập tối, thì những cơn gió mạnh đã va đập những cánh cửa ầm ầm, và điện vụt tắt. Nàng bật công tắc chiếc đèn tích điện để bàn rồi đóng chặt cửa, nằm dài trên giường, chẳng còn lo gió thổi tắt đèn như dạo trước. Thật giá trị nhất chuyến đi Móng Cái vừa rồi là mua chiếc đèn này, chứ không như một lô các đồ điện tử đã lần lượt giở chứng.

Rồi nàng bỗng bật dậy, xách vội cây đèn sang nhà anh hàng xóm. Khi cửa vừa mở, chút sáng duy nhất lập lòe trong nhà vụt tắt ngấm, nhưng nàng nhận ra, cậu sinh viên đang ngồi trước chiếc bàn với ngọn nến vừa tắt còn vương một làn khói mỏng. "Cháu dùng chiếc đèn tích điện này mà học, cô không làm gì tối nay cả". Mắt cậu sinh viên sáng lên: "Vâng, cháu cám ơn cô, sáng mai cháu phải thi hết môn rồi". Nàng quay về, cũng chợt nhận ra, nhà nàng chẳng có một cây nến nào. Đang mò mẫm nhờ những tia chớp bên ngoài, chợt nàng nghe tiếng anh hàng xóm đứng trước cửa: "Chị cầm cây nến mà thắp chứ, tối thế biết lối nào mà lần. Tôi biết chị không trữ nến đúng không?". "Vâng, vâng, anh cho tôi mượn, để tôi tìm cái bật lửa đã". "Tôi mang sẵn đây, để tôi thắp luôn cho chị".

Anh bật máy mấy lần nhưng ngọn lửa không đậu được. "Để tôi đóng cửa cái đã, gió quá" - Nàng vội vàng chạy ra đóng cửa. Nhưng vội thế nào mà nàng va vào ngưòi anh, làm anh tưởng nàng vấp ngã nên giơ tay đỡ, trong một tích tắc, nàng đã chạm sát vào người anh, cũng trong tích tắc nàng nhận ra cái thân thể rắn chắc nóng ran, có mùi xà phòng thơm rẻ tiền nhưng nồng nàn sạch sẽ. "Ối chết, xin lỗi" - Nàng lập cập nhoài khỏi tay anh, anh rời ra rồi bỗng dưng níu lại ôm choàng lấy nàng. Hơi thở anh gấp gáp nóng hổi. Nàng cũng thở gấp gáp nhưng không muốn thoát khỏi anh, nàng áp vào ngực anh, mặc kệ cho vòng tay anh ghì chặt.

Tất cả diễn ra trong im lặng, chỉ có tiếng thở nhẹ cùng tiếng gió ào ào bên ngoài, giật tung những chiếc lá khô rơi xào xạc. Vũ điệu của hai đôi bàn tay cứ mỗi lúc một xoắn xuýt hơn, bấu chặt hơn như không tải nổi cơn cuồng phong trong hai thân thể. Họ lăn ngay ra cái nền lát gạch hoa lạnh tanh vẫn không dập được sức nóng của dục tình.

Anh chỉ còn kịp nhoài tay đóng vội cánh cửa rồi lao vào nàng khi đó chỉ còn là một Eva... "Em..." - "Anh..." - Tiếng nói bật ra khi vũ điệu cơ thể sắp kết thúc, như tiếng gọi sơ khai của loài người. Hình như bên ngoài gió đã thôi gào thét, những hạt mưa lộp bộp rơi xuống, bão đã tan, ở thành phố ít khi phải chịu những cơn bão lớn.

Nàng rã rời như vừa trên thiên đường rơi xuống mặt đất. Anh cúi xuống nói khẽ khàng: "Chị Nhàn, tha lỗi cho tôi, tôi... tôi không thể kiềm chế nổi". "Anh về đi" - Nàng quay mặt giấu những giọt nước mắt nóng hổi từ từ ứa ra.

Đã mấy ngày rồi nàng tránh mặt anh, mà hình như anh cũng vậy. Chẳng lẽ buổi sáng anh đi thật sớm và cố tình về thật muộn? Mà thực ra nàng đâu có giận anh. Đã một tuần trôi qua, nàng không thể chịu nổi. "Bố có nhà không, cô muốn nhờ sửa cái lò vi sóng, nó bị..." - Nàng chưa nói hết câu thì cậu con trai đã trả lời cộc lốc: “Bố cháu không có nhà". "Vậy khi nào bố về...".

"Bố cháu không về đây nữa, bố cháu đưa bà cháu về nhà rồi, à cháu gửi cô cái đèn". "Thôi cháu cứ cầm lấy mà dùng, cô có cái khác rồi". "Không, cái đèn này ngồi học nhức mắt lắm". "Hay tại hôm đó cháu học khuya quá, chứ thỉnh thoảng dùng khi mất điện thì ...". "Hôm đó cháu cũng đâu có dùng, học một lúc thấy nhòe mắt cháu phải tắt đi đấy". Nàng thấy chân như sắp khuỵu xuống. Nàng cố nói thật tự nhiên: "Thôi, cháu cứ để đấy, cô về đây".

Nàng nằm trên giường không biết đã bao lâu, nhưng không tài nào ngủ được. Mắt nàng mở trừng trừng nhìn lên trần nhà. Trên đó là hình ảnh người đàn ông đang tắm, thân thể bóng loáng lăn tăn những hạt nước đọng trên bờ vai nâu sậm. Nhiều đêm nàng đã muốn ghì siết lấy cái thân thể ấy.

Không giống với những đêm nàng ân ái với hình bóng người họa sĩ của nàng. Nó không đẹp đẽ lãng mạn, nhưng lại quá sôi sục và ngọt ngào. Nàng bật dậy và nàng muốn vẽ, một ngọn lửa đam mê nghệ thuật bùng cháy trong lòng. Tại sao không phải là một bức người đàn ông tắm nhỉ. Xưa nay người ta cứ bận tâm với những vẻ đẹp muôn kiểu của đàn bà khỏa thân, mà không biết đến sự khỏa thân của đàn ông tắm mới tuyệt làm sao.

Nàng biết từ khi là một họa sĩ đến giờ, nàng chưa hề vẽ nổi một bức tranh nào cho ra hồn. Vậy mà nàng vẫn đang lãnh đạo cả một nhóm họa sĩ có tầm cỡ hẳn hoi kia đấy. Nàng ngồi bật dậy, lấy giá vẽ và vẽ như lên đồng. Những đường cọ cứ vung vẩy, lúc miết một cách quyết liệt, lúc lại run rẩy như không dám chạm vào tấm toan. Đến gần sáng thì nàng gục xuống thiếp đi.

Bức chân dung một người đàn ông vừa như rõ nét lại vừa như nhòe đi trong làn nước đang chảy từ trên vai xuống. Nàng đi làm mà tâm trạng để hết ở nhà. Bao giờ về đến nhà nàng cũng vội chạy lại chỗ bức tranh để ngắm, mà như không phải để ngắm. Nàng hồi hộp muốn xem nó thế nào, như một cậu bé trồng cây, hàng ngày sốt ruột muốn đến xem cây đã lớn chưa. Nàng cảm thấy như một ngày nào đó người đàn ông trong bức tranh sẽ bước ra...

Một ngày, nàng đi về và nhặt được một phong thư, không tem, không tên người gửi, người nhận, nó được nhét vào khe cửa nhà nàng. Trong thư là một dòng chữ rắn rỏi: "Chị Nhàn, tôi đã trả nhà và dọn về quê rồi. Tôi biết chị giận tôi lắm vì tôi đã không gặp chị để chào một lời từ biệt. Nhưng có lẽ như vậy tốt hơn cho chị. Tôi ra đi thực sự rất thương chị, và cả nhớ nữa, mặc dù có thể chị không thèm tình thương của tôi. Nhưng điều này tôi phải nói. Tại sao chị phải như vậy. Tại sao chị không sống đúng với bản thân mình. Tôi luôn mong chị có một hạnh phúc mà đáng ra chị phải có. Tha lỗi cho tôi. Chào chị".

Nàng lại chỗ bức tranh, gạt tấm vải phủ. Người đàn ông đẹp như tượng thần Davit, nhưng quay lưng lại phía nàng. Vẫn chỉ là bức tranh. Nó không bao giờ trở thành cái thân thể đã đem lại cho nàng những giây phút ngọt ngào, sự rung cảm đê mê của thể xác, cái niềm sung sướng mà bao nhiêu năm nàng vẫn chỉ tưởng tượng mơ hồ. Nàng cũng chợt hiểu rằng vì sao người họa sĩ năm xưa đã không vẽ trọn bức tranh nàng khỏa thân và ra đi không hề trở lại